Interpelacja w sprawie gospodarowania środkami finansowymi z funduszy promocji produktów rolno-spożywczych w latach 2020-2025

Interpelacja w sprawie gospodarowania środkami finansowymi z funduszy promocji produktów rolno-spożywczych w latach 2020-2025 Interpelacja nr 17274 do ministra rolnictwa i rozwoju wsi w sprawie gospodarowania środkami finansowymi z funduszy promocji produktów rolno-spożywczych w latach 2020-2025 Zgłaszający: Roman Fritz Data wpływu: 20-05-2026 Szanowny Panie Ministrze! Zgodnie z ustawą z dnia 22 maja 2009 r. o funduszach promocji produktów rolno-spożywczych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 43, z późn. zm.) utworzono dziewięć funduszy promocji produktów rolno-spożywczych, w tym: - Fundusz Promocji Mięsa Wieprzowego; - Fundusz Promocji Mięsa Wołowego; - Fundusz Promocji Mięsa Końskiego; - Fundusz Promocji Mięsa Owczego; - Fundusz Promocji Ziarna Zbóż i Przetworów Zbożowych; - Fundusz Promocji Owoców i Warzyw; - Fundusz Promocji Mięsa Drobiowego; - Fundusz Promocji Ryb; - Fundusz Promocji Roślin Oleistych. Fundusze te są finansowane z obowiązkowych wpłat od podmiotów wprowadzających do obrotu odpowiednie produkty rolno-spożywcze (w wysokości określonej w rozporządzeniach wykonawczych, zazwyczaj 0,1% wartości netto lub stawki ryczałtowe). Wpłaty te stanowią obciążenie dla całego rolno-spożywczego łańcucha dostaw, w tym bezpośrednio lub pośrednio dla rolników i producentów rolnych. Celem funduszy jest wspieranie marketingu rolnego, wzrost spożycia oraz promocja polskich produktów rolno-spożywczych na rynku krajowym i zagranicznym, co powinno przekładać się na zwiększenie popytu, wolumenu sprzedaży oraz cen uzyskiwanych przez polskich rolników. W lutym 2026 r. złożono do Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR) wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej szczegółowego gospodarowania środkami z tych funduszy w latach 2020–2025, w tym wpływów, wydatków wraz z beneficjentami, podstawy udzielenia wsparcia, weryfikacji realizacji działań promocyjnych oraz oceny ich skuteczności. Pomimo upływu kilku miesięcy nie uzyskano pełnych i satysfakcjonujących odpowiedzi na wszystkie postawione pytania, co uzasadnia skierowanie niniejszej interpelacji do Pana Ministra. Ponadto w korespondencji i informacjach publicznych pojawiają się sygnały wskazujące na możliwe powiązania niektórych podmiotów gospodarczych (m.in. AMPLUS sp. z o.o. SKA, SM-CAPITAL sp. z o.o. SK, GSB Global) z realizacją działań promocyjnych lub beneficjentami środków z funduszy, co wymaga pilnego wyjaśnienia w duchu pełnej przejrzystości i ochrony interesu publicznego. Sprawa ma fundamentalne znaczenie dla obrony interesów polskich rolników i całego sektora rolno-spożywczego. W obliczu niezwykle trudnej sytuacji ekonomicznej na wsi – niskich cen skupu, rekordowo wysokich kosztów produkcji (energia, nawozy, pasze, paliwo), zagrożeń epizootycznych (ASF, grypa ptaków), ekstremalnych zjawisk pogodowych oraz silnej presji importu tanich produktów z zagranicy – rolnicy potrzebują skutecznych, przejrzystych i efektywnych narzędzi promocji swoich produktów. Środki wpłacane na fundusze promocji pochodzą w ostatecznym rozrachunku z kieszeni rolników i producentów rolnych. Powinny one służyć im bezpośrednio poprzez realny wzrost popytu na polskie produkty, zwiększenie wolumenu sprzedaży oraz poprawę opłacalności produkcji. Brak pełnej transparentności w zakresie wydatkowania tych środków, niewystarczająca weryfikacja efektów promocji, wysokie koszty administracyjne oraz potencjalne ryzyka związane z konfliktami interesów lub preferencyjnym traktowaniem określonych podmiotów mogą prowadzić do marnotrawstwa pieniędzy rolników zamiast przynosić im wymierne korzyści. W sytuacji gdy polskie rolnictwo stoi przed wieloma egzystencjalnymi wyzwaniami, nieefektywne lub nieprzejrzyste gospodarowanie funduszami promocji nie tylko osłabia pozycję konkurencyjną naszych producentów, ale także podważa zaufanie do instytucji państwowych i całego systemu wsparcia rolnictwa. Dlatego niniejsza interpelacja ma na celu zapewnienie rolników, producentów i całego społeczeństwa, że tymi środkami zarządza się rzetelnie, zgodnie z prawem oraz z maksymalną korzyścią dla polskich gospodarstw rolnych. Uprzejmie proszę o odpowiedzi na następujące pytania: 1. Czy minister rolnictwa i rozwoju wsi oraz podległy mu Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR) dysponuje szczegółowymi rocznymi raportami finansowymi za lata 2020–2025 dla każdego z wyżej wymienionych funduszy promocji? Proszę o udostępnienie danych dotyczących rocznych wpływów (z podziałem na źródła wpłat i kwoty) oraz wydatków (z pełnym wyszczególnieniem beneficjentów, kwot przyznanego wsparcia, przedmiotu realizowanych działań promocyjnych oraz podstawy prawnej udzielenia finansowania). 2. Czy każdorazowo po udzieleniu wsparcia finansowego z funduszu zawierana jest umowa cywilnoprawna z beneficjentem określająca zakres, termin, warunki realizacji oraz rozliczenie działania promocyjnego? Proszę o przedstawienie wzoru takiej umowy oraz informacji, czy umowa przewiduje mechanizmy kontroli, sankcje za nienależyte wykonanie i obowiązek zwrotu środków w przypadku nieprawidłowości. 3. W jaki sposób organ udzielający wsparcia weryfikuje prawidłowość i skuteczność realizacji działań promocyjnych finansowanych ze środków funduszy? Czy wymagane są od beneficjentów: pisemne oświadczenia, dokumentacja fotograficzna i audiowizualna, raporty merytoryczne z realizacji, potwierdzenie zasięgów medialnych oraz pełne rozliczenie finansowe wraz z oryginałami faktur, umów i dokumentami księgowymi? Czy takie rozliczenie jest obligatoryjne i w jakim terminie? 4. Jaka była wysokość środków wydatkowanych na obsługę administracyjną, koszty osobowe KOWR, koszty biurowe, marketing wewnętrzny oraz inne koszty pośrednie związane z funkcjonowaniem każdego funduszu w latach 2020–2025? Proszę o dane z podziałem na poszczególne lata oraz jako procent całkowitego budżetu danego funduszu. 5. Czy przeprowadzono jakąkolwiek analizę, badanie ewaluacyjne lub monitoring realnego wpływu działań promocyjnych finansowanych z funduszy na wielkość sprzedaży oraz poziom cen produktów rolno-spożywczych pochodzących z Polski (w tym na ceny uzyskiwane przez producentów rolnych)? Jeśli tak, proszę o udostępnienie kluczowych wniosków, wskaźników i danych; jeśli nie – proszę o wyjaśnienie przyczyn braku takiej oceny skuteczności. 6. Czy w okresie 2020–2025 fundusze promocji były przedmiotem kontroli wewnętrznych, audytów zewnętrznych lub kontroli Najwyższej Izby Kontroli? Proszę o informacje o stwierdzonych nieprawidłowościach, uchybieniach lub rekomendacjach oraz o działaniach podjętych w celu ich usunięcia. 7. W związku z sygnalizowanymi w przestrzeni publicznej powiązaniami podmiotów gospodarczych, w tym AMPLUS sp. z o.o. SKA, SM-CAPITAL sp. z o.o. SK oraz GSB Global. z realizacją działań w ramach funduszy promocji – czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi lub KOWR przeprowadziło weryfikację ewentualnych konfliktów interesów, powiązań kapitałowych, personalnych lub organizacyjnych tych podmiotów z procesem przyznawania i rozliczania środków? Proszę o pełną listę wszystkich beneficjentów wsparcia z poszczególnych funduszy w latach 2020–2025 wraz z kwotami przyznanego finansowania. Z wyrazami szacunku Roman Fritz Poseł na Sejm RP