Interpelacja w sprawie dostępu do nowoczesnych terapii dla pacjentów z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit

Interpelacja w sprawie dostępu do nowoczesnych terapii dla pacjentów z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit Interpelacja nr 17192 do ministra zdrowia w sprawie dostępu do nowoczesnych terapii dla pacjentów z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit Zgłaszający: Marcin Józefaciuk Data wpływu: 16-05-2026 Szanowna Pani Minister, nieswoiste choroby zapalne jelit, w tym choroba Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego, to przewlekłe, postępujące schorzenia o istotnym wpływie na zdrowie pacjentów, ich aktywność zawodową i funkcjonowanie społeczne. Choroby te najczęściej dotyczą osób młodych, będących w wieku największej aktywności życiowej i zawodowej. Brak skutecznej kontroli choroby prowadzi do pogorszenia jakości życia, częstych hospitalizacji, interwencji chirurgicznych oraz trwałych powikłań. Choć liczba pacjentów z NChZJ w Polsce jest znacząca, tylko część z nich korzysta z leczenia w ramach programów lekowych. W praktyce oznacza to lukę pomiędzy rzeczywistymi potrzebami klinicznymi a dostępem do nowoczesnych terapii. Obecny model terapeutyczny nadal zbyt często opiera się na podejściu eskalacyjnym, co skutkuje zbyt późnym wdrażaniem skutecznego leczenia, a tym samym większym ryzykiem progresji choroby i narastania nieodwracalnych uszkodzeń. Z perspektywy klinicznej i systemowej szczególnie istotne jest zapewnienie pacjentom dostępu do terapii, które pozwalają osiągnąć trwałą kontrolę choroby na możliwie wczesnym etapie. Ma to znaczenie nie tylko dla poprawy wyników leczenia, ale także dla ograniczenia kosztów po stronie systemu ochrony zdrowia, związanych z hospitalizacjami, leczeniem operacyjnym oraz absencją zawodową pacjentów. Szczególnego znaczenia nabiera również kwestia dostępu do leczenia dzieci i młodzieży z NChZJ, a także zapewnienia ciągłości terapii pacjentom przechodzącym z opieki pediatrycznej do systemu leczenia osób dorosłych. Istotnym elementem pozostaje także możliwie wczesne rozpoznawanie choroby i szybkie kierowanie pacjentów do wyspecjalizowanych ośrodków prowadzących leczenie. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: Jakie działania Ministerstwo Zdrowia planuje podjąć w celu zwiększenia dostępu pacjentów z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit do nowoczesnych terapii w ramach programów lekowych? Jak Ministerstwo Zdrowia ocenia obowiązujące kryteria kwalifikacji do programów lekowych dla pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego oraz jakie zmiany w tym zakresie są obecnie analizowane? Jak Ministerstwo Zdrowia ocenia obecną skalę objęcia pacjentów z NChZJ leczeniem w ramach programów lekowych w relacji do rzeczywistych potrzeb zdrowotnych tej grupy chorych? Jakie analizy dotyczące wpływu opóźnionego dostępu do skutecznego leczenia NChZJ na liczbę hospitalizacji, zabiegów operacyjnych oraz koszty pośrednie zostały przeprowadzone lub są obecnie prowadzone przez Ministerstwo Zdrowia? Jakie przesłanki kliniczne, organizacyjne i ekonomiczne będą brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji dotyczących poszerzenia dostępu do nowych opcji terapeutycznych dla pacjentów z NChZJ? Jaki jest przewidywany harmonogram dalszych prac dotyczących oceny i ewentualnego rozszerzenia dostępu do nowych terapii dla pacjentów z NChZJ? Jak Ministerstwo Zdrowia uwzględnia różnice związane z płcią w przebiegu NChZJ, dostępie do leczenia oraz wpływie choroby na aktywność zawodową pacjentów, w tym zjawisko późniejszego zgłaszania się po pomoc medyczną przez część mężczyzn? Jakie dane posiada Ministerstwo Zdrowia dotyczące średniego czasu od rozpoznania nieswoistej choroby zapalnej jelit do kwalifikacji pacjenta do leczenia w programie lekowym, z podziałem na chorobę Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego? Jak Ministerstwo Zdrowia ocenia dostęp dzieci i młodzieży z NChZJ do nowoczesnych terapii oraz czy planowane są działania zmierzające do poprawy ciągłości leczenia pacjentów przechodzących z opieki pediatrycznej do opieki dla dorosłych? Czy Ministerstwo Zdrowia analizuje różnice regionalne w dostępie do programów lekowych dla pacjentów z NChZJ, w szczególności liczbę ośrodków prowadzących leczenie oraz czas oczekiwania na kwalifikację do terapii? Czy Ministerstwo Zdrowia planuje działania edukacyjne lub organizacyjne skierowane do lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej i specjalistów, których celem byłoby wcześniejsze rozpoznawanie NChZJ oraz szybsze kierowanie pacjentów do właściwych ośrodków leczenia? Czy Ministerstwo Zdrowia analizuje wpływ płci na przebieg NChZJ, moment zgłaszania się pacjentów po pomoc, dostęp do diagnostyki i leczenia oraz skutki choroby dla aktywności zawodowej, w szczególności w odniesieniu do mężczyzn, którzy częściej mogą opóźniać kontakt z lekarzem? Z poważaniem Marcin Józefaciuk Poseł na Sejm RP