Interpelacja w sprawie prac nad zmianą modelu finansowania składek na ubezpieczenia społeczne osób duchownych oraz przyszłości Funduszu Kościelnego

Interpelacja w sprawie prac nad zmianą modelu finansowania składek na ubezpieczenia społeczne osób duchownych oraz przyszłości Funduszu Kościelnego Interpelacja nr 17772 do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie prac nad zmianą modelu finansowania składek na ubezpieczenia społeczne osób duchownych oraz przyszłości Funduszu Kościelnego Zgłaszający: Marcin Józefaciuk Data wpływu: 14-06-2026 Szanowna Pani Minister, Fundusz Kościelny od lat budzi poważne wątpliwości społeczne, prawne i finansowe, w szczególności w zakresie przejrzystości wydatkowania środków publicznych oraz zasadności finansowania z budżetu państwa składek na ubezpieczenia społeczne osób duchownych. Zgodnie z publicznie dostępnymi informacjami znaczna część środków Funduszu Kościelnego jest przeznaczana właśnie na finansowanie składek emerytalnych, rentowych i wypadkowych duchownych niepodlegających ubezpieczeniom z innych tytułów. Archiwalne informacje administracji rządowej wskazują, że fundusz finansuje składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe duchownych niepodlegających tym ubezpieczeniom z innych tytułów. Jednocześnie w ostatnich latach wydatki budżetowe na Fundusz Kościelny pozostają znaczące. W projekcie budżetu na 2025 r. zapisano na ten cel 275 mln 710 tys. zł, podczas gdy w budżecie państwa na 2024 r. było to 257 mln zł. W przestrzeni publicznej pojawiają się również informacje, że w 2026 r. na Fundusz Kościelny zarezerwowano około 272,56 mln zł. Z informacji przekazywanych publicznie wynika, że są prowadzone prace analityczne nad zmianą modelu regulacji ubezpieczenia społecznego duchownych, w tym nad rozwiązaniami polegającymi na przeniesieniu ciężaru finansowania składek z Funduszu Kościelnego na instytucje diecezjalne, zakonne lub samych duchownych, przy zachowaniu gwarancji konstytucyjnego prawa do zabezpieczenia społecznego. Powołany został również międzyresortowy zespół, którego celem było przygotowanie koncepcji zmiany systemu finansowania Funduszu Kościelnego oraz innych źródeł finansowania kościołów i związków wyznaniowych ze środków publicznych. Sprawa wymaga jednoznacznego przedstawienia harmonogramu, założeń oraz skutków finansowych planowanych zmian. Obywatele mają prawo wiedzieć, czy państwo rzeczywiście zmierza do ograniczenia finansowania kościołów i związków wyznaniowych ze środków publicznych, czy też prowadzone prace mają wyłącznie charakter analityczny, bez realnego przełożenia na projekt ustawy. W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami: Na jakim etapie znajdują się obecnie prace Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nad zmianą modelu finansowania składek na ubezpieczenia społeczne osób duchownych? Czy ministerstwo przygotowało już założenia projektu ustawy lub innego aktu prawnego dotyczącego przeniesienia ciężaru finansowania składek duchownych z Funduszu Kościelnego na instytucje diecezjalne, zakonne lub samych duchownych? Jeżeli takie założenia zostały przygotowane, proszę o wskazanie ich głównych elementów, w szczególności: kto miałby być płatnikiem składek, w jakiej proporcji oraz od kiedy nowe rozwiązania miałyby obowiązywać. Czy ministerstwo zakłada całkowite odejście od finansowania składek duchownych ze środków budżetu państwa, czy jedynie ograniczenie obecnego modelu? Czy jest rozważany model, w którym składki byłyby finansowane przez samych duchownych oraz kościelne osoby prawne, analogicznie do rozwiązań obowiązujących inne grupy zawodowe i osoby wykonujące działalność zarobkową? Czy ministerstwo przeprowadziło analizę skutków finansowych dla budżetu państwa wynikających z likwidacji lub ograniczenia Funduszu Kościelnego w części dotyczącej ubezpieczeń społecznych duchownych? Jakie byłyby szacunkowe oszczędności budżetu państwa w latach 2026–2030 w przypadku całkowitego przeniesienia finansowania składek duchownych poza budżet państwa? Ile środków z Funduszu Kościelnego w latach 2020–2025 przeznaczono na składki emerytalne, rentowe, wypadkowe i zdrowotne osób duchownych? Proszę o przedstawienie danych w podziale na lata oraz rodzaje składek. Ilu duchownych korzystało z finansowania składek z Funduszu Kościelnego w latach 2020–2025? Proszę o przedstawienie danych w podziale na lata oraz — o ile jest to możliwe — kościoły i związki wyznaniowe. Czy ministerstwo ma dane dotyczące liczby duchownych, którzy mogliby zostać objęci nowym modelem finansowania składek po likwidacji lub ograniczeniu Funduszu Kościelnego? Czy w ramach prowadzonych prac analizowano konstytucyjny aspekt równego traktowania obywateli w zakresie dostępu do zabezpieczenia społecznego, w tym pytanie, dlaczego określona grupa osób ma mieć składki finansowane ze środków publicznych, podczas gdy inne grupy zawodowe samodzielnie partycypują w kosztach ubezpieczeń? Czy ministerstwo analizowało zgodność obecnego modelu finansowania Funduszu Kościelnego z zasadą bezstronności władz publicznych w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych? Czy były prowadzone konsultacje z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych dotyczące technicznego i organizacyjnego przejęcia obsługi nowego modelu finansowania składek duchownych? Czy były prowadzone konsultacje z kościołami i związkami wyznaniowymi w sprawie przeniesienia finansowania składek na instytucje diecezjalne, zakonne lub samych duchownych? Jeżeli tak, proszę o wskazanie, z jakimi podmiotami, kiedy i jakie stanowiska zostały przedstawione. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie okresu przejściowego dla osób duchownych znajdujących się obecnie w systemie finansowania składek z Funduszu Kościelnego? Jeżeli tak, jaki miałby być jego zakres i czas trwania? Czy planowane zmiany obejmą wyłącznie finansowanie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne osób duchownych, czy również inne wydatki realizowane obecnie za pośrednictwem Funduszu Kościelnego? Jakie inne formy finansowania kościołów i związków wyznaniowych ze środków publicznych zostały zidentyfikowane przez międzyresortowy zespół jako wymagające zmiany, ograniczenia lub uregulowania? Czy powstał raport, rekomendacje, protokół lub inny dokument podsumowujący dotychczasowe prace międzyresortowego zespołu ds. Funduszu Kościelnego? Jeżeli tak, proszę o jego udostępnienie lub wskazanie terminu publikacji. Ile posiedzeń odbył międzyresortowy zespół ds. Funduszu Kościelnego od momentu powołania do dnia udzielenia odpowiedzi na niniejszą interpelację? Proszę o wskazanie dat posiedzeń, uczestniczących resortów oraz głównych tematów. Czy ministerstwo przewiduje przedstawienie projektu ustawy dotyczącej zmiany modelu finansowania Funduszu Kościelnego w 2026 r.? Jeżeli tak, proszę o wskazanie planowanego terminu wpisu projektu do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów. Jeżeli projekt nie zostanie przedstawiony w 2026 r., proszę o wskazanie przyczyn opóźnienia oraz aktualnego harmonogramu prac. Czy w projekcie budżetu państwa na kolejne lata jest planowane dalsze zabezpieczanie środków na Fundusz Kościelny w obecnej formule? Czy ministerstwo rekomendowało ministrowi finansów i gospodarki zmniejszenie środków przeznaczanych na Fundusz Kościelny w związku z pracami nad zmianą modelu jego funkcjonowania? Czy rząd rozważa wariant całkowitej likwidacji Funduszu Kościelnego jako odrębnej pozycji budżetowej, czy jedynie jego przekształcenie? Czy ministerstwo przewiduje pełną jawność wydatkowania środków publicznych przekazywanych kościołom i związkom wyznaniowym, w tym publikację danych o beneficjentach, wysokości wsparcia, tytule prawnym oraz celu finansowania? Czy ministerstwo analizowało możliwość zastąpienia obecnego modelu rozwiązaniem dobrowolnego odpisu podatkowego na rzecz kościołów i związków wyznaniowych? Jeżeli tak, jakie są wnioski z tej analizy? Czy przygotowywane rozwiązania będą obejmowały mechanizmy kontroli, aby środki publiczne nie były wykorzystywane do finansowania działalności religijnej, światopoglądowej lub politycznej? Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie konsultacji publicznych projektu zmian z udziałem organizacji obywatelskich, ekspertów od finansów publicznych, przedstawicieli ZUS, organizacji świeckich oraz reprezentantów kościołów i związków wyznaniowych? Czy ministerstwo ma analizę porównawczą modeli finansowania składek duchownych i kościołów w innych państwach Unii Europejskiej? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie najważniejszych wniosków. Kiedy obywatele otrzymają jednoznaczną informację, czy Fundusz Kościelny zostanie zlikwidowany, przekształcony, czy utrzymany w obecnej formule? Z poważaniem Marcin Józefaciuk Poseł na Sejm RP