Interpelacja w sprawie uwzględnienia w pracach nad ustawą o obronie cywilnej potrzeb osób z niepełnosprawnością, osób z ograniczonymi możliwościami ruchowymi i seniorów

Interpelacja w sprawie uwzględnienia w pracach nad ustawą o obronie cywilnej potrzeb osób z niepełnosprawnością, osób z ograniczonymi możliwościami ruchowymi i seniorów Interpelacja nr 1869 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie uwzględnienia w pracach nad ustawą o obronie cywilnej potrzeb osób z niepełnosprawnością, osób z ograniczonymi możliwościami ruchowymi i seniorów Zgłaszający: Joanna Wicha Data wpływu: 03-03-2024 Szanowny Panie Ministrze, na początku pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę, w lutym 2022 roku, Internet obiegła fotografia kobiety poruszającej się na wózku inwalidzkim, błagającej przechodniów spieszących do miejsc ukrycia o pomoc w dotarciu do bezpiecznego miejsca. To zdjęcie obiegło świat jako fotografia obrazująca to, z czym nowoczesne społeczeństwa nie powinny się mierzyć – brak przemyślanego, systemowego wsparcia dla najsłabszych i niesamodzielnych, zwłaszcza w momentach bezpośredniego zagrożenia życia. Ale tych historii było więcej: rodziny, w których jedna osoba nie była w stanie poruszać się samodzielnie, rozdzielały się, gdy przyszło do ewakuacji – ktoś musiał zostać, ktoś mógł uciekać. Dzieci, udające się samodzielnie do schronów lub poza granicę, z paszportem i numerem telefonu wypisanym na dłoni, bo matka musiała zostać z babcią, która porusza się na wózku inwalidzkim, a ojciec jest na froncie. Musimy uczyć się na tych historiach. Konieczność wzmacniania i budowania obrony cywilnej ma społeczny konsensus. Na wstępie chciałabym przekazać, że bardzo doceniam decyzję o rozpoczęciu prac nad odrębną ustawą o obronie cywilnej. Jest jednak kilka aspektów, co do których chciałabym mieć pewność, że zostaną wzięte pod uwagę w budowaniu systemowej strategii działania i rozwiązań obejmujących ludność cywilną w sytuacji zagrożenia wojennego. Szczególną opieką w tym aspekcie państwo powinno otoczyć osoby najsłabsze, które potrzebują wsparcia nie tylko w zakresie informacji, logistyki i organizacji, ale także nie są w stanie samodzielnie poddać się instrukcjom. W takich sytuacjach ludzie stają się zakładnikami swojej niepełnosprawności. Instrukcje oraz komunikaty powinny być podawane językiem dostosowanym i za pomocą odpowiednich narzędzi. Nadmienię, że mowa tu o około 3 milionach obywateli i obywatelek z niepełnosprawnością lub ograniczoną mobilnością z uwagi na wiek. Jeśli nie chcemy, aby osoby starsze oraz osoby z niepełnosprawnością napotykały bariery na drodze ewakuacji i korytarzy humanitarnych, musimy działać w wyprzedzeniem. Odpowiedni moment jest teraz. W obliczu konfliktu osoby niepełnosprawne stają przed wysokim ryzykiem związanym z brakiem dostępu do bezpiecznej ewakuacji i schronienia. Plany ewakuacji często nie są projektowane w przystępny sposób. Osoby z niepełnosprawnością obawiają się, że nie będą miały dostępu do bunkrów i miejsc schronienia, takich jak stacje metra lub parkingi podziemne. W większości przypadków miejsca ukrycia i schrony nie są zbudowane z myślą o osobach, które korzystają z wózków inwalidzkich, lub osób niewidomych poruszających się samodzielnie. Systemy informowania – alarmy – nie są dostępne dla osób głuchych, a warto nadmienić, że osoby głuche w większości zamieszkują samodzielnie, ponieważ jest to niepełnosprawność, która nie ogranicza samodzielnego życia. W tym ostatnim przypadku pomocne są dostosowane aplikacje informujące o zagrożeniach – pokazały nam to rozwiązania wojenne zastosowane za naszą granicą. Obowiązkiem nowoczesnego, włączającego państwa, które chce przygotować swoich obywateli na wypadek wojny, jest to, aby nie pozostawiać nikogo w tyle. Nie każdy jednak jest w stanie samodzielnie opuścić swój dom. W związku z tym zwracam się z uprzejmą prośbą o odpowiedź na poniższe pytania: Czy ustawa o obronie cywilnej, nad którą trwają prace, będzie zawierała rozwiązania związane z koniecznością przystosowania miejsc ukrycia oraz schronów do potrzeb osób z niepełnosprawnością i osób starszych z ograniczoną mobilnością? Czy środowiska reprezentujące osoby z niepełnosprawnością będą włączone w prace nad ustawą, aby wypracować odpowiednie rozwiązania w podniesionej kwestii? Czy planuje się dostosowanie zasobów cyfrowych wspomagających organizację bezpieczeństwa cywilnego, tj. kluczowych stron internetowych (np. obecnej mapy schronów), do potrzeb osób z niepełnosprawnościami oraz przygotowanie aplikacji, która będzie umożliwiała dostęp do informacji alarmowych osobom głuchym? Z poważaniem Joanna Wicha

Odpowiedź na interpelację w sprawie uwzględnienia w pracach nad ustawą o obronie cywilnej potrzeb osób z niepełnosprawnością, osób z ograniczonymi możliwościami ruchowymi i seniorów Odpowiedź na interpelację nr 1869 w sprawie uwzględnienia w pracach nad ustawą o obronie cywilnej potrzeb osób z niepełnosprawnością, osób z ograniczonymi możliwościami ruchowymi i seniorów Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz Warszawa, 26-03-2024 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 1869 Pani Poseł Joanny Wichy w sprawie uwzględnienia w pracach nad ustawą o obronie cywilnej potrzeb osób z niepełnosprawnościami, osób z ograniczonymi możliwościami ruchowymi i seniorów , uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Na wstępie pragnę poinformować, że obecnie w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) są finalizowane prace nad projektem ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. W najbliższym czasie ww. projekt zostanie przekazany do uzgodnień wewnątrzresortowych, a następnie zostanie wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów oraz przesłany do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji społecznych. Ponadto, w kontekście pytań Pani Poseł, pragnę nadmienić, że na obecnym etapie prac legislacyjnych nie została jeszcze ustalona lista podmiotów społecznych, z którymi omawiany projekt ustawy o ochronie ludności będzie uzgadniany w ramach konsultacji społecznych. Jednocześnie pragnę poinformować, że w MSWiA opracowano projekt rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie warunków technicznych i warunków technicznych użytkowania budowli ochronnych [1] , który stanowi realizację delegacji ustawowych zawartych w art. 7 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane [2] . Wspomniana regulacja umożliwi projektowanie i realizowanie inwestycji związanych z obiektami zbiorowej ochrony zgodnie z określonymi standardami technicznymi i funkcjonalnymi oraz przygotowywanie ukryć doraźnych spełniających wymagania osłonowe. Zakłada się, że obiekty ochronne, w warunkach, w których nie będzie występowała konieczność zapewnienia ochrony ludności będą mogły być wykorzystywane do innych celów, m.in. do prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto, planuje się, że docelowo schrony i ukrycia zapewnią ochronę dla około 50% ludności kraju. Natomiast w rejonach znacznego skupiska ludności, w których występują szczególne zagrożenia, np. w obiektach wykorzystywanych przez Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej, obiektach infrastruktury krytycznej (np. lotniskach, dworcach, zakładach o kluczowym znaczeniu dla gospodarki), liczba budowli ochronnych będzie znacznie większa niż na obszarach słabiej zaludnionych. Dodatkowo wymaga podkreślenia, że projekt rozporządzenia ma charakter techniczny, tzn. wprowadza wymogi techniczne dla budowli ochronnych, które będą stanowiły podstawę do przeprowadzenia oceny stanu technicznego istniejących obiektów i ustalenie poziomu nakładów niezbędnych do ich przystosowania do parametrów budowli ochronnej. Inwestor, w porozumieniu z właściwym organem administracji architektoniczno-budowlanej, będzie decydował o przeznaczeniu obiektu budowlanego lub jego części do ochrony osób, urządzeń, zapasów materiałowych lub innych dóbr materialnych. Warto również nadmienić, że w projekcie rozporządzenia , w rozdziale dotyczącym wymagań dla wejść i ciągów komunikacyjnych w budowli ochronnej przewidziano, iż urządzenia dźwigowe lub inne urządzenia techniczne umożliwiające transport pionowy osobom niepełnosprawnym można stosować na zewnątrz, w strefie dojścia do budowli ochronnej. Odnosząc się natomiast do zagadnień wymienionych w pytaniu nr 3 wystąpienia, uprzejmie informuję, że w przypadku zagrożenia, osoby głuchonieme mogą uzyskać stosowne informacje poprzez dostęp do aplikacji Regionalnego Systemu Ostrzegania, a także za pośrednictwem alertu SMS uruchamianego przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa. Dodatkowo warto podkreślić, że procedury obowiązujące w służbach podległych i nadzorowanych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przewidują, iż w przypadku zagrożenia wymagającego udziału ww. służb (np. pomoc na miejscu wystąpienia zdarzenia, ewakuacja itp.) osobom z niepełnosprawnością jest udzielana pomoc priorytetowo z uwzględnieniem ich stanu zdrowia. Przedstawiając powyższe warto dodatkowo nadmienić, że opracowywana nowa ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej przewiduje wdrażanie, w ramach programów edukacyjnych dla ludności, aplikacji informacyjnych, ostrzegawczych itp., które - w opinii MSWiA - powinny uwzględniać potrzeby osób z niepełnosprawnościami. Z poważaniem z up. Wiesław Leśniakiewicz Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dalej: „ projekt rozporządzenia”. [2] Dz. U. z 2023 r. poz. 682, z późn. zm.