Interpelacja w sprawie realnych skutków realizacji "Podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa" oraz sposobu ich wdrażania w szkołach

Interpelacja w sprawie realnych skutków realizacji "Podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa" oraz sposobu ich wdrażania w szkołach Interpelacja nr 17447 do ministra edukacji w sprawie realnych skutków realizacji "Podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa" oraz sposobu ich wdrażania w szkołach Zgłaszający: Marcin Józefaciuk Data wpływu: 28-05-2026 Szanowna Pani Minister, w ostatnich latach „Podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa” przestały pełnić wyłącznie funkcję ogólnych wytycznych dla nadzoru pedagogicznego, a stały się faktycznym narzędziem wpływania na codzienne funkcjonowanie szkół, dyrektorów oraz nauczycieli. Analiza kierunków realizacji polityki oświatowej państwa w latach szkolnych 2024/2025, 2025/2026 oraz 2026/2027 pokazuje bardzo wyraźne rozszerzanie zakresu oczekiwań wobec szkoły. W kolejnych latach Ministerstwo Edukacji Narodowej wpisywało bowiem do priorytetów m.in.: dobrostan psychiczny dzieci i młodzieży, edukację zdrowotną, higienę cyfrową, przeciwdziałanie przemocy, edukację obywatelską, rozwijanie kompetencji przyszłości, odporność społeczną, odpowiedzialne korzystanie z AI, cyberbezpieczeństwo, integrację uczniów z doświadczeniem migracyjnym, promocję zdrowego stylu życia, kompetencje społeczne i emocjonalne. Jednocześnie coraz częściej środowiska oświatowe wskazują, że kierunki te: generują dodatkową dokumentację, zwiększają obciążenie nauczycieli, rozszerzają obowiązki szkół bez adekwatnego wsparcia finansowego i organizacyjnego, tworzą chaos interpretacyjny, są wdrażane bez wcześniejszego przygotowania systemowego, stają się w praktyce narzędziem administracyjnego nacisku poprzez nadzór pedagogiczny. Wielu dyrektorów i nauczycieli zwraca uwagę, że szkoła staje się dziś instytucją odpowiedzialną za rozwiązywanie praktycznie wszystkich problemów społecznych państwa, przy jednoczesnym braku: ograniczenia podstaw programowych, zmniejszenia biurokracji, zwiększenia liczby specjalistów, stabilności prawa, realnych analiz skutków wdrażanych działań. Co szczególnie niepokojące, ministerstwo bardzo często posługuje się pojęciami ogólnymi i trudnymi do jednoznacznego zdefiniowania, takimi jak: „dobrostan”, „odporność społeczna”, „kompetencje przyszłości”, „nowoczesna szkoła”, „transformacja edukacji”, bez przedstawienia jasnych mierników skuteczności, wskaźników ewaluacyjnych oraz kompleksowych analiz wpływu tych działań na rzeczywistość szkolną. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: Jakie konkretne, mierzalne wskaźniki skuteczności Ministerstwo Edukacji Narodowej stosowało przy ocenie realizacji „Podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa” w latach szkolnych 2024/2025 oraz 2025/2026? Czy MEN posiada analizy pokazujące rzeczywisty wpływ realizowanych kierunków polityki oświatowej na: dobrostan psychiczny uczniów, poziom przemocy rówieśniczej, przeciążenie nauczycieli, liczbę obowiązków administracyjnych szkół, efektywność nauczania, wyniki egzaminów zewnętrznych, absencję uczniów, kryzysy psychiczne dzieci i młodzieży? Proszę o przekazanie wszystkich raportów, analiz, ewaluacji, notatek, rekomendacji, ekspertyz oraz opracowań dotyczących skuteczności realizacji kierunków polityki oświatowej państwa w latach 2024–2026. Jakie środki finansowe zostały przekazane szkołom i samorządom na realizację nowych obowiązków wynikających z kierunków polityki oświatowej państwa? Ilu dodatkowych: psychologów, pedagogów, pedagogów specjalnych, specjalistów od cyberbezpieczeństwa, specjalistów wspierających edukację zdrowotną zatrudniono w szkołach w związku z wdrażaniem kolejnych kierunków polityki oświatowej państwa? Czy MEN przeprowadziło analizę wpływu kolejnych kierunków polityki oświatowej na poziom obciążenia biurokratycznego dyrektorów i nauczycieli? Jeśli tak, proszę o jej przekazanie. Na jakiej podstawie MEN uznało, że szkoły są organizacyjnie i kadrowo przygotowane do realizacji jednocześnie: edukacji zdrowotnej, działań dobrostanowych, wdrażania AI, edukacji obywatelskiej, działań związanych z odpornością społeczną, przeciwdziałania przemocy, przy niezmniejszonej podstawie programowej i utrzymaniu dotychczasowych obowiązków administracyjnych? Czy MEN posiada analizy pokazujące, ile godzin pracy nauczycieli oraz dyrektorów pochłania dokumentowanie działań związanych z realizacją kierunków polityki oświatowej państwa? W jaki sposób MEN zamierza ograniczyć zjawisko „papierowej realizacji priorytetów” polegające na tworzeniu dokumentacji pozorującej działania zamiast realnego wsparcia ucznia i nauczyciela? Czy MEN planuje stworzenie systemu cyklicznej, publicznej ewaluacji skuteczności kierunków polityki oświatowej państwa, obejmującego mierzalne dane, analizy efektów oraz ocenę rzeczywistego wpływu tych działań na szkoły? Czy MEN przeprowadziło analizę zgodności praktyki nadzoru pedagogicznego z zasadą autonomii szkoły, w sytuacji gdy formalnie niewiążące „kierunki polityki oświatowej państwa” stają się w praktyce podstawą kontroli i oczekiwań wobec dyrektorów oraz nauczycieli? Jakie działania MEN planuje podjąć, aby szkoła nie była traktowana jako instytucja odpowiedzialna za rozwiązywanie wszystkich problemów społecznych państwa bez zapewnienia jej odpowiednich narzędzi, czasu oraz stabilności organizacyjnej? Z poważaniem Marcin Józefaciuk Poseł na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie realnych skutków realizacji "Podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa" oraz sposobu ich wdrażania w szkołach Odpowiedź na interpelację nr 17447 w sprawie realnych skutków realizacji "Podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa" oraz sposobu ich wdrażania w szkołach Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 22-06-2026 Szanowny Panie Pośle, podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa są corocznie ustalane przez ministra edukacji na podstawie art. 60 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe. Stanowią one instrument wspierania jakości edukacji oraz ukierunkowania działań podejmowanych przez organa nadzoru pedagogicznego, szkoły i placówki oświatowe. Kierunki realizacji polityki oświatowej państwa nie stanowią źródła powszechnie obowiązującego prawa i nie nakładają na szkoły nowych obowiązków prawnych. Ich rolą jest wskazanie obszarów szczególnie istotnych dla funkcjonowania systemu oświaty oraz wspieranie szkół i nauczycieli w realizacji zadań wynikających z obowiązujących przepisów prawa oświatowego. Ustalając kierunki polityki oświatowej państwa minister edukacji uwzględnia aktualne wyzwania edukacyjne, społeczne i cywilizacyjne, a także potrzeby zgłaszane przez środowiska oświatowe, wyniki badań i analiz dotyczących funkcjonowania systemu edukacji oraz doświadczenia wynikające z realizacji zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych przez szkoły i placówki. Wśród kierunków realizacji polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2026/2027 szczególne miejsce zajmują działania związane ze wspieraniem zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży, przeciwdziałaniem przemocy rówieśniczej, edukacją zdrowotną, promowaniem higieny cyfrowej, rozwijaniem umiejętności bezpiecznego korzystania z nowych technologii, wzmacnianiem współpracy szkoły z rodzicami oraz wspieraniem rozwoju kompetencji społecznych, obywatelskich i prozdrowotnych uczniów. Obszary te odpowiadają na wyzwania obserwowane we współczesnym środowisku edukacyjnym oraz są spójne z zadaniami szkoły określonymi w przepisach prawa oświatowego. Ministerstwo Edukacji Narodowej podejmuje równolegle działania mające na celu wzmacnianie potencjału szkół do realizacji tych zadań. Istotnym elementem tych działań było wprowadzenie standardów zatrudnienia nauczycieli specjalistów w szkołach i przedszkolach ogólnodostępnych. Proces ich wdrażania jest monitorowany z wykorzystaniem danych Systemu Informacji Oświatowej. W 2002 r., w celu zwiększania dostępu do pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla dzieci i młodzieży, w przepisach oświatowych wprowadzono obowiązek zatrudnienia nauczycieli specjalistów w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych oraz zespołach tych przedszkoli i szkół. Wśród obowiązkowo zatrudnianych nauczycieli specjalistów znaleźli się nauczyciel psycholog i jako nowe stanowisko w tych jednostkach systemu oświaty – nauczyciel pedagog specjalny. Standardy określają minimalny wymiar zatrudnienia nauczycieli specjalistów w ww. jednostkach. Przepisy określiły również sposób wyliczania etatów, który uzależniony jest od liczby dzieci lub uczniów uczęszczających do przedszkola, szkoły lub zespołu przedszkoli i szkół. Wprowadzenie standardów zostało rozłożone na dwa etapy: I etap [1] od 1 września 2022 r. i II etap [2] od 1 września 2024 r. W etapie I obejmującym okres od 1 września 2022 r. do 31 sierpnia 2024 r., obowiązywały obniżone, przejściowe wartości standardów wskazane w tabeli nr 1. Tabela nr 1. Przejściowe wartości standardów zatrudnienia nauczycieli specjalistów Liczba dzieci lub uczniów Łączna liczba etatów nauczycieli specjalistów od 1 do 30 0,25 od 31 do 50 0,5 od 51 do 100 1 od 101 1,5 etatu + 0,2 etatu na każdych kolejnych 100 uczniów W etapie II, obowiązującym od 1 września 2024 r., obowiązują docelowe wartości standardów, określone w tabeli nr 2. Tabela nr 2. Docelowe wartości standardów zatrudnienia nauczycieli specjalistów Liczba dzieci lub uczniów Łączna liczba etatów nauczycieli specjalistów od 1 do 10 0,25 Od 11-20 0,4 od 21 do 30 0,6 od 31 do 40 0,8 od 41 do 50 1 od 51 do 100 1,5 Od 101 2 etaty + 0,2 etatu na każdych kolejnych 100 uczniów Proces zatrudnienia nauczycieli specjalistów jest na bieżąco monitorowany za pośrednictwem Systemu Informacji Oświatowej (SIO). W raporcie generowane są dane dotyczące bieżącej sytuacji zatrudniania, co umożliwia dyrektorom, samorządom i kuratorom oświaty systematyczne monitorowanie stanu zatrudnienia nauczycieli specjalistów na poziomie szkoły, jednostki samorządu terytorialnego oraz województwa. Zapotrzebowanie kadrowe przedszkoli i szkół monitorowane jest na podstawie ogłoszeń o wolnych miejscach pracy, udostępnianych na stronach kuratoriów oświaty. Tabela nr 3. Porównanie danych dotyczących zatrudnienia nauczycieli specjalistów w roku szkolnym: 2023/2024, 2024/2025 oraz 2025/2026 według Systemu Informacji Oświatowej (SIO). Lp. Nauczyciel specjalista Liczba etatów w roku szkolnym 2023/2024 (wg SIO na dzień 30.09.2023 r.) 2024/2025 (wg SIO na dzień 15.10.2024) 2025/2026 (wg SIO na dzień 15.10.2025) 1. Pedagog 12 219,28 12 292,76 12 634,45 2. Psycholog 10 548,30 12 508,28 13 582,64 3. Logopeda 9 783,12 10 374,36 11 025,78 4. Terapeuta pedagogiczny 1 960,01 2 231,91 2 419,94 5. Pedagog specjalny 12 093,46 14 059,66 14986,14 6. Razem 46 604,17 51 466,97 54 648,95 Liczba etatów nauczycieli specjalistów systematycznie rośnie. Według stanu bazy SIO na dzień 9 czerwca 2026 r. wynosiła 58 044,18 etatów w roku szkolnym 2025/2026. Dane te wskazują na systematyczny wzrost liczby etatów nauczycieli specjalistów, w szczególności psychologów, pedagogów, pedagogów specjalnych, logopedów oraz terapeutów pedagogicznych. Realizacja kierunków polityki oświatowej państwa jest monitorowana w ramach działań nadzoru pedagogicznego oraz z wykorzystaniem danych gromadzonych w Systemie Informacji Oświatowej. Jednocześnie Ministerstwo Edukacji Narodowej prowadzi działania służące doskonaleniu systemu wsparcia szkół i placówek, w tym przez współpracę z jednostkami podległymi i nadzorowanymi, opracowywanie materiałów informacyjnych i metodycznych oraz wspieranie rozwoju kompetencji nauczycieli i kadry kierowniczej systemu oświaty. Należy podkreślić, że kierunki realizacji polityki oświatowej państwa nie mają na celu zastępowania podstawowych funkcji szkoły ani przenoszenia na szkołę odpowiedzialności za rozwiązywanie wszystkich problemów społecznych. Ich celem jest wspieranie szkół w realizacji ustawowych zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych oraz tworzenie warunków sprzyjających wszechstronnemu rozwojowi dzieci i młodzieży. Ministerstwo Edukacji Narodowej będzie kontynuowało działania służące podnoszeniu jakości edukacji, wzmacnianiu dobrostanu uczniów i nauczycieli, rozwijaniu dostępności pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz wspieraniu szkół w realizacji zadań wynikających z obowiązujących przepisów prawa. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] Zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 12 maja 2022 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1116 z późn. zm.). [2] Zgodnie z art. 2 pkt 1-2 ww. ustawy.