Interpelacja w sprawie zmian w strukturze zatrudnienia kobiet i mężczyzn oraz potrzeby analizy przepływów na rynku pracy

Interpelacja w sprawie zmian w strukturze zatrudnienia kobiet i mężczyzn oraz potrzeby analizy przepływów na rynku pracy Interpelacja nr 17692 do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie zmian w strukturze zatrudnienia kobiet i mężczyzn oraz potrzeby analizy przepływów na rynku pracy Zgłaszający: Marcin Józefaciuk Data wpływu: 10-06-2026 Szanowna Pani Minister, z danych „Badania aktywności ekonomicznej ludności” za I kwartał 2026 r. wynika, że liczba pracujących w Polsce wzrosła rok do roku o 177 tys. osób i wyniosła 17,237 mln. Jednocześnie wzrost ten nie rozłożył się równomiernie pomiędzy kobiety i mężczyzn. Liczba pracujących kobiet wzrosła o około 183 tys., natomiast liczba pracujących mężczyzn spadła o około 6 tys. Wzrost aktywności zawodowej kobiet jest zjawiskiem pozytywnym, potrzebnym społecznie i gospodarczo. W warunkach starzenia się społeczeństwa, spadku liczby ludności oraz kurczenia się populacji w wieku produkcyjnym aktywność zawodowa kobiet, osób starszych oraz osób dotychczas biernych zawodowo ma zasadnicze znaczenie dla stabilności rynku pracy i finansów publicznych. Jednocześnie dane dotyczące mężczyzn wymagają pogłębionej analizy. Spadek liczby pracujących mężczyzn nie przełożył się bowiem na wyraźny wzrost bezrobocia mężczyzn w BAEL. Według dostępnych danych stopa bezrobocia mężczyzn wyniosła 3,1%, a więc pozostawała niska. Oznacza to, że podstawowe pytanie nie dotyczy wyłącznie tego, ilu mężczyzn straciło pracę, ale przede wszystkim tego, dokąd trafiają osoby, które przestają być klasyfikowane jako pracujące. Możliwe są różne scenariusze: przejście do bierności zawodowej, wcześniejsze opuszczanie rynku pracy z powodów zdrowotnych, przejście na emeryturę lub rentę, rezygnacja z poszukiwania pracy, praca poza oficjalnym systemem, migracja albo zmiana statusu ekonomicznego niewidoczna w prostych statystykach bezrobocia. Sama informacja o niskim bezrobociu nie jest więc wystarczająca. Dla rzetelnej oceny sytuacji konieczne są dane o przepływach między statusem pracującego, bezrobotnego i biernego zawodowo, z podziałem na płeć, wiek, poziom wykształcenia, województwo, wcześniejszy status na rynku pracy oraz przyczynę bierności zawodowej. Ma to szczególne znaczenie w kontekście danych dotyczących bierności zawodowej. W I kwartale 2026 r. liczba osób biernych zawodowo wyniosła 12,538 mln, a w wieku produkcyjnym 3,665 mln osób. Wśród przyczyn bierności zawodowej osób w wieku produkcyjnym wskazywano m.in. naukę i uzupełnianie kwalifikacji, chorobę lub niepełnosprawność, obowiązki rodzinne, emeryturę oraz zniechęcenie bezskutecznością poszukiwania pracy. Równolegle dane o bezrobociu rejestrowanym pokazują inny wymiar problemu. Na koniec kwietnia 2026 r. w urzędach pracy zarejestrowanych było 934,3 tys. osób bezrobotnych. W tej grupie 449,2 tys. osób było długotrwale bezrobotnych, 311,6 tys. osób nie posiadało kwalifikacji zawodowych, a 244,8 tys. osób miało powyżej 50 lat. Dane te wskazują na istnienie trwałych barier w powrocie na rynek pracy, szczególnie wśród osób starszych, osób bez kwalifikacji i osób długotrwale pozostających poza zatrudnieniem. Sprawa wymaga także uwzględnienia kontekstu demograficznego. Liczba ludności Polski spada, a liczba osób w wieku produkcyjnym systematycznie się kurczy. Według danych przywoływanych w analizach GUS liczba osób w wieku produkcyjnym na koniec 2025 r. wynosiła 21,7 mln i była niższa o 128 tys. niż rok wcześniej. W takich warunkach państwo powinno szczególnie dokładnie monitorować nie tylko ogólny poziom bezrobocia, ale również to, kto z rynku pracy wypada, w jakim wieku, z jakiego powodu i czy otrzymuje adekwatne wsparcie. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: Jak Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej interpretuje sytuację, w której w I kwartale 2026 r. liczba pracujących ogółem wzrosła o 177 tys. osób, przy jednoczesnym wzroście liczby pracujących kobiet o około 183 tys. i spadku liczby pracujących mężczyzn o około 6 tys.? Jakie dane posiada ministerstwo na temat dalszego statusu ekonomicznego mężczyzn, którzy przestali być klasyfikowani jako pracujący? Ilu mężczyzn, którzy przestali być klasyfikowani jako pracujący, zostało zaklasyfikowanych jako bezrobotni według BAEL? Ilu mężczyzn, którzy przestali być klasyfikowani jako pracujący, stało się biernymi zawodowo? Ilu mężczyzn, którzy przestali być klasyfikowani jako pracujący, przeszło na emeryturę? Ilu mężczyzn, którzy przestali być klasyfikowani jako pracujący, przeszło na rentę lub inne świadczenie związane z niezdolnością do pracy? Ilu mężczyzn, którzy przestali być klasyfikowani jako pracujący, nie figuruje ani w bezrobociu BAEL, ani w rejestrach bezrobotnych? Czy ministerstwo posiada dane pozwalające odróżnić rzeczywistą utratę pracy od choroby lub niezdolności do pracy, przejścia do bierności zawodowej, przejścia na emeryturę, uzyskania renty bądź zaprzestania poszukiwania zatrudnienia? Jak ministerstwo wyjaśnia różnicę pomiędzy spadkiem liczby pracujących mężczyzn a niską stopą bezrobocia mężczyzn według BAEL, wynoszącą 3,1%? Czy ministerstwo posiada dane o przepływach między statusem pracującego, bezrobotnego i biernego zawodowo z podziałem na płeć, wiek, województwo, poziom wykształcenia oraz wcześniejszy status na rynku pracy? Czy ministerstwo planuje wystąpić do Głównego Urzędu Statystycznego o przygotowanie lub upublicznienie pełnych tablic BAEL za I kwartał 2026 r. w przekrojach: płeć × wiek, płeć × województwo, płeć × poziom wykształcenia oraz płeć × przyczyna bierności zawodowej? W których grupach wieku nastąpił największy spadek liczby pracujących mężczyzn? Czy spadek liczby pracujących mężczyzn dotyczy w większym stopniu mężczyzn w wieku 45+, 50+ czy 60+? Ilu mężczyzn po 45. roku życia przestało być klasyfikowanych jako pracujący i jaki był ich dalszy status ekonomiczny? Ilu mężczyzn po 50. roku życia przestało być klasyfikowanych jako pracujący i jaki był ich dalszy status ekonomiczny? Ilu mężczyzn po 60. roku życia przestało być klasyfikowanych jako pracujący i jaki był ich dalszy status ekonomiczny? Ilu biernych zawodowo mężczyzn w wieku produkcyjnym wskazuje chorobę lub niepełnosprawność jako główną przyczynę bierności zawodowej? Ilu biernych zawodowo mężczyzn w wieku produkcyjnym wskazuje zniechęcenie bezskutecznością poszukiwania pracy jako główną przyczynę bierności zawodowej? Ilu biernych zawodowo mężczyzn w wieku produkcyjnym nie poszukuje pracy z powodu przekonania o braku odpowiednich kwalifikacji, braku realnych ofert pracy albo niedopasowania posiadanych kwalifikacji do potrzeb rynku pracy? Ilu biernych zawodowo mężczyzn w wieku produkcyjnym wskazuje emeryturę jako przyczynę bierności zawodowej? Ilu biernych zawodowo mężczyzn w wieku produkcyjnym pozostaje poza rynkiem pracy z innych przyczyn niż emerytura, nauka, choroba, obowiązki rodzinne lub zniechęcenie bezskutecznością poszukiwania pracy? Jakie są najczęstsze przyczyny bierności zawodowej mężczyzn w wieku produkcyjnym w porównaniu z kobietami w wieku produkcyjnym? Czy ministerstwo analizuje, czy bierność zawodowa mężczyzn w wieku produkcyjnym jest powiązana ze stanem zdrowia, chorobami przewlekłymi, niepełnosprawnością, wypaleniem zawodowym, uzależnieniami lub problemami psychicznymi? Czy ministerstwo współpracuje z Ministerstwem Zdrowia w zakresie analizy wpływu stanu zdrowia mężczyzn na ich aktywność zawodową i trwałość zatrudnienia? Czy ministerstwo posiada dane o tym, ilu mężczyzn w wieku produkcyjnym opuszcza rynek pracy z powodu czasowej lub trwałej niezdolności do pracy? Czy ministerstwo analizuje, w jakim stopniu wcześniejsze opuszczanie rynku pracy przez mężczyzn może być związane z wykonywaniem przez wiele lat pracy fizycznej, ze zmianami technologicznymi, niedopasowaniem kwalifikacji lub brakiem dostępu do skutecznego przekwalifikowania? Jakie działania są obecnie kierowane do osób powyżej 50. roku życia, skoro w rejestrach urzędów pracy na koniec kwietnia 2026 r. znajdowało się 244,8 tys. osób z tej grupy? Jakie działania są obecnie kierowane do osób długotrwale bezrobotnych, skoro na koniec kwietnia 2026 r. było ich 449,2 tys.? Jakie działania są obecnie kierowane do osób bez kwalifikacji zawodowych, skoro na koniec kwietnia 2026 r. w rejestrach urzędów pracy znajdowało się 311,6 tys. takich osób? Ilu mężczyzn po 45., 50. i 60. roku życia korzystało w ostatnich 12 miesiącach z usług urzędów pracy, szkoleń, doradztwa zawodowego, pośrednictwa pracy, bonów szkoleniowych lub innych instrumentów aktywizacji zawodowej? Ilu mężczyzn po 50. roku życia pozostaje długotrwale bezrobotnych? Ilu długotrwale bezrobotnych mężczyzn po 50. roku życia nie posiada kwalifikacji zawodowych albo posiada kwalifikacje niedopasowane do aktualnych ofert pracy? Czy ministerstwo prowadzi analizę skuteczności programów aktywizacji zawodowej osobno dla kobiet i mężczyzn, z uwzględnieniem wieku, poziomu wykształcenia, długości pozostawania bez pracy oraz przyczyny bierności zawodowej? Jakie instrumenty rynku pracy są najskuteczniejsze w przypadku mężczyzn po 45. i 50. roku życia, którzy utracili zatrudnienie albo stali się bierni zawodowo? Czy ministerstwo analizuje różnicę pomiędzy bezrobociem według BAEL a bezrobociem rejestrowanym, skoro według BAEL w I kwartale 2026 r. bezrobotnych było 580 tys., a w rejestrach urzędów pracy na koniec kwietnia 2026 r. było 934,3 tys. osób bezrobotnych? Jak ministerstwo interpretuje fakt, że tylko część osób bezrobotnych według BAEL jest jednocześnie zarejestrowana w urzędzie pracy? Czy po zmianach zasad rejestracji bezrobotnych od 1 czerwca 2025 r. ministerstwo prowadzi analizę porównywalności danych o bezrobociu rejestrowanym rok do roku? Czy ministerstwo posiada dane pozwalające ocenić, czy wzrost liczby osób zarejestrowanych jako bezrobotne wynika ze zmian koniunkturalnych, zmian ustawowych, większej skłonności do rejestracji, czy rzeczywistego pogorszenia sytuacji na rynku pracy? Czy ministerstwo analizuje wpływ spadku liczby ludności i kurczenia się populacji w wieku produkcyjnym na przyszłą podaż pracy w Polsce? Czy ministerstwo posiada prognozy dotyczące wpływu zmian demograficznych na aktywność zawodową kobiet i mężczyzn w kolejnych latach? Czy ministerstwo planuje stworzenie stałego monitoringu przepływów na rynku pracy z podziałem na płeć, wiek, województwo, wykształcenie, przyczynę bierności zawodowej oraz wcześniejszy status na rynku pracy? Czy ministerstwo planuje przygotowanie publicznego raportu dotyczącego przepływów kobiet i mężczyzn między zatrudnieniem, bezrobociem i biernością zawodową, pozwalającego na ustalenie, gdzie faktycznie powstaje problem? Jakie działania ministerstwo planuje podjąć, aby jednocześnie wspierać dalszą aktywność zawodową kobiet i przeciwdziałać cichemu wypadaniu mężczyzn z rynku pracy? Czy ministerstwo planuje działania łączące politykę rynku pracy z polityką zdrowotną, szczególnie wobec osób po 45. i 50. roku życia, które mogą wypadać z rynku pracy z powodu chorób przewlekłych, niepełnosprawności, problemów psychicznych lub wypalenia zawodowego? Czy ministerstwo planuje wprowadzenie rozwiązań, które pozwolą wcześniej identyfikować osoby zagrożone trwałym opuszczeniem rynku pracy, zanim staną się długotrwale bezrobotne albo bierne zawodowo? Proszę, aby odpowiedź na interpelację nie ograniczała się do przedstawienia ogólnych danych o stopie bezrobocia i liczbie osób pracujących. Istotą sprawy jest wyjaśnienie przepływów na rynku pracy: kto przestaje pracować, do jakiej kategorii przechodzi, z jakiego powodu oraz czy państwo posiada narzędzia, aby takie osoby skutecznie zidentyfikować i wesprzeć. Bez takiej diagnozy nie da się odpowiedzialnie prowadzić polityki rynku pracy w warunkach spadku liczby ludności, kurczenia się populacji w wieku produkcyjnym oraz rosnącego znaczenia bierności zawodowej. Z poważaniem Marcin Józefaciuk Poseł na Sejm RP