Interpelacja w sprawie braku transparentności części pisemnej egzaminów zawodowych w formule 2019 oraz konieczności publicznej kontroli jakości zadań egzaminacyjnych

Interpelacja w sprawie braku transparentności części pisemnej egzaminów zawodowych w formule 2019 oraz konieczności publicznej kontroli jakości zadań egzaminacyjnych Interpelacja nr 17677 do ministra edukacji w sprawie braku transparentności części pisemnej egzaminów zawodowych w formule 2019 oraz konieczności publicznej kontroli jakości zadań egzaminacyjnych Zgłaszający: Marcin Józefaciuk Data wpływu: 10-06-2026 Szanowna Pani Minister, w związku z odpowiedzią Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia 3 czerwca 2026 r. na zapytanie nr 3471 w sprawie zwiększenia transparentności i jakości egzaminów zawodowych w technikach, zwracam się z interpelacją dotyczącą jawności, jakości i kontroli zadań egzaminacyjnych w części pisemnej egzaminu zawodowego w formule 2019. W odpowiedzi udzielonej przez ministerstwo wskazano, że zadania egzaminacyjne w części pisemnej egzaminu zawodowego są wybierane losowo dla każdego zdającego z bazy zadań egzaminacyjnych prowadzonej przez Centralną Komisję Egzaminacyjną z wykorzystaniem algorytmu, a zarówno zadania znajdujące się w bazie, jak i algorytm nie są podawane do publicznej wiadomości. Tym samym ministerstwo potwierdziło zasadniczy problem: część pisemna egzaminów zawodowych w formule 2019 pozostaje niejawna. Uczeń przystępujący do państwowego egzaminu zawodowego nie ma dostępu do rzeczywistych arkuszy po sesji, nauczyciel nie może przeanalizować rzeczywistego standardu egzaminowania, a opinia publiczna nie ma możliwości zweryfikowania jakości, jednoznaczności i zgodności pytań z podstawą programową. Jest to szczególnie istotne, ponieważ egzamin zawodowy ma bezpośredni wpływ na przyszłość zawodową młodych ludzi. Państwo wymaga od ucznia zdania egzaminu, który potwierdza kwalifikacje zawodowe, a jednocześnie nie zapewnia pełnej przejrzystości materiałów egzaminacyjnych w części pisemnej. W przypadku egzaminów maturalnych oraz wcześniejszych formuł egzaminów zawodowych publikowanie arkuszy i kluczy odpowiedzi stanowiło standard, który wzmacniał zaufanie do systemu i pozwalał uczniom oraz nauczycielom rzetelnie przygotowywać się do egzaminu. Ministerstwo w swojej odpowiedzi wskazało również, że CKE publikuje przykładowe arkusze do celów dydaktycznych oraz że od września 2026 r. planowana jest publikacja arkuszy egzaminacyjnych z części praktycznej egzaminu zawodowego po każdej sesji. Należy jednak podkreślić, że ta deklaracja nie rozwiązuje problemu części pisemnej egzaminu. Przykładowe zadania nie są tym samym, co publikacja rzeczywiście wykorzystanych zadań lub arkuszy po zakończonej sesji egzaminacyjnej. Nie dają również podstawy do publicznej kontroli jakości egzaminu. W praktyce oznacza to, że system pozostaje zamknięty: pytania są niejawne, algorytm doboru zadań jest niejawny, skala ewentualnych błędów nie jest publicznie znana, a mechanizmy weryfikacji jakości pytań pozostają poza realną kontrolą uczniów, rodziców, nauczycieli i szkół. Nie kwestionuję potrzeby ochrony integralności bazy zadań egzaminacyjnych ani konieczności przeciwdziałania mechanicznemu uczeniu się pytań na pamięć. Nie może to jednak oznaczać całkowitego braku transparentności egzaminu państwowego. Możliwe są rozwiązania pośrednie, takie jak publikacja pytań wykorzystanych po sesji, publikacja pytań wycofanych z bazy, publikacja certyfikowanych zestawów przykładowych dla każdej kwalifikacji, udostępnianie statystyk jakościowych czy stworzenie publicznej bazy przykładowych pytań egzaminacyjnych. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: 1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej dostrzega problem braku transparentności części pisemnej egzaminów zawodowych w formule 2019? 2. Czy ministerstwo uważa, że obecny model, w którym zadania z części pisemnej oraz algorytm ich doboru nie są podawane do publicznej wiadomości, zapewnia wystarczającą kontrolę społeczną nad egzaminem państwowym? 3. Czy MEN planuje zmianę przepisów lub procedur w celu zwiększenia jawności części pisemnej egzaminu zawodowego w formule 2019? Jeśli tak, w jakim terminie i w jakim zakresie? Jeśli nie, proszę o szczegółowe uzasadnienie. 4. Czy MEN lub CKE rozważają publikowanie po każdej sesji egzaminacyjnej przynajmniej części zadań wykorzystanych w części pisemnej egzaminu zawodowego wraz z prawidłowymi odpowiedziami? 5. Czy MEN lub CKE rozważają publikowanie zadań wycofanych z bazy, zadań archiwalnych lub zadań, które nie będą już wykorzystywane w kolejnych sesjach egzaminacyjnych? 6. Czy MEN lub CKE rozważają stworzenie oficjalnej publicznej bazy przykładowych pytań egzaminacyjnych dla każdej kwalifikacji zawodowej w formule 2019, obejmującej np. kilkaset pytań dla danej kwalifikacji? 7. Ile zadań znajduje się obecnie w bazie zadań egzaminacyjnych CKE do części pisemnej egzaminu zawodowego w formule 2019, z podziałem na kwalifikacje? 8. Ile zadań znajduje się obecnie w bazie dla kwalifikacji BUD.11 – Wykonywanie robót montażowych, okładzinowych i wykończeniowych? 9. Jaka jest minimalna liczba zadań w bazie dla jednej kwalifikacji, z której losowane są zestawy egzaminacyjne? 10. Czy każda kwalifikacja w formule 2019 posiada porównywalnie rozbudowaną bazę zadań, czy występują istotne różnice między kwalifikacjami? 11. Kto odpowiada za merytoryczne przygotowanie zadań do części pisemnej egzaminu zawodowego? 12. Ilu niezależnych ekspertów recenzuje jedno zadanie przed dopuszczeniem go do bazy CKE? 13. Czy każde zadanie przed włączeniem do bazy przechodzi recenzję merytoryczną, językową, metodyczną i prawną pod kątem zgodności z podstawą programową? 14. Czy CKE prowadzi analizę statystyczną jakości poszczególnych zadań po każdej sesji egzaminacyjnej, np. pod kątem poziomu trudności, dyskryminacyjności, liczby błędnych odpowiedzi lub nietypowych rozkładów wyników? 15. Ile zadań z części pisemnej egzaminu zawodowego w formule 2019 zostało od początku obowiązywania tej formuły usuniętych z bazy, poprawionych albo uznanych za wadliwe? 16. Ile razy od początku obowiązywania formuły 2019 stwierdzono błąd w zadaniu egzaminacyjnym części pisemnej po przeprowadzeniu egzaminu? 17. Ile razy w związku z błędnym lub niejednoznacznym zadaniem zmieniano klucz odpowiedzi, sposób punktowania lub wynik zdających? 18. Czy szkoły, nauczyciele, zdający lub rodzice mają formalną możliwość zgłaszania zastrzeżeń do treści zadań części pisemnej po egzaminie, skoro treść tych zadań nie jest publicznie dostępna? 19. Jaka jest procedura składania zastrzeżeń do zadań części pisemnej egzaminu zawodowego w formule 2019? 20. Ile zastrzeżeń dotyczących części pisemnej egzaminu zawodowego wpłynęło do CKE lub OKE w latach 2021–2026, z podziałem na lata i kwalifikacje? 21. Ile z tych zastrzeżeń zostało uznanych za zasadne? 22. Czy zdający ma możliwość wglądu nie tylko w wynik, lecz także w treść zadań, które rozwiązywał, udzielone przez siebie odpowiedzi oraz odpowiedzi prawidłowe? 23. Czy nauczyciel przygotowujący uczniów do egzaminu zawodowego ma możliwość zapoznania się z rzeczywistymi zadaniami wykorzystanymi na egzaminie po zakończonej sesji? 24. Czy MEN dostrzega nierówność między uczniami zdającymi egzaminy zawodowe według wcześniejszych podstaw, dla których dostępne były arkusze i klucze, a uczniami zdającymi egzamin w formule 2019, którzy takiego dostępu do części pisemnej nie mają? 25. Czy MEN przeprowadziło analizę wpływu braku jawności części pisemnej egzaminu zawodowego na jakość przygotowania uczniów do egzaminu? 26. Czy MEN analizowało, czy brak publicznych arkuszy i kluczy nie sprzyja rozwojowi nieoficjalnych, komercyjnych i nierównych jakościowo materiałów przygotowujących do egzaminów zawodowych? 27. Czy MEN przewiduje stworzenie jednolitego, bezpłatnego i oficjalnego systemu materiałów przygotowujących do części pisemnej egzaminów zawodowych dla wszystkich kwalifikacji? 28. Czy MEN lub CKE konsultowały z dyrektorami szkół branżowych, techników, nauczycielami przedmiotów zawodowych oraz organizacjami branżowymi problem braku dostępu do rzeczywistych arkuszy części pisemnej egzaminu zawodowego? 29. Czy deklarowana od września 2026 r. publikacja arkuszy z części praktycznej po każdej sesji będzie obejmowała wszystkie kwalifikacje, czy tylko wybrane? 30. Dlaczego analogiczne rozwiązanie nie zostało zapowiedziane dla części pisemnej egzaminu zawodowego? 31. Czy MEN uważa, że publikowanie wyłącznie przykładowych zadań jest wystarczające dla zapewnienia równego przygotowania uczniów do egzaminu państwowego? 32. Czy MEN jest gotowe przedstawić harmonogram działań zmierzających do zwiększenia transparentności części pisemnej egzaminów zawodowych w formule 2019? 33. Jeżeli MEN nie planuje zwiększenia jawności części pisemnej egzaminów zawodowych, proszę o jednoznaczne wskazanie przyczyn oraz ocenę, dlaczego interes niejawności bazy zadań ma przeważać nad interesem uczniów, nauczycieli i szkół w zakresie rzetelnego przygotowania i kontroli jakości egzaminu. 34. Czy MEN rozważa zlecenie niezależnego audytu jakości zadań egzaminacyjnych w części pisemnej egzaminów zawodowych w formule 2019? 35. Czy wyniki takiego audytu, jeżeli zostałby przeprowadzony, zostaną podane do publicznej wiadomości? Egzaminy zawodowe są egzaminami państwowymi. Nie mogą funkcjonować w modelu, w którym uczeń odpowiada na pytania, państwo ocenia jego przyszłość zawodową, ale sam standard egzaminowania pozostaje poza realną kontrolą publiczną. Transparentność nie jest zagrożeniem dla jakości egzaminu. Przeciwnie – stanowi jeden z podstawowych warunków budowania zaufania do państwa, szkoły i systemu kwalifikacji zawodowych. Z wyrazami szacunku Marcin Józefaciuk Poseł na Sejm RP