Interpelacja w sprawie funkcjonowania instalacji do produkcji zwierzęcej o wielkości obsady, dla której wymagane jest pozwolenie zintegrowane

Interpelacja w sprawie funkcjonowania instalacji do produkcji zwierzęcej o wielkości obsady, dla której wymagane jest pozwolenie zintegrowane Interpelacja nr 17339 do ministra finansów i gospodarki w sprawie funkcjonowania instalacji do produkcji zwierzęcej o wielkości obsady, dla której wymagane jest pozwolenie zintegrowane Zgłaszający: Małgorzata Tracz, Anita Kucharska-Dziedzic, Klaudia Jachira, Katarzyna Maria Piekarska, Daria Gosek-Popiołek Data wpływu: 24-05-2026 Szanowny Panie Ministrze! Zakres niniejszej interpelacji obejmuje wiele zagadnień o kluczowym znaczeniu dla ochrony zdrowia publicznego i bezpieczeństwa ekologicznego w Polsce, a także odnosi się do celowości i gospodarności wydatkowania finansów publicznych w sektorze produkcji zwierzęcej. Zgodnie z przepisami dyrektywy 2010/75/UE (dyrektywa IED) oraz ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska należy uzyskać pozwolenie zintegrowane dla instalacji o obsadzie zwierząt przekraczającej: • 2000 sztuk świń o wadze ponad 30 kg albo 750 sztuk macior (chlewnie), • 40 000 sztuk drobiu (kurniki) - w dalszej części pisma określane jako ww. instalacje albo ww. kurniki i chlewnie. Pozwolenia zintegrowane są wydawane, aby instalacja zaliczana do zawsze albo potencjalnie negatywnie oddziałujących na środowisko została objęta decyzją dotyczącą wszystkich emisji do środowiska, w tym pyłów i gazów do powietrza, odpadów, ścieków, hałasu, wibracji, promieniowania, a także poboru wody. Istotne jest, że pozwolenie zintegrowane odnosi się zarówno do negatywnego wpływu danej instalacji na środowisko/przyrodę w całości, jak i na jego poszczególne elementy. Jest to zatem kluczowy dokument dla oceny i kontroli działania instalacji pod względem poziomu emisji i ich ewentualnych przekroczeń – nie tylko w skali lokalnej, ale także regionalnej i ogólnokrajowej. Szacuje się, fermy przemysłowe – tak potocznie określane są m.in. kurniki i chlewnie z dużą obsadą zwierząt i intensywnymi metodami produkcji – mogą być źródłem emisji ponad 400 związków chemicznych, w tym niebezpiecznych dla ludzkiego zdrowia – przedostających się do gleby, wody i powietrza. Pozwolenie zintegrowane pełni zatem kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa i zdrowia ludzi mieszkających w otoczeniu ww. instalacji oraz w ochronie środowiska przed zanieczyszczeniami. Poszukując informacji na temat liczby ww. instalacji do produkcji drobiu lub trzody chlewnej, zauważyłam różnicę w danych o podmiotach utrzymujących drób lub trzodę chlewną w rejestrze prowadzonym przez Inspekcję Weterynaryjną a danymi w publicznej bazie pozwoleń zintegrowanych IPCC. Już w kwietniu 2022 r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi podawało zbiorczą informację, że w Polsce jest 279 wielkotowarowych ferm świń, 2184 wielkotowarowych ferm drobiu (w tym: 1995 utrzymujących kury, 165 – indyki, 13 – kaczki oraz 11 – gęsi). Tymczasem według danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska w publicznej bazie pozwoleń zintegrowanych na początku 2025 roku figuruje jedynie ok. 1113–1154 instalacji drobiarskich uznanych za podlegające temu obowiązkowi. Oba systemy są mało przyjazne użytkownikom, a z pewnością należy dokładnie ustalić liczbę i wielkość kurników oraz chlewni w Polsce, zwłaszcza gdy porównanie danych wskazuje, że część z nich działa niezgodnie z prawem, tj. bez pozwolenia zintegrowanego, mimo że powinny je posiadać. Zwracam także uwagę na problem braku systemowych mechanizmów wymiany danych między organami weterynaryjnymi, środowiskowymi i podatkowymi. To rodzi uzasadnione pytanie o kompletność raportowania produkcji i odprowadzania należnych podatków w sektorze drobiarskim oraz sektorze trzody chlewnej. Zarówno ARiMR, jak i MRiRW potwierdziły w oficjalnej korespondencji, że żaden z tych organów nie posiada obowiązku prawnego weryfikowania spełnienia wymogów środowiskowych przed wypłatą środków publicznych. Organem właściwym do weryfikacji fiskalnych skutków tej luki jest Ministerstwo Finansów i podległa mu Krajowa Administracja Skarbowa. Niniejsza interpelacja dotyczy fiskalnych aspektów tego zjawiska, w szczególności w zakresie podatku od towarów i usług (VAT), podatku dochodowego oraz mechanizmów weryfikacji rzetelności rozliczeń podatkowych w sektorze drobiarskim. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: 1. Czy Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) przeprowadzała analizę porównawczą danych Inspekcji Weterynaryjnej (liczba i wielkość zarejestrowanych ferm) z deklarowaną przez podmioty drobiarskie wielkością produkcji oraz odprowadzanym podatkiem VAT? 2. Czy KAS posiada dane pozwalające wykluczyć istnienie szarej strefy produkcji drobiu w skali istotnej fiskalnie? Jeżeli tak – jakie mechanizmy weryfikacyjne stanowią podstawę tego ustalenia? 3. Czy rozbieżność pomiędzy danymi Inspekcji Weterynaryjnej o liczbie i wielkości zarejestrowanych ferm a danymi GUS o wielkości produkcji była przedmiotem analizy Ministerstwa Finansów lub podległych mu służb? 4. Czy Ministerstwo Finansów planuje zlecenie analizy luki fiskalnej w sektorze drobiarskim z uwzględnieniem danych o instalacjach funkcjonujących poza systemem pozwoleń zintegrowanych IPPC? 5. Czy KAS stosuje lub planuje stosować do weryfikacji podmiotów drobiarskich metody pośrednie – takie jak analiza zużycia wody, energii elektrycznej, gazu, pasz, zakupu piskląt jednodniowych oraz odbioru odpadów – w celu identyfikacji podmiotów, których deklarowana produkcja może być nieadekwatna do rzeczywistej skali działalności? 6. Czy brak pozwolenia zintegrowanego IPPC lub brak wpisu do rejestru BDO stanowi dla KAS przesłankę do wszczęcia czynności analitycznych lub kontrolnych wobec danego podmiotu? 7. Czy istnieją mechanizmy automatycznej wymiany danych pomiędzy Inspekcją Weterynaryjną, Inspekcją Ochrony Środowiska (WIOŚ), GUS a KAS w celu identyfikacji podmiotów mogących zaniżać podstawę opodatkowania? Jeżeli nie – czy Ministerstwo Finansów planuje ich wdrożenie? 8. Czy KAS prowadzi lub planuje audyt podatkowy podmiotów drobiarskich operujących fermami o obsadzie powyżej 40 000 stanowisk, ze szczególnym uwzględnieniem tych nieposiadających pozwolenia zintegrowanego? 9. Jaka jest łączna kwota podatku VAT odprowadzonego przez sektor drobiarski (produkcja żywca i mięsa drobiowego) w latach 2020-2025 w rozbiciu na poszczególne lata? 10. Czy na podstawie dostępnych danych podatkowych możliwe jest ustalenie, jaka część podmiotów drobiarskich o obsadzie przekraczającej 40 000 stanowisk rozlicza się z podatku VAT od pełnej produkcji? Jeżeli nie – z jakiego powodu takie ustalenie jest niemożliwe? 11. Czy Ministerstwo Finansów analizowało, czy brak pozwolenia środowiskowego (IPPC) może korelować z niepełnym raportowaniem produkcji i zaniżaniem podstawy opodatkowania VAT lub podatkiem dochodowym? 12. Jakie są skutki podatkowe stwierdzenia, że podmiot prowadził działalność produkcyjną bez wymaganego pozwolenia środowiskowego – w szczególności w zakresie prawa do odliczenia VAT naliczonego, kosztów uzyskania przychodu oraz ewentualnych zaległości podatkowych? 13. Czy podmioty, które otrzymały odszkodowania z tytułu HPAI (grypa ptaków) lub ND (Newcastle Disease, czyli rzekomy pomór drobiu) ze środków budżetu państwa, a jednocześnie nie posiadały wymaganego pozwolenia zintegrowanego, były lub są weryfikowane pod kątem prawidłowości rozliczeń podatkowych? 14. Wypłacone odszkodowania z tytułu HPAI i ND wyniosły łącznie co najmniej ok. 1,945 mld zł w latach 2020-2025, przy czym sam rok 2025 przyniósł ok. 1,14 mld zł wypłat. Czy KAS weryfikowała prawidłowość kwalifikacji podatkowej tych świadczeń przez beneficjentów – w szczególności czy były one traktowane jako przychód podlegający opodatkowaniu? 15. Czy Ministerstwo Finansów analizowało ryzyko, że podmioty prowadzące działalność bez wymaganych pozwoleń środowiskowych korzystają jednocześnie z różnych form wsparcia publicznego (ARiMR, dopłaty bezpośrednie, odszkodowania HPAI), nie odprowadzając w pełni należnych podatków? 16. Czy Ministerstwo Finansów rozważa wprowadzenie obowiązku przedłożenia zaświadczenia o posiadaniu pozwolenia zintegrowanego IPPC (lub oświadczenia o braku takiego obowiązku) jako warunku: ● rejestracji lub utrzymania statusu podatnika VAT czynnego dla podmiotów prowadzących instalacje objęte dyrektywą IED, ● ubiegania się o jakąkolwiek pomoc publiczną finansowaną ze środków budżetu państwa lub funduszy UE? 17. Czy Ministerstwo Finansów zamierza podjąć współpracę z Ministerstwem Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w celu stworzenia zintegrowanego systemu wymiany danych umożliwiającego identyfikację podmiotów działających poza systemem IPPC i BDO, a jednocześnie korzystających ze środków publicznych lub mogących zaniżać zobowiązania podatkowe? 18. Jakie działania legislacyjne lub administracyjne Ministerstwo Finansów planuje podjąć w celu wyeliminowania ryzyka fiskalnego związanego z funkcjonowaniem części sektora drobiarskiego poza systemem pozwoleń środowiskowych? Z poważaniem Małgorzata Tracz Posłanka na Sejm RP