Interpelacja w sprawie celów polityki antynikotynowej państwa

Interpelacja w sprawie celów polityki antynikotynowej państwa Interpelacja nr 17065 do ministra zdrowia w sprawie celów polityki antynikotynowej państwa Zgłaszający: Paulina Matysiak Data wpływu: 08-05-2026 Szanowna Pani Minister, jak wynika z danych, które udostępniło Ministerstwo Finansów, w latach 2015-2024 doszło w Polsce do bardzo dużego wzrostu sprzedaży wyrobów tytoniowych i nikotynowych. Sama liczba sprzedanych w kraju tradycyjnych papierosów wzrosła o prawie 10 mld sztuk (z 41 mld do 51 mld). Dwukrotnie wzrosła także ilość sprzedawanego tytoniu do palenia (z 2,2 tys. ton do 4,3 tys. ton). Jednocześnie w drugiej połowie przywoływanego okresu na rynku pojawiły się i zyskiwały na popularności także inne „alternatywne“ wyroby nikotynowe, takie jak e-papierosy (ok. 1 000 mln ml płynu do e-papierosów sprzedanego w 2024 r.) czy podgrzewany tytoń (2,2 tysiąca ton w 2024 r., wzrost o prawie 500% od 2019 r.). Dane te jednoznacznie wskazują na nieskuteczność antytytoniowej i antynikotynowej polityki państwa względem papierosów i „alternatywnych“ dla nich wyrobów. Obserwowane w przypadku Polski trendy dotyczące używania tytoniu i nikotyny są też niestety niechlubnym wyjątkiem w skali europejskiej. Celem polityki antytytoniowej Komisji Europejskiej jest zmniejszenie do 2040 roku odsetka osób palących do mniej niż 5% populacji. W Polsce tymczasem z biegiem lat i zmieniających się rządów możemy zaobserwować trend odwrotny, na co dobitnie wskazują wyżej przytoczone dane MF. Dają też jasną informację, że podstawowym wyrobem zawierającym nikotynę dla polskich konsumentów pozostają wciąż tradycyjne papierosy. Przynoszą one też do budżetu zdecydowanie największe wpływy podatkowe (ponad 30 mld złotych w 2024 r.). Być może to właśnie względy fiskalne są powodem dość pasywnej oraz w efekcie nieskutecznej polityki antytytoniowej państwa. Podczas, gdy w ostatnich latach rząd był dość aktywny na polu wprowadzania nowych regulacji w zakresie e-papierosów czy wyrobów nowatorskich, to w odniesieniu do tradycyjnych papierosów ograniczano się wyłącznie do działań o charakterze fiskalnym, a także do zaimplementowania nowych ograniczeń uchwalanych na poziomie unijnym. Eksperci (m.in. prof. Witold Zatoński) wskazują także od lat na zaniechania państwa w działaniach zmierzających do zmniejszania popularności tytoniu wśród Polaków na polu edukacyjnym czy profilaktycznym. Wreszcie w działaniach państwa brak śladów jakiejkolwiek długofalowej wizji w zakresie polityki antytytoniowej, a także przede wszystkim konkretnego planu odnośnie do tego, czy i w jaki sposób Polska zamierza zrealizować unijny cel odchodzenia od tytoniu. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Jakie działania podejmuje Ministerstwo Zdrowia w celu obniżenia konsumpcji tradycyjnych papierosów w Polsce? Jakie działania w tym zakresie podejmowano w ciągu ostatnich 5 lat? Czy zdaniem Ministerstwa Zdrowia Polska zrealizuje unijny cel ograniczenia odsetka osób palących do mniej niż 5% populacji w 2040 r.? Z jakiego powodu, mimo wprowadzanych ograniczeń regulacyjnych oraz stopniowego podwyższania podatków, konsumpcja papierosów w Polsce w ciągu ostatniej dekady wyraźnie wzrosła? Jakie działania edukacyjne, profilaktyczne i jakie programy wsparcia dla osób pragnących wyjść z nałogu tytoniowego są aktualnie realizowane przez polski rząd i właściwe instytucje publiczne? Jakie środki są przeznaczane rocznie na te cele? Czy rząd posiada strategię odchodzenia od tytoniu i minimalizacji konsumpcji wyrobów tytoniowych? Jeśli tak, to jakie są podstawowe założenia i cele tej strategii? Jakie mierzalne efekty i w jakim okresie planuje się je osiągnąć? Jeśli nie, to czy zdaniem ministerstwa wdrożenie takiej strategii nie byłoby zasadne? Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak Posłanka na Sejm RP