Interpelacja w sprawie systemowych barier w organizacji staży uczniowskich i praktycznej nauki zawodu w szkolnictwie zawodowym, ze szczególnym uwzględnieniem kierunków specjalistycznych oraz projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej

Interpelacja w sprawie systemowych barier w organizacji staży uczniowskich i praktycznej nauki zawodu w szkolnictwie zawodowym, ze szczególnym uwzględnieniem kierunków specjalistycznych oraz projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej Interpelacja nr 17077 do ministra edukacji w sprawie systemowych barier w organizacji staży uczniowskich i praktycznej nauki zawodu w szkolnictwie zawodowym, ze szczególnym uwzględnieniem kierunków specjalistycznych oraz projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej Zgłaszający: Iwona Małgorzata Krawczyk, Sylwia Bielawska, Anna Sobolak, Katarzyna Matusik-Lipiec Data wpływu: 11-05-2026 Szanowna Pani Minister , kształcenie zawodowe powinno stanowić jeden z kluczowych elementów polityki edukacyjnej i gospodarczej państwa. Jego skuteczność zależy jednak nie tylko od jakości programów nauczania, ale również od realnej możliwości zdobywania przez uczniów doświadczenia praktycznego u pracodawców, w instytucjach publicznych, laboratoriach, zakładach pracy, spółkach komunalnych oraz innych podmiotach funkcjonujących na lokalnym i regionalnym rynku pracy. Do mojego biura poselskiego wpływają sygnały wskazujące, że szkoły prowadzące kształcenie zawodowe napotykają coraz poważniejsze trudności w organizacji staży uczniowskich i praktycznej nauki zawodu. Problem ten dotyczy szczególnie kierunków specjalistycznych, w których liczba potencjalnych miejsc stażowych jest ograniczona, a wymagania organizacyjne, formalne i bezpieczeństwa są wyższe niż w przypadku zawodów o szerokiej bazie pracodawców. Przykładem takiej sytuacji jest sprawa zgłoszona przez dyrekcję Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Technicznych w Jeleniej Górze. Szkoła realizuje projekt „Akademia Zawodowców”, którego celem jest m.in. organizacja staży uczniowskich dla uczniów Technikum nr 3 kształcących się w zawodzie „technik analityk”. Z przekazanych informacji wynika, że pomimo wielu działań podejmowanych przez szkołę, licznych kontaktów telefonicznych, korespondencji oraz prób nawiązania współpracy z podmiotami publicznymi i prywatnymi, pozyskanie miejsc stażowych dla uczniów tego kierunku okazało się bardzo trudne, a wręcz niemożliwe. W dokumentacji wskazano m.in. kontakty z takimi podmiotami jak szpitale, powiatowe stacje sanitarno-epidemiologiczna, liczne laboratoria, jak również przedsiębiorstwa prywatne działające w regionie. Jako przyczyny braku możliwości przyjęcia uczniów na staże wskazywano m.in. obciążenia formalne związane z realizacją projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej, ograniczenia organizacyjne i kadrowe, brak możliwości zapewnienia opiekuna stażu, obawy dotyczące odpowiedzialności za uczniów niepełnoletnich, brak odpowiednich procedur, a także brak zainteresowania udziałem w projektach stażowych. Opisany przypadek nie powinien być traktowany wyłącznie jako lokalny problem jednej szkoły. Jest on przykładem szerszego zjawiska, które może dotyczyć wielu techników, szkół branżowych i placówek prowadzących kształcenie zawodowe w Polsce. Jeżeli szkoła posiada projekt, środki, uczniów i program kształcenia, ale nie jest w stanie znaleźć wystarczającej liczby podmiotów gotowych do przyjęcia młodzieży na staże, oznacza to istnienie luki pomiędzy założeniami systemu edukacji zawodowej a praktycznymi możliwościami jego realizacji. Problem wymaga analizy na poziomie krajowym, ponieważ dotyczy zarówno jakości kształcenia zawodowego, jak i przygotowania młodzieży do wejścia na rynek pracy. Państwo nie może oczekiwać od absolwentów doświadczenia zawodowego, jeżeli system nie tworzy wystarczających warunków do zdobywania tego doświadczenia w toku nauki. Pani Minister, w związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: 1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej posiada lub prowadzi analizy dotyczące skali problemów szkół zawodowych, techników i szkół branżowych w organizacji staży uczniowskich oraz praktycznej nauki zawodu, szczególnie w przypadku kierunków specjalistycznych o ograniczonej bazie pracodawców? 2. Czy ministerstwo identyfikuje najczęstsze bariery po stronie pracodawców i instytucji publicznych odmawiających przyjęcia uczniów na staże, w szczególności bariery formalne, organizacyjne, kadrowe, odpowiedzialnościowe oraz związane z realizacją projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej? 3. Czy planowane jest przygotowanie ogólnopolskich rozwiązań, wytycznych lub mechanizmów wsparcia dla szkół w pozyskiwaniu miejsc stażowych, w tym poprzez większe zaangażowanie jednostek publicznych, spółek komunalnych, laboratoriów, podmiotów leczniczych, instytucji środowiskowych i przedsiębiorców? 4. Czy ministerstwo rozważa uproszczenie procedur oraz ograniczenie obciążeń formalnych dla podmiotów przyjmujących uczniów na staże w ramach projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej, tak aby udział w takich projektach nie był postrzegany jako nadmierne ryzyko administracyjne? 5. Czy ministerstwo planuje wypracowanie systemu zachęt, rekomendacji lub standardów współpracy pomiędzy szkołami zawodowymi, samorządami, instytucjami publicznymi i pracodawcami, aby zwiększyć dostępność miejsc stażowych i zapewnić uczniom realną możliwość zdobywania doświadczenia zawodowego? Z poważaniem Iwona Krawczyk Posłanka na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie systemowych barier w organizacji staży uczniowskich i praktycznej nauki zawodu w szkolnictwie zawodowym, ze szczególnym uwzględnieniem kierunków specjalistycznych oraz projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej Odpowiedź na interpelację nr 17077 w sprawie systemowych barier w organizacji staży uczniowskich i praktycznej nauki zawodu w szkolnictwie zawodowym, ze szczególnym uwzględnieniem kierunków specjalistycznych oraz projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz Warszawa, 03-06-2026 Szanowna Pani Posłanko, odpowiadając na interpelację w sprawie systemowych barier w organizacji staży uczniowskich i praktycznej nauki zawodu w szkolnictwie zawodowym, ze szczególnym uwzględnieniem kierunków specjalistycznych oraz projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej, przekazuję poniższe informacje. Jednocześnie uprzejmie informuję, że w zakresie pytania nr 2 i 4 otrzymaliśmy wkład do odpowiedzi z Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej. Ad 1. Czy Ministerstwo Edukacji posiada lub prowadzi analizy dotyczące skali problemów szkół zawodowych, techników i szkół branżowych w organizacji staży uczniowskich oraz praktycznej nauki zawodu, szczególnie w przypadku kierunków specjalistycznych o ograniczonej bazie pracodawców? Ministerstwo Edukacji Narodowej nie otrzymuje sygnałów, które dotyczyłyby problemów szkół zawodowych prowadzących kształcenie zawodowe w organizacji praktycznej nauki zawodu czy stażu uczniowskich w projektach współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej. Ad 2. Czy ministerstwo identyfikuje najczęstsze bariery po stronie pracodawców i instytucji publicznych odmawiających przyjęcia uczniów na staże, w szczególności bariery formalne, organizacyjne, kadrowe, odpowiedzialnościowe oraz związane z realizacją projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej? W perspektywie finansowej Unii Europejskiej na lata 2021–2027 staże uczniowskie są wdrażane w regionalnych programach zarządzanych przez Urzędy Marszałkowskie. Minister właściwy ds. rozwoju regionalnego stworzył warunki do tego, by realizacja projektów współfinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus wiązała się jedynie z niezbędnymi dla ochrony środków publicznych obowiązkami beneficjentów, a projekty były prowadzone z najwyższą starannością. Zgodnie z obowiązującymi Wytycznymi dotyczącymi realizacji projektów z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w programach regionalnych na lata 2021–2027, Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem zapewnia, że „(…) staże uczniowskie, w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, są realizowane z zachowaniem najwyższych standardów jakości, na zasadach określonych w tej ustawie. Mają one ułatwiać uzyskanie doświadczenia oraz nabywanie umiejętności praktycznych niezbędnych do wykonywania pracy w zawodzie i są obowiązkowo rozliczane z wykorzystaniem stawki jednostkowej (…).” Z punktu widzenia funduszy europejskich, zwrócono szczególną uwagę, aby nie nakładać na podmioty przyjmujące uczniów na staż żadnych dodatkowych obowiązków związanych z realizacją staży poza tymi określonymi w ustawie – Prawo oświatowe. Dodatkowo, w celu ułatwienia rozliczania staży, wprowadzono stawkę jednostkową. Oznacza to, że beneficjent otrzymuje dofinansowanie za przeprowadzone godziny stażu, a dodatkowo nie musi już rozliczać się na podstawie faktycznie poniesionych kosztów, tj. w oparciu o dokumenty księgowe. Stawka jednostkowa stażu uczniowskiego obejmuje niezbędne koszty związane z organizacją i prowadzeniem stażu uczniowskiego, a dodatkowo pozwala na daleko idące uproszczenie w realizacji projektów, umożliwiając rozliczanie projektu nie w oparciu o wspomniane dokumenty księgowe, ale w oparciu o dostarczone produkty (liczba zrealizowanych godzin stażu) na podstawie ustalonych dokumentów, tj. umowy stażowej oraz listy obecności stażysty lub wydruków z systemu elektronicznego potwierdzających obecność stażysty na stażu uczniowskim oraz odbytą liczbę godzin stażu. Jednocześnie, uprzejmie informuję, że do MFiPR, które pełni rolę Instytucji Koordynującej wykorzystanie funduszy europejskich, nie wpłynęły żadne skargi, zastrzeżenia ani zgłoszenia wskazujące na to, że obowiązujące procedury związane z dofinansowaniem europejskim w jakikolwiek sposób ograniczają możliwość realizacji staży uczniowskich. Ad 3. Czy planowane jest przygotowanie ogólnopolskich rozwiązań, wytycznych lub mechanizmów wsparcia dla szkół w pozyskiwaniu miejsc stażowych, w tym poprzez większe zaangażowanie jednostek publicznych, spółek komunalnych, laboratoriów, podmiotów leczniczych, instytucji środowiskowych i przedsiębiorców? i Ad 5. Czy ministerstwo planuje wypracowanie systemu zachęt, rekomendacji lub standardów współpracy pomiędzy szkołami zawodowymi, samorządami, instytucjami publicznymi i pracodawcami, aby zwiększyć dostępność miejsc stażowych i zapewnić uczniom realną możliwość zdobywania doświadczenia zawodowego? Ustawa – Prawo oświatowe [1] odzwierciedla kluczową rolę pracodawców w kształceniu zawodowym. Zgodnie z art. 3 ww. ustawy, system oświaty w zakresie kształcenia zawodowego wspierają także pracodawcy, organizacje pracodawców, samorządy gospodarcze lub inne organizacje gospodarcze, stowarzyszenia lub samorządy zawodowe, sektorowe rady do spraw kompetencji oraz Rada Programowa do spraw kompetencji. Ponadto, zgodnie z art. 68 ust. 7 ustawy, dyrektorzy szkół prowadzących kształcenie zawodowe są ustawowo zobowiązani do nawiązania współpracy z pracodawcami. Dyrektor szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe, przed wprowadzeniem nowego zawodu do kształcenia w szkole, powinien nawiązać współpracę z pracodawcą właściwym dla zawodu lub branży, do której przyporządkowany jest dany zawód. Współpraca ta może polegać m.in. na tworzeniu klas patronackich, realizacji kształcenia zawodowego, w tym praktycznej nauki zawodu czy wyposażeniu warsztatów lub pracowni szkolnych. Ponadto, w celu poprawy praktycznych umiejętności uczniów szkół prowadzących kształcenie zawodowe podejmowane są działania systemowe, w szczególności poprzez wdrożenie branżowych centrów umiejętności (BCU). Na mocy ustawy z dnia 30 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw [2] do systemu oświaty wprowadzono branżowe centra umiejętności (BCU) – nowoczesne, zaawansowane technologicznie placówki kształcenia, szkolenia i egzaminowania o zasięgu ogólnopolskim, ściśle współpracujące z organizacjami branżowymi i pracodawcami. Działalność BCU jest ukierunkowana bezpośrednio na rozwój praktycznych umiejętności uczniów poprzez m.in. wsparcie szkół w organizacji kształcenia zawodowego, w tym praktycznej nauki zawodu, obejmujący m. in. dostęp do nowoczesnej infrastruktury dydaktycznej i technologii stosowanych w danej branży. Jednym z kluczowych działań podjętych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w zakresie rozwoju kształcenia zawodowego, w szczególności wzmocnienia systemu dualnego kształcenia zawodowego jest podjęcie dialogu i współpracy z organizacjami branżowymi, w tym z przedstawicielami samorządu gospodarczego w ramach realizowanego od 2024 r. projektu pn. „Porozumienie branżowe na rzecz kształcenia i szkolenia zawodowego. Zwiększenie udziału przedstawicieli i przedstawicielek branż w rozwoju kształcenia zawodowego i uczenia się w miejscu pracy”, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. W trakcie rozmów z przedstawicielami branż poruszane są m.in. kwestie dotyczące organizacji kształcenia w szkołach prowadzących kształcenie zawodowe, w tym kwestie dotyczące możliwości zwiększenia dostępu do kształcenia w rzeczywistych warunkach pracy uczniom techników (praktyczna nauka zawodu i staże uczniowskie) oraz delegowania pracowników firm do pracy w szkole. Efektem dotychczasowych spotkań z przedstawicielami branż są m.in. zmiany w zakresie oferty kształcenia zawodowego. Od września 2026 r. szkoły będą mogły rozpocząć kształcenie w 11 nowych zawodach. Dodatkowo, na podstawie Zarządzenia Ministra Edukacji z dnia 16 czerwca 2025 r. został powołany Krajowy zespół konsultantów branżowych do spraw zawodów i kwalifikacji właściwych dla zawodów szkolnictwa branżowego. Zespół jest organem pomocniczym ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. Celem zespołu jest udział w tworzeniu, konsultowaniu i opiniowaniu rozwiązań organizacyjno-prawnych ukierunkowanych na dostosowanie szkolnictwa branżowego do potrzeb polskiej gospodarki oraz wyzwań współczesnego rynku pracy, w szczególności poprzez aktywną współpracę z pracodawcami. Ad 4. Czy ministerstwo rozważa uproszczenie procedur oraz ograniczenie obciążeń formalnych dla podmiotów przyjmujących uczniów na staże w ramach projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej, tak aby udział w takich projektach nie był postrzegany jako nadmierne ryzyko administracyjne? Projekty współfinansowane z funduszy europejskich nie nakładają na podmioty przyjmujące uczniów na staż wymagań wykraczających poza niezbędne minimum gwarantujące prawidłowe wydatkowanie środków publicznych, a wprowadzenie uproszczonego rozliczania wydatków w postaci stawki jednostkowej dodatkowo zmniejsza obciążenia administracyjne dla beneficjentów. Należy również wskazać, że do MFiPR nie wpłynęły żadne konkretne postulaty wskazujące na to, że obowiązujące zasady są nadmierne i w sposób nieproporcjonalny obciążają pracodawców oraz zniechęcają ich do przyjmowania uczniów na staże. Niemniej, MFiPR skontaktuje się z Instytucją Zarządzającą programem regionalnym w województwie dolnośląskim, w ramach którego realizowany jest projekt „Akademia Zawodowców”, w celu uzyskania konkretnych przykładów zasad związanych z realizacją projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej, które utrudniają pozyskanie miejsc stażowych. Po przeanalizowaniu tych przykładów – jeśli zajdzie taka potrzeba i będzie to możliwe – wprowadzone zostaną niezbędne zmiany w zasadach finansowania staży z funduszy europejskich. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Paulina Piechna-Więckiewicz Podsekretarz Stanu [1] Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043, z późn. zm.) [2] Dz. U. poz. 2005