Interpelacja w sprawie włączenia miejsc pamięci do programów edukacji na przykładzie upamiętnienia na górze Chełm w Stryszowie

Interpelacja w sprawie włączenia miejsc pamięci do programów edukacji na przykładzie upamiętnienia na górze Chełm w Stryszowie Interpelacja nr 17855 do ministra kultury i dziedzictwa narodowego w sprawie włączenia miejsc pamięci do programów edukacji na przykładzie upamiętnienia na górze Chełm w Stryszowie Zgłaszający: Bronisław Foltyn Data wpływu: 18-06-2026 W wyniku rozmów z mieszkańcami postanowiłem zwrócić się do Państwa z interpelacją dotyczącą symbolicznego grobu żołnierzy Armii Krajowej zlokalizowanego na górze Chełm w Stryszowie (województwo małopolskie, powiat wadowicki) – miejsca o głębokim znaczeniu historycznym i patriotycznym, które dotąd nie zostało w sposób wystarczający ujęte w oficjalnych rejestrach miejsc pamięci narodowej. Z przekazów lokalnych mieszkańców, relacji rodzin, a także dostępnych publikacji regionalnych wynika, że w 1944 roku, podczas niemieckiej obławy, w rejonie góry Chełm zostało rozstrzelanych co najmniej trzech żołnierzy Armii Krajowej. Miejsce ich pochówku, upamiętnione symbolicznym krzyżem i otaczane pamięcią przez lokalną społeczność, nie ma statusu cmentarza wojennego ani też nie zostało dotychczas objęte systematyczną ochroną ze strony państwa. Co szczególnie istotne, w ostatnich miesiącach do mojego biura poselskiego zgłaszają się mieszkańcy gminy Stryszów i sąsiednich miejscowości, którzy z głębokim poruszeniem proszą o pomoc w upamiętnieniu tego miejsca. Dla wielu z nich jest to nie tylko kwestia lokalnego patriotyzmu, ale również obowiązku wobec przodków, którzy z narażeniem życia walczyli o wolność Ojczyzny. Góra Chełm, ze swoim skromnym i niemal zapomnianym grobem, stanowi dla tych ludzi prawdziwe „miejsce pamięci“, a jego dalsze zaniedbanie odbierane jest jako bolesne zaniechanie obowiązku świadectwa. W chwili obecnej na miejscu znajduje się tylko symboliczny grób, który został przygotowany przez turystów z Kalwarii Zebrzydowskiej, o czym informuje skromna, tymczasowa tablica pamiątkowa. W najbliższym sąsiedztwie znajdują się trzy brzozowe krzyże, ustawione jako znak pamięci i hołdu dla poległych. Całe to miejsce wymaga uporządkowania, zarówno pod względem przestrzennym, jak i informacyjnym. O to miejsce, na miarę swoich możliwości, dba lokalna społeczność: mieszkańcy regularnie odwiedzają ten symboliczny grób, przynoszą znicze i kwiaty. To wszystko świadczy o tym, że pamięć o wydarzeniach z 1944 roku nadal żyje i zasługuje na wsparcie oraz uhonorowanie przez instytucje państwowe. Mimo zainteresowania tym miejscem ze strony mieszkańców, pasjonatów historii oraz turystów brakuje jakichkolwiek oznaczeń terenowych, tablic informacyjnych czy oficjalnych materiałów edukacyjnych. W dostępnych bazach IPN, m.in. rejestrach zbrodni hitlerowskich i relacjach AK z terenu Obwodu Wadowice, nie figuruje precyzyjne oznaczenie grobu na górze Chełm, co świadczy o konieczności pogłębionej kwerendy archiwalnej i historycznej w tym zakresie. W związku z powyższym zwracam się z pytaniami: 1. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje objęcie miejsca na górze Chełm w Stryszowie statusem oficjalnego miejsca pamięci narodowej? 2. Czy jest możliwe przeprowadzenie przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwerendy archiwalnej w celu potwierdzenia tożsamości poległych żołnierzy AK i zdarzeń, do których doszło na górze Chełm w 1944 roku? 3. Czy jest możliwe oznakowanie tego miejsca w terenie przez tablicę edukacyjną, krzyż państwowy lub pomnik pamięci we współpracy z władzami samorządowymi i organizacjami kombatanckimi? 4. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego mogłoby pomóc we włączeniu tego miejsca pamięci do programów edukacji patriotycznej lub regionalnej? Zwracam uwagę, że podobne, często nieudokumentowane miejsca walki i męczeństwa żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego, szczególnie na terenach wiejskich i górskich, są systematycznie porządkowane i włączane w narodową mapę pamięci historycznej, jednak wiele z nich, jak to na górze Chełm, nadal pozostaje zapomnianych. Proszę o potraktowanie niniejszej interpelacji jako głosu w imieniu lokalnej społeczności i rodzin ofiar, dla których pamięć o bohaterach walki o wolność Ojczyzny jest nie tylko obowiązkiem moralnym, ale i elementem tożsamości regionalnej.