Interpelacja w sprawie funkcjonowania straży gminnych i miejskich w zakresie realizacji czynności kontrolnych

Interpelacja w sprawie funkcjonowania straży gminnych i miejskich w zakresie realizacji czynności kontrolnych Interpelacja nr 16748 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie funkcjonowania straży gminnych i miejskich w zakresie realizacji czynności kontrolnych Zgłaszający: Małgorzata Pępek Data wpływu: 20-04-2026 Szanowny Panie Ministrze! Do mojego biura poselskiego wpłynęła prośba od jednego z komendantów straży miejskiej z mojego regionu, dotycząca potrzeby uregulowania kwestii związanych z prowadzeniem czynności kontrolnych przez straże gminne i miejskie. Zgłoszona sprawa dotyczy stosowania przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w szczególności art. 10 ust. 2d, zgodnie z którym karze grzywny podlega osoba utrudniająca lub udaremniająca przeprowadzenie kontroli, o której mowa w art. 6 ust. 5a tej ustawy. Jak wskazują przedstawiciele straży miejskich, w obecnym stanie prawnym strażnicy nie posiadają uprawnień do nakładania mandatów karnych za tego rodzaju wykroczenia. W praktyce oznacza to konieczność każdorazowego kierowania wniosków o ukaranie do sądu rejonowego. Z przekazanych informacji wynika, że znacząco utrudnia to skuteczne prowadzenie czynności kontrolnych, szczególnie w obszarze gospodarki wodno-ściekowej. Funkcjonariusze coraz częściej spotykają się z odmową współpracy ze strony mieszkańców, mimo istnienia podstaw prawnych do przeprowadzania kontroli. Brak możliwości szybkiej reakcji na przypadki utrudniania kontroli osłabia skuteczność podejmowanych interwencji, wydłuża procedury egzekwowania prawa i w praktyce ogranicza efektywność działań podejmowanych przez gminy w zakresie ochrony środowiska oraz utrzymania porządku publicznego. W opinii przedstawicieli samorządów i straży miejskich obecne rozwiązania prawne nie zapewniają wystarczających narzędzi do sprawnego egzekwowania obowiązków wynikających z ustawy. W związku z powyższym zwracam się do Szanownego Pana Ministra z następującymi pytaniami: Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji dostrzega problem barier prawnych ograniczających skuteczność działań kontrolnych straży gminnych i miejskich w opisanym zakresie? Czy w resorcie prowadzone są analizy lub prace legislacyjne dotyczące zmian w przepisach regulujących uprawnienia straży gminnych i miejskich w kontekście realizacji czynności kontrolnych? Jeśli tak, na jakim etapie znajdują się te prace? Czy planowane są zmiany legislacyjne, które usprawnią egzekwowanie przepisów w przypadku utrudniania lub udaremniania kontroli? W jakim terminie można spodziewać się ewentualnych propozycji zmian w tym zakresie? Z wyrazami szacunku Małgorzata Pępek Poseł na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie funkcjonowania straży gminnych i miejskich w zakresie realizacji czynności kontrolnych Odpowiedź na interpelację nr 16748 w sprawie funkcjonowania straży gminnych i miejskich w zakresie realizacji czynności kontrolnych Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 11-05-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 16748 pani poseł Małgorzaty Pępek w sprawie funkcjonowania straży gminnych i miejskich w zakresie realizacji czynności kontrolnych uprzejmie przedstawiam następujące informacje. W ramach Zespołu do Spraw Administracji Publicznej i Bezpieczeństwa Obywateli Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego funkcjonuje grupa robocza do spraw straży gminnych (miejskich) stanowiąca płaszczyznę dialogu ze stroną samorządową, w tym z przedstawicielami ww. formacji, na tematy dotyczące zmian obowiązujących przepisów prawa regulujących funkcjonowanie straży gminnych (miejskich). W ramach prac ww. grupy roboczej został opracowany projekt rozporządzenia [1] zmieniającego rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie wykroczeń, za które strażnicy straży gminnych są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego [2] . W takcie prac nad ww. projektem przedstawiciele zarówno straży gminnych (miejskich), jak i jednostek samorządu terytorialnego nie zgłaszali postulatu polegającego na wprowadzeniu zmian w zakresie rozszerzenia uprawnienia do nakładania grzywny w drodze mandatu karnego za wykroczenie wskazane w art. 10 ust. 2d [3] ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach [4] . W związku z powyższym w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) nie są prowadzone prace legislacyjne w omawianym obszarze. Natomiast odnosząc się do opisanych w wystąpieniu pani poseł barier prawnych ograniczających skuteczność działań kontrolnych realizowanych przez funkcjonariuszy straży gminnych (miejskich), uprzejmie informuję, że w ocenie MSWiA, co również zostało wskazane w niniejszym wystąpieniu, ww. funkcjonariusze posiadają środki prawne, które mogą zastosować wobec sprawców przedmiotowego wykroczenia, w postaci skierowania wniosku o ukaranie do sądu rejonowego. Fakt dodania wskazanego wykroczenia do katalogu wykroczeń, w stosunku do których strażnicy straży gminnych (miejskich) mogą nakładać grzywny w drodze mandatu karnego, nie stanowi rozwiązania omawianej sytuacji. Wydaje się bowiem, że problemem, który utrudnia strażnikom wykonywanie ich czynności kontrolnych, jest samo dopuszczenie się tego rodzaju czynu zabronionego, tj. utrudnianie lub udaremnianie przeprowadzenia kontroli, a nie kwestia braku możliwości ukarania za takie zachowanie. Należy mieć na uwadze, że nawet przyznając w tym zakresie uprawnienie mandatowe strażnikom gminnym (miejskim), osoba karana mandatem zawsze może odmówić jego przyjęcia, wówczas strażnik jest zobowiązany do skierowania do sądu wniosku o ukaranie. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12409652/katalog/13199966#13199966 [2] Dz. U. 2026 poz. 167 [3] Kto utrudnia lub udaremnia przeprowadzenie kontroli, o której mowa w art. 6 ust. 5a – podlega karze grzywny. [4] Dz. U. 2025 poz. 733