Interpelacja w sprawie dokumentowania stażu pracy z umów cywilnoprawnych, ze szczególnym uwzględnieniem oświaty

Interpelacja w sprawie dokumentowania stażu pracy z umów cywilnoprawnych, ze szczególnym uwzględnieniem oświaty Interpelacja nr 17195 do ministra edukacji, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie dokumentowania stażu pracy z umów cywilnoprawnych, ze szczególnym uwzględnieniem oświaty Zgłaszający: Paulina Matysiak Data wpływu: 15-05-2026 Szanowne Panie Minister, od 2026 r. zaczęły obowiązywać przepisy umożliwiające wliczanie do stażu pracy wybranych okresów wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umów zlecenia. Kierunek tej zmiany należy ocenić pozytywnie, ponieważ odpowiada on na wieloletni problem osób, które przez znaczną część aktywności zawodowej wykonywały pracę poza stosunkiem pracy, a następnie nie mogły uwzględnić tego okresu przy ustalaniu uprawnień pracowniczych. Do mojego biura poselskiego docierają jednak głosy o praktycznych trudnościach związanych z dokumentowaniem tych okresów. Problem ma dotyczyć zwłaszcza sytuacji, w których Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie dysponuje pełnymi danymi pozwalającymi na wydanie zaświadczenia, a pracownik posiada inne dokumenty potwierdzające wykonywanie umowy, takie jak rachunki, informacje podatkowe, potwierdzenia przelewów lub wyciągi bankowe z jednoznacznymi tytułami płatności. Jak informują mnie zainteresowani, sprawa ma szczególnie dotyczyć jednostek sektora finansów publicznych, a przede wszystkim szkół i placówek oświatowych. Dyrektorzy szkół oraz inni pracodawcy publiczni, działając w obawie przed zarzutem nieprawidłowego naliczenia świadczeń pracowniczych lub naruszenia dyscypliny finansów publicznych, mogą przyjmować nadmiernie ostrożną praktykę i żądać wyłącznie dokumentów, których pracownicy po wielu latach często nie są w stanie uzyskać. Może to prowadzić do nierównego traktowania osób znajdujących się w podobnej sytuacji oraz do faktycznego ograniczenia skuteczności nowych przepisów. Wyjaśnienia wymaga również sytuacja nauczycieli, dla których prawidłowe ustalenie stażu pracy ma bezpośrednie znaczenie m.in. przy naliczaniu dodatku za wysługę lat. Brak jednolitego stanowiska administracji publicznej w zakresie dopuszczalnych dowodów może skutkować rozbieżnościami pomiędzy szkołami i organami prowadzącymi. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej: Jakie dokumenty, poza zaświadczeniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, mogą być uznawane przez pracodawców za potwierdzające okres wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych wliczanych do stażu pracy? Jak pracownik powinien udokumentować taki okres w sytuacji, gdy ZUS nie dysponuje danymi pozwalającymi na wydanie zaświadczenia, a były zleceniodawca nie posiada już dokumentacji albo nie istnieje? Czy ministerstwo planuje wydanie oficjalnych wyjaśnień lub wytycznych dla pracodawców, ZUS i PIP dotyczących zasad oceny dokumentów takich jak umowy, rachunki, informacje PIT, potwierdzenia przelewów lub wyciągi bankowe? Jeśli tak, to kiedy i w jakim zakresie? Czy ministerstwo posiada informacje o skali odmów wydania zaświadczeń przez ZUS w sprawach dotyczących nowych zasad wliczania umów cywilnoprawnych do stażu pracy? Jeśli tak, to jak się ona przedstawia? Do Ministerstwa Edukacji Narodowej: Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej analizowało wpływ nowych przepisów na sytuację nauczycieli, a zwłaszcza na naliczanie dodatku za wysługę lat? Jeśli tak, to jakie są wnioski z tych analiz? Czy do MEN docierają sygnały o rozbieżnej praktyce szkół, placówek oświatowych lub organów prowadzących w zakresie dokumentowania okresów umów cywilnoprawnych przez nauczycieli? Jeśli tak, to w jaki sposób reaguje na nie ministerstwo? Czy MEN planuje wydanie wyjaśnień dla dyrektorów szkół, placówek oświatowych i organów prowadzących dotyczących dokumentów, które mogą być uwzględniane przy ustalaniu stażu pracy nauczyciela? Jeśli tak, to kiedy i w jakim zakresie? Czy MEN widzi potrzebę doprecyzowania przepisów wykonawczych dotyczących ustalania okresów pracy uprawniających nauczycieli do dodatku za wysługę lat, tak aby ograniczyć ryzyko rozbieżnych interpretacji? Jeśli tak, to kiedy i w jakim zakresie? Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak Posłanka na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie dokumentowania stażu pracy z umów cywilnoprawnych, ze szczególnym uwzględnieniem oświaty Odpowiedź na interpelację nr 17195 w sprawie dokumentowania stażu pracy z umów cywilnoprawnych, ze szczególnym uwzględnieniem oświaty Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 10-06-2026 Szanowna Pani Poseł, z dniem 1 stycznia 2026 r. weszła w życie ustawa z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1423). Zmienia ona przepisy Kodeksu pracy w zakresie wliczania niektórych niepracowniczych form zatrudnienia do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Ustawą tą dodano do Kodeksu pracy m. in. art. 302 1 , który przewiduje wliczanie do okresów zatrudnienia, poza stosunkami służbowymi, szereg innych form wykonywania pracy, w tym w szczególności okresów prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności gospodarczej, okresów pozostawania osobą współpracującą z osobą fizyczną prowadzącą tę działalność, wykonywania umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, wykonywania umowy agencyjnej, lub pozostawania osobą współpracującą z osobą wykonującą taką umowę, pozostawania członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub członkiem spółdzielni kółek rolniczych. Zgodnie z art. 6 pkt 1 ww. ustawy uprawnienia pracownicze wynikające z wliczenia okresów, o których mowa w art. 302 1 § 1-7 Kodeksu pracy, do okresu zatrudnienia przysługują od dnia nabycia prawa do tych uprawnień, ale nie wcześniej niż od dnia wejścia w życie ustawy w przypadku pracownika zatrudnionego u pracodawcy będącego jednostką sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.). Nowe przepisy mają istotny wpływ na uprawnienia pracownicze nauczycieli, przede wszystkim na dodatek za wysługę lat oraz nagrodę jubileuszową. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2026 r. poz. 515) nauczycielom przysługuje dodatek za wysługę lat, w wysokości 1% wynagrodzenia zasadniczego za każdy rok pracy, wypłacany w okresach miesięcznych poczynając od czwartego roku pracy, z tym że dodatek ten nie może przekroczyć 20% wynagrodzenia zasadniczego. Kwestie dotyczące zaliczania okresów zatrudnienia oraz innych okresów uprawniających do dodatku za wysługę lat reguluje § 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (Dz. U. z 2024 r. poz. 755, z późn. zm.). W myśl powołanych przepisów, do okresów pracy uprawniających do dodatku za wysługę lat wlicza się okresy poprzedniego zatrudnienia we wszystkich zakładach pracy oraz inne udowodnione okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy , od którego zależą uprawnienia pracownicze. Nowe okresy wskazane w Kodeksie pracy są zatem wliczane na podstawie tego przepisu do okresów pracy uprawniających nauczyciela do dodatku za wysługę lat. W przypadku nagrody jubileuszowej przysługującej nauczycielom podstawę do wliczenia niepracowniczych form zatrudnienia do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia do tej nagrody, stanowi § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 30 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających nauczyciela do nagrody jubileuszowej oraz szczegółowych zasad jej obliczania i wypłacania (Dz. U. poz. 1418), zgodnie z którym do okresu pracy uprawniającego nauczyciela do nagrody jubileuszowej zalicza się wszystkie zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one zaliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze . Tak więc przepisy regulujące uprawnienia nauczycieli przewidują wliczanie nowych okresów przewidzianych przepisami Kodeksu pracy do stażu pracy, od którego uzależnione jest nabycie prawa do dodatku za wysługę lat oraz nagrody jubileuszowej i nie wymagają one nowelizacji. Do Ministerstwa Edukacji Narodowej nie docierają sygnały o rozbieżnej praktyce szkół, placówek oświatowych lub organów prowadzących w zakresie dokumentowania okresów umów cywilnoprawnych. Pytania kierowane do MEN mają raczej charakter próśb o opinię w indywidualnych sprawach i dotyczą najczęściej terminu nabycia prawa do nagrody jubileuszowej w związku z zaliczeniem nowych okresów. Jednocześnie uprzejmie wyjaśniam, że odpowiedzialnym za przygotowanie projektu nowelizacji Kodeksu pracy zawierającej ww. zmiany był Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Ustawa ta ma zastosowanie do pracowników różnych grup zawodowych a nie tylko nauczycieli. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zamieściło na stronie internetowej pod adresem https://www.gov.pl/web/rodzina/staz-pracy-qa szczegółowe wyjaśnienia w zakresie wprowadzonych zmian. Wyjaśnienia te dotyczą również sposobu dokumentowania niepracowniczych form zatrudnienia wliczanych do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Należy zauważyć, że sposób dokumentowania okresów umów cywilnoprawnych jest taki sam dla wszystkich grup zawodowych i w przypadku nauczycieli nie ma w tym zakresie żadnych różnic. Dlatego też Ministerstwo Edukacji Narodowej nie planuje wydania odrębnych wyjaśnień w tym zakresie. Zgodnie z art. 68 ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043, z późn. zm.) dyrektor szkoły jest kierownikiem zakładu pracy dla zatrudnionych w szkole lub placówce nauczycieli i pracowników niebędących nauczycielami. Do jego kompetencji należy podejmowanie określonych przepisami prawa decyzji w zakresie spraw pracowniczych. Decyzje dyrektora szkoły są weryfikowane przez sądy pracy, które zgodnie z art. 91c ust. 2 ustawy – Karta Nauczyciela rozpatrują spory o roszczenia ze stosunku pracy nauczycieli. Tak więc w przypadku, gdy pracodawca nie uzna przedstawionych przez nauczyciela dowodów potwierdzających np. wykonywanie umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, nauczyciel może wystąpić z roszczeniem do sądu pracy. W przypadku pojawiających się wątpliwości w sprawach dotyczących stosowania prawa pracy można zwrócić się o pomoc do właściwego miejscowo Okręgowego Inspektoratu Pracy. Inspekcja Pracy została wyposażona w odpowiednie uprawnienia i środki umożliwiające wykonywanie zadań związanych z nadzorem i kontrolą, a także egzekwowaniem przestrzegania przez pracodawców obowiązujących przepisów prawa. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu