Interpelacja w sprawie zakazu przeprowadzania rocznych egzaminów klasyfikacyjnych w formie online dla uczniów na edukacji domowej

Interpelacja w sprawie zakazu przeprowadzania rocznych egzaminów klasyfikacyjnych w formie online dla uczniów na edukacji domowej Interpelacja nr 16917 do ministra edukacji w sprawie zakazu przeprowadzania rocznych egzaminów klasyfikacyjnych w formie online dla uczniów na edukacji domowej Zgłaszający: Mariusz Krystian Data wpływu: 30-04-2026 Szanowna Pani Minister! W ostatnim czasie do mojego biura poselskiego zgłosili się rodzice i uczniowie zaniepokojeni działaniami kuratorów oświaty wymierzonymi w edukację domową. Sprawa dotyczy nagłej i drastycznej zmiany podejścia do kwestii organizacji rocznych egzaminów klasyfikacyjnych, które są jedynym warunkiem promocji do kolejnej klasy na edukacji domowej. Rodzice tych uczniów są oburzeni decyzjami urzędników, które rujnują wypracowany przez lata wysoce skuteczny system nauczania, dający uczniom przestrzeń do bezpiecznego rozwoju. Do niedawna szkoły wspierające edukację domową, (np. “Szkoła w Chmurze”) z powodzeniem przeprowadzały wspomniane egzaminy klasyfikacyjne w formie online, wykorzystując do tego nowoczesne platformy cyfrowe i systemy weryfikacji samodzielnej pracy ucznia. Niestety, w ostatnim czasie kuratoria oświaty w różnych województwach zaczęły wydawać zalecenia i nakazy bezwzględnego przeprowadzania egzaminów w formie stacjonarnej. Z posiadanych przeze mnie informacji wynika, że obecne przepisy prawa w żaden sposób nie regulują formy przeprowadzenia egzaminów. Działania kuratoriów wydają się zatem opierać na krzywdzącej nadinterpretacji przepisów i założeniu, że to, co nie jest literalnie nakazane, jest przez urzędy traktowane jako zabronione. Brak możliwości zdawania egzaminów online to gigantyczny problem dla tysięcy uczniów. Wymóg osobistego stawiennictwa na kilkunastu egzaminach w roku oznacza ogromne koszty i stres związany z dojazdami, co wprost uderza szczególnie w osoby z mniejszych miejscowości, dotknięte wykluczeniem komunikacyjnym. Na edukacji domowej uczy się wielu wybitnie zdolnych młodych ludzi, artystów i sportowców, a także dzieci zmagające się z problemami natury psychicznej, fobiami społecznymi czy innymi zaburzeniami. Dla nich rygor stacjonarnej formy egzaminu stanowi barierę edukacyjną nie do pokonania. Na marginesie, trudno nie odnieść wrażenia kompletnego absurdu w sytuacji, gdy polskie prawo dopuszcza obronę doktoratu, udział w rozprawie sądowej czy nawet uzyskanie rozwodu w formie online, podczas gdy jednocześnie odmawia się tej samej możliwości uczniom chcącym zdać egzamin z chemii w szkole podstawowej. W związku z powyższym, proszę o odpowiedź na pytania: Jaka jest podstawa prawna zakazywania przez kuratoria oświaty przeprowadzania rocznych egzaminów klasyfikacyjnych w formule online, skoro obowiązujące prawo oświatowe nie precyzuje miejsca ani formy (stacjonarna/zdalna) ich odbywania? Jakie jest stanowisko ministerstwa w ww. zakresie? Czy restrykcyjna interpretacja kuratoriów jest zgodna z obecnie obowiązującym prawem? Czy ministerstwo planuje w trybie pilnym wydać jednoznaczne, wiążące dla kuratoriów wytyczne, które oficjalnie usankcjonują i zabezpieczą możliwość zdawania egzaminów klasyfikacyjnych w formie online?

Odpowiedź na interpelację w sprawie zakazu przeprowadzania rocznych egzaminów klasyfikacyjnych w formie online dla uczniów na edukacji domowej Odpowiedź na interpelację nr 16917 w sprawie zakazu przeprowadzania rocznych egzaminów klasyfikacyjnych w formie online dla uczniów na edukacji domowej Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 25-05-2026 Szanowny Panie Pośle, w związku z interpelacją z 6 maja 2026 r. w sprawie zakazu przeprowadzania rocznych egzaminów klasyfikacyjnych w formie online dla uczniów w edukacji domowej informuję, co następuje. Kuratorzy oświaty w ramach sprawowanego nadzoru pedagogicznego nad szkołami przeprowadzili kontrole w wybranych szkołach niepublicznych, których dyrektorzy wydawali zezwolenia na realizację obowiązku szkolnego/nauki poza szkołą. W toku czynności kontrolnych stwierdzono, że w części tych szkół doszło do naruszenia prawa polegającego na organizowaniu dla uczniów w tzw. edukacji domowej egzaminów klasyfikacyjnych z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej (dalej: egzamin online). Podstawą stanowiska kuratorów oświaty w tym zakresie są przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r, o systemie oświaty [1] oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych [2] , które regulują zasady przeprowadzania egzaminu klasyfikacyjnego. Ww. przepisy nie przewidują możliwości przeprowadzania egzaminu klasyfikacyjnego w formie online. W świetle art. 37 ust. 4 ustawy – Prawo oświatowe egzamin klasyfikacyjny dla ucznia realizującego tzw. edukację domową przeprowadza się zgodnie z art. 44l lub art. 44wa ustawy o systemie oświaty i przepisami wydanymi na podstawie art. 44zb tej ustawy, co oznacza, że ustawodawca nakazał stosowanie w tej materii jednakowych przepisów zarówno szkołom publicznym, jak i niepublicznym. Dodatkowym argumentem wskazującym na brak możliwości przeprowadzania egzaminów online w szkołach tzw. edukacji domowej jest konieczność zapewnienia sprawiedliwych i równych warunków zdawania egzaminów klasyfikacyjnych wszystkim uczniom (art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Jednym z elementów takich warunków jest konieczność jednoznacznego weryfikowania, czy dana osoba zdaje egzamin samodzielnie. W przypadku egzaminów online taka weryfikacja jest znacznie utrudniona. Realizacja egzaminów w formie zdalnej nie zapewnia dyrektorowi szkoły, a także organom nadzoru pedagogicznego, możliwości sprawowania rzetelnej kontroli nad prawidłowością egzaminów pozwalającej na wykluczenie wątpliwości co do rzetelności i wiarygodności takich egzaminów. W konsekwencji może to skutkować gorszą sytuacją uczniów, którzy w taki sposób uzyskaliby świadectwo ukończenia szkoły, na kolejnym etapie kształcenia. Należy również podkreślić, że w przedmiotowym zakresie nie ma zastosowania zasada co nie jest zakazane, to jest dozwolone . Zasada ta wywodzi się z prawa gospodarczego i została wyrażona w art. 8 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480, z późn. zm.). Zgodnie z art. 170 ust. 1 ustawy – Prawo oświatowe [3] prowadzenie szkoły lub placówki nie jest działalnością gospodarczą, zatem rozwiązania adresowane do przedsiębiorców nie dotyczą działalności szkół i placówek oświatowych oraz prowadzących je osób prawnych lub fizycznych. Organizacja kształcenia w szkole niepublicznej oraz relacje szkoły z jej uczniami nie stanowią dziedziny prawa cywilnego, ale dziedzinę prawa administracyjnego uregulowaną w odpowiednich ustawach i aktach wykonawczych do tych ustaw [4] . Szkołą niepubliczną niebędącą szkołą artystyczną jest szkoła, która stosuje zasady klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów, o których mowa w rozdziałach 3a i 3b ustawy o systemie oświaty [5] . Są to te same zasady przeprowadzania egzaminów, które obowiązują w szkole publicznej. Ustawodawca nie przewidział we wskazanych przepisach możliwości przeprowadzania egzaminów online, gdyby bowiem takie rozwiązanie miało być dozwolone, wówczas ustanowiłby stosowną podstawę prawną. Potwierdzeniem powyższego stanowiska są przepisy art. 30b i art. 30c ustawy – Prawo oświatowe, zawierające upoważnienie dla ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania do wyłączenia, w drodze rozporządzenia, stosowania niektórych przepisów oświatowych w odniesieniu do wszystkich lub niektórych jednostek systemu oświaty, w których zajęcia zostały przez ministra ograniczone lub zawieszone, w szczególności w zakresie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów, przeprowadzania egzaminów, a także do wprowadzenia przez ministra w tym zakresie odrębnych unormowań. Minister w czasie pandemii COVID-19 skorzystał z tej możliwości i upoważnił czasowo dyrektorów szkół do określenia warunków i sposobu przeprowadzania egzaminów, w tym również skorzystania z możliwości przeprowadzenia ich online [6] . Możliwość ta, w związku ze zmianą sytuacji epidemiologicznej, została jednak uchylona. Brak jednoznacznego określenia w przepisach formy przeprowadzenia egzaminu klasyfikacyjnego nie oznacza zatem pozostawienia tej kwestii dowolnemu uznaniu szkół ani nieświadomego zaniechania ustawodawczego. Skoro wyjątki od formy stacjonarnej są wyraźnie wskazywane przez ustawodawcę [7] , oznacza to, że wszędzie tam, gdzie ustawodawca takiego wyjątku nie przewidział, egzamin powinien być przeprowadzany w formie tradycyjnej (stacjonarnej). Gdyby ustawodawca dopuszczał możliwość zdawania egzaminów klasyfikacyjnych online, to wprost przewidziałby taki wyjątek od ogólnej zasady - tak jak w powyżej przywołanym przykładzie. Odnosząc się do kwestii uczniów mieszkających w znacznej odległości od szkoły chcę przede wszystkim przypomnieć, że realizacja obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki w formie tzw. edukacji domowej jest możliwa w każdej szkole. Uczeń może więc uczyć się w tej formie w szkole znajdującej się najbliżej miejsca zamieszkania. Informuję ponadto, że decyzję o wyborze sposobu realizacji procesu kształcenia swojego dziecka podejmują jego rodzice (pełnoletni uczeń dokonuje takiego wyboru samodzielnie). Oznacza to, że rodzice zanim podejmą decyzję o wyborze tzw. edukacji domowej dla swojego dziecka, powinni przyjąć do wiadomości konieczność dojechania do szkoły na egzaminy klasyfikacyjne. Natomiast w szczególnych przypadkach podyktowanych sytuacją zdrowotną ucznia, który z różnych przyczyn jest niezdolny do uczęszczania do szkoły, należy rozważyć możliwość indywidualnego nauczania, w którym jest on klasyfikowany na podstawie ocen bieżących, a nie na podstawie egzaminów klasyfikacyjnych. Warunki i organizację tego sposobu prowadzenia procesu kształcenia określają przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania dzieci i nauczania dzieci i młodzieży [8] . Informuję ponadto, że projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych, w którym m.in. doprecyzowuje się warunki i sposób przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych został skierowany do uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowania [9] . Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] Dz. U. z 2025 r. poz. 881, z późn. zm., dalej – ustawa o systemie oświaty. [2] Dz. U. z 2023 r. poz. 2572 z późn. zm., dalej – rozporządzenie o ocenianiu. [3] Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043 z późn. zm.). [4] Zob. chociażby uchwała Sądu Najwyższego z 21 lipca 1992 r., III CZP 84/92; zob. również m.in. W. Trybka, Gwarancje konstytucyjnego prawa do nauki w szkole niepublicznej [w:] R. Balicki, M. Jabłoński (red.), Dookoła Wojtek. Księga pamiątkowa poświęcona Doktorowi Arturowi Wojciechowi Preisnerowi , Wrocław 2018, s. 335. [5] Art. 14 ust. 3 pkt 3 ustawy – Prawo oświatowe. [6] W okresie ograniczenia funkcjonowania jednostki systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 dyrektor jednostki systemu oświaty odpowiada za organizację realizacji zadań tej jednostki, w tym zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość lub innego sposobu realizacji tych zajęć, w szczególności ustala warunki i sposób przeprowadzania egzaminu klasyfikacyjnego, egzaminu poprawkowego, egzaminu semestralnego i sprawdzianu wiadomości i umiejętności oraz warunki i sposób ustalania rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania w przypadku wniesienia zastrzeżenia do trybu ustalenia tej oceny, o których mowa w rozdziale 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2020 r. poz. 1327), a także warunki i sposób zaliczania zajęć realizowanych w formach pozaszkolnych - § 1 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 493, z późn. zm.). [7] Na gruncie prawa oświatowego można tu wskazać następujące przypadki, w których dopuszcza się kształcenie z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość: kształcenie ustawiczne organizowane i prowadzone w publicznych i niepublicznych szkołach dla dorosłych, branżowych szkołach II stopnia i szkołach policealnych może być prowadzone w przypadku form pozaszkolnych - także z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość (zgodnie z art. 117 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, Dz. U. z 2025 r. 1043); zgodnie z art. 125a ust. 2-4 ww. ustawy, zajęcia z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość są dopuszczone jako sposób prowadzenia zajęć stosowany w przypadku zawieszenia zajęć w szkole w okolicznościach określonych w ust. 1 cyt. artykułu, jednak wyjątek ten nie dotyczy przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych w formie online; kształcenie na odległość zostało także dopuszczone w art. 127 ust. 16a ww. ustawy w odniesieniu do ucznia posiadającego orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania, a także w art. 128 ust. 7 i 8 tej ustawy w odniesieniu do ucznia przebywającego w podmiocie leczniczym. [8] Dz. U. z 2023 r. poz. 2468. [9] Projekt rozporządzenia można znaleźć na stronie Rządowego Centrum Legislacji pod adresem: https://legislacja.gov.pl/projekt/12410056 .