Interpelacja w sprawie oceny wniosku o zmianę granic administracyjnych miasta Częstochowy obejmującą miejscowość Sobuczyna

Interpelacja w sprawie oceny wniosku o zmianę granic administracyjnych miasta Częstochowy obejmującą miejscowość Sobuczyna Interpelacja nr 17030 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie oceny wniosku o zmianę granic administracyjnych miasta Częstochowy obejmującą miejscowość Sobuczyna Zgłaszający: Marta Stożek Data wpływu: 07-05-2026 Szanowni Państwo, sprawa wniosku granicznego nie ma wyłącznie technicznego charakteru. Z materiałów przekazanych w odpowiedzi na wcześniejszą interwencję poselską wynika, że kluczowym kontekstem sprawy jest funkcjonowanie instalacji gospodarowania odpadami w Sobuczynie oraz planowana dalsza rozbudowa tego obszaru. Z analizy odpowiedzi CzPK, Sobreko sp. z o.o. i starosty częstochowskiego wynika, że instalacja w Sobuczynie nie działa wyłącznie jako zaplecze dla mieszkańców Częstochowy, lecz ma wymiar ponadlokalny i częściowo komercyjny. CzPK deklarowało udział odpadów spoza Częstochowy na poziomie 16,01-22,61%, a udział przychodów spoza miasta na poziomie 18,70-28,74%. Dane z odpowiedzi na interwencję poselską od CzPK i Sobreko sp. z o.o. wskazują natomiast, że w latach 2021-2025 rozpoznano łącznie 441 461,54 Mg odpadów, z czego Częstochowa odpowiadała za 75,04% całej masy, pozostała część kraju za 20,72%, a pozycje nieustalone za 4,24%. Po wyłączeniu pozycji nieustalonych udział pozostałej części kraju wynosi 21,64%. W danych przekazanych w odpowiedzi na interwencję poselską od CzPK i Sobreko sp. z o.o. identyfikowano także przykłady odpadów dokumentowanych jako pochodzące z miejscowości oddalonych od Sobuczyny, m.in.: Wrocławia, Rzgowa, Lutomierska, Kamieńska, Włocławka i Strzelec Opolskich. Nie przesądza to samo przez się o nielegalności, ale potwierdza ponadlokalny charakter oddziaływania instalacji. Dodatkowo w planie inwestycyjnym wojewódzkiego planu gospodarki odpadami dla Sobuczyny wskazano rozbudowę o 1,995 mln m 3 oraz 1,8 mln Mg w latach 2026-2028, obejmującą budowę pięciu kolejnych kwater składowych. Jednocześnie miasto Częstochowa łączy zmianę granic nie tylko z zabezpieczeniem systemu gospodarki odpadami, lecz także z wykorzystaniem terenów wokół instalacji pod inwestycje przemysłowo-produkcyjne i odnawialne źródła energii. Szczególne znaczenie ma wynik referendum lokalnego w gminie Poczesna z 29 marca 2026 r. Referendum było ważne przy frekwencji 50,45%, a spośród 5030 głosów ważnych 4989 oddano przeciwko zmianie granic, przy 41 głosach za. W praktyce oznacza to jednoznaczny sprzeciw lokalnej wspólnoty wobec przejęcia terenów obejmujących Sobuczynę. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: 1. Na jakim etapie znajduje się obecnie procedura dotycząca wniosku Rady Miasta Częstochowy o zmianę granic administracyjnych obejmującą Sobuczynę oraz jakie czynności analityczne wykonało dotychczas MSWiA? 2. Czy ministerstwo dokonało analizy zgodności wniosku z konstytucyjną zasadą samodzielności jednostek samorządu terytorialnego, w szczególności z perspektywy skutków dla gminy Poczesna i powiatu częstochowskiego? 3. W jaki sposób ministerstwo uwzględnia wynik referendum lokalnego w gminie Poczesna z 29 marca 2026 r., w którym mieszkańcy jednoznacznie sprzeciwili się zmianie granic? 4. Czy negatywny wynik referendum po stronie gminy, której terytorium ma zostać pomniejszone, może w ocenie MSWiA stanowić samodzielną przesłankę negatywnej rekomendacji wobec wniosku o zmianę granic? Jeżeli nie, proszę o wskazanie dlaczego. 5. Czy w toku oceny wniosku ministerstwo analizowało ponadlokalny i częściowo komercyjny charakter instalacji w Sobuczynie, w tym rzeczywisty zasięg geograficzny strumieni odpadów kierowanych do tej instalacji? 6. Czy MSWiA analizowało, czy procedura zmiany granic nie jest wykorzystywana instrumentalnie do przejęcia kontroli nad obszarem inwestycyjnym oraz do przełamania sprzeciwu społeczności lokalnej wobec dalszej rozbudowy instalacji? 7. Czy ministerstwo oceniało skutki zmiany granic dla gminy Poczesna i powiatu częstochowskiego w zakresie dochodów własnych, opłat środowiskowych, planowania przestrzennego, obciążeń transportowych oraz kosztów społecznych i środowiskowych? 8. Czy MSWiA wystąpiło albo zamierza wystąpić o stanowiska lub dane do ministra klimatu i środowiska, wojewody śląskiego, marszałka województwa śląskiego, starosty częstochowskiego, gminy Poczesna lub innych organów właściwych w sprawach środowiskowych i planistycznych? Jeżeli tak, proszę o wskazanie zakresu tych wystąpień. 9. Czy w ocenie ministerstwa wnioski o zmianę granic dotyczące obszarów o istotnym oddziaływaniu środowiskowym powinny być odraczane albo oceniane negatywnie, jeżeli nie przedstawiono kompletnych analiz skumulowanego oddziaływania na środowisko, zdrowie mieszkańców, transport i finanse jednostek samorządu terytorialnego? 10. Czy MSWiA rozważa wprowadzenie dodatkowych standardów oceny wniosków o zmianę granic w sytuacjach, w których występuje wyraźny konflikt społeczny, ponadlokalny charakter działalności gospodarczej i asymetria między lokalnie ponoszonymi kosztami a rozproszonymi korzyściami ekonomicznymi? Sprawa Sobuczyny dotyczy nie tylko przebiegu granic administracyjnych, lecz także sposobu ochrony samodzielności wspólnot lokalnych w sytuacji, gdy jedna z nich ponosi skoncentrowane koszty środowiskowe i społeczne przedsięwzięcia służącego szerszemu obszarowi. Dlatego proszę o szczegółową odpowiedź i jasne stanowisko ministerstwa. Z wyrazami szacunku Marta Stożek

Odpowiedź na interpelację w sprawie oceny wniosku o zmianę granic administracyjnych miasta Częstochowy obejmującą miejscowość Sobuczyna Odpowiedź na interpelację nr 17030 w sprawie oceny wniosku o zmianę granic administracyjnych miasta Częstochowy obejmującą miejscowość Sobuczyna Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański Warszawa, 27-05-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 17030 Pani Poseł Marty Stożek w sprawie oceny wniosku o zmianę granic administracyjnych miasta Częstochowy obejmującą miejscowość Sobuczyna , uprzejmie przedstawiam następujące informacje. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zmiany w podziale terytorialnym państwa stopnia gminnego, w tym dotyczące zmian granic gmin, następują w drodze rozporządzenia Rady Ministrów na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym [1] , z uwzględnieniem zasad i procedury określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 sierpnia 2001 r. w sprawie trybu postępowania przy składaniu wniosków dotyczących tworzenia, łączenia, dzielenia, znoszenia i ustalania granic gmin, nadawania gminie lub miejscowości statusu miasta, ustalania i zmiany nazw gmin i siedzib ich władz oraz dokumentów wymaganych w tych sprawach [2] . Zgodnie z ww. przepisami prawa wnioskodawcą w sprawie zmian w podziale terytorialnym państwa na szczeblu gminnym może być zainteresowana rada gminy. Na podstawie art. 4b ust. 1 ustawy stosowny wniosek winien być poprzedzony przeprowadzeniem przez daną radę konsultacji z mieszkańcami i opatrzony uzasadnieniem oraz niezbędnymi dokumentami, mapami i informacjami potwierdzającymi zasadność wniosku. Powyższy przepis prawa wymaga również opinii rad gmin objętych wnioskiem, poprzedzonych przeprowadzeniem przez te rady konsultacji z mieszkańcami, a w przypadku zmiany granic gminy naruszającej granice powiatów lub województw – opinii odpowiednich rad powiatów lub sejmików województw. Formalny wniosek do ministra spraw wewnętrznych i administracji powinien być zgłoszony za pośrednictwem właściwego miejscowo wojewody w terminie do 31 marca (art. 4b ust. 3 ustawy ). Natomiast przepis § 1 ust. 2 rozporządzenia stanowi, że wojewoda przekazuje powyższy wniosek nie później niż w ciągu 30 dni od dnia jego otrzymania wraz ze swoją opinią w sprawie. Wnioski spełniające wymogi wynikające z powyższych przepisów prawa są poddawane analizie w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) z uwzględnieniem wszystkich uwarunkowań proponowanych zmian i ze stosowną rekomendacją są przedkładane do rozpatrzenia przez Radę Ministrów. Należy dodać, że opracowany na podstawie wniosków stosowny projekt rozporządzenia Rady Ministrów w trakcie prowadzonych prac legislacyjnych jest m.in. uzgadniany międzyresortowo (w tym przekazywany do ministra klimatu i środowiska) oraz przekładany do zaopiniowania przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego. Stosownie do § 1 ust. 3 rozporządzenia przedmiotowe wnioski są rozpatrywane przez Radę Ministrów nie później niż do 31 lipca roku poprzedzającego rok budżetowy, w którym ma nastąpić zmiana. Zmiany w podziale terytorialnym państwa następują z dniem 1 stycznia. Należy dodać, że stosownie do art. 4 ust. 3 ustawy ustalenie i zmiana granic gmin dokonywane są w sposób zapewniający gminie terytorium możliwie jednorodne ze względu na układ osadniczy i przestrzenny, uwzględniający więzi społeczne, gospodarcze i kulturowe oraz zapewniający zdolność wykonywania zadań publicznych. Ponadto, stosownie do art. 4d ustawy , Rada Ministrów nie przeprowadza zmian dotyczących tworzenia, łączenia, dzielenia i znoszenia gmin oraz ustalania ich granic, jeżeli: 1) dochody podatkowe na mieszkańca gminy w zmienionych granicach lub gminy utworzonej byłyby niższe od najniższych dochodów podatkowych na mieszkańca ustalonych dla poszczególnych gmin zgodnie z ustawą z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego , 2) gmina w zmienionych granicach lub gmina utworzona byłaby mniejsza od najmniejszej pod względem liczby mieszkańców gminy w Polsce według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego ogłoszenie rozporządzenia, o którym mowa w art. 4. W kontekście powyższego należy zauważyć, że wojewoda śląski – z uwagi na skomplikowany charakter sprawy oraz konieczność wnikliwego zapoznania się z licznymi sygnałami od podmiotów zainteresowanych procedurą zmiany granic, w celu przygotowania stanowiska uwzględniającego wszystkie argumenty w przedmiotowej sprawie – wystąpił do MSWiA z prośbą o wydłużenie terminu przekazania wniosku Rady Miasta Częstochowy. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji odniosło się pozytywnie do ww. prośby. Tym samym do MSWiA nie wpłynął jeszcze wniosek Rady Miasta Częstochowy dotyczący zmiany granic miasta Częstochowy i gminy Poczesna. Nie można zatem zająć we wskazanych okolicznościach stanowiska w przedmiotowej sprawie. Należy jednak podkreślić, że wspomniany wniosek zostanie rozpatrzony z uwzględnieniem wszystkich argumentów i okoliczności istotnych dla sprawy, w tym podnoszonych w interpelacji Pani Poseł. Jego ocena zostanie przedstawiona w projekcie rozporządzenia Rady Ministrów, który będzie publicznie dostępny na stronie Rządowego Centrum Legislacji. Z poważaniem z up. Tomasz Szymański Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2026 r. poz. 662, dalej – ustawa . [2] Dz. U. z 2014 r. poz. 310, dalej – rozporządzenie .