Interpelacja w sprawie dostosowania procedur kontaktu organów ścigania z obywatelami do współczesnych standardów cyfrowych

Interpelacja w sprawie dostosowania procedur kontaktu organów ścigania z obywatelami do współczesnych standardów cyfrowych Interpelacja nr 16738 do ministra spraw wewnętrznych i administracji, ministra sprawiedliwości w sprawie dostosowania procedur kontaktu organów ścigania z obywatelami do współczesnych standardów cyfrowych Zgłaszający: Małgorzata Niemczyk, Gabriela Lenartowicz Data wpływu: 20-04-2026 Szanowny Panie Ministrze, zwracam się z wnioskiem o podjęcie prac legislacyjnych mających na celu dostosowanie procedur kontaktu organów ścigania – Policji i prokuratury – z obywatelami do współczesnych standardów technologicznych oraz realiów mobilności społecznej. Obecny stan prawny i praktyka działania instytucji publicznych prowadzą do wykluczenia obywateli, utrudniają dochodzenie praw oraz generują niepotrzebny stres. Problem ten ma charakter systemowy. Na przykładzie sprawy dotyczącej zgłoszenia przestępstwa (oszustwo internetowe) złożonego drogą elektroniczną – z wykorzystaniem profilu zaufanego – ujawniają się istotne luki proceduralne. Po pierwsze, mimo skorzystania z oficjalnej cyfrowej ścieżki komunikacji, organy ścigania nie wykorzystują dostępnych kanałów kontaktu. W praktyce dochodzi do sytuacji, w której zamiast telefonu, e-maila czy komunikatu w systemie ePUAP, podejmowana jest jedynie próba osobistego kontaktu pod adresem zameldowania, co w przypadku osób mobilnych okazuje się nieskuteczne. Po drugie, system doręczeń prokuratorskich pozostaje w dużej mierze analogowy. Korespondencja wymagająca odbioru „do rąk własnych” nie może być odebrana przez osobę upoważnioną, nawet najbliższego członka rodziny, ani udostępniona w formie cyfrowej, co znacząco utrudnia dostęp do informacji o sprawie. Po trzecie, brak jest efektywnych narzędzi dla osób często zmieniających miejsce pobytu, w tym przebywających za granicą. Aktualizacja adresu do doręczeń odbywa się w sposób niesystemowy i nie zapewnia natychmiastowego skutku we wszystkich prowadzonych postępowaniach. Po czwarte, obywatel nie ma możliwości uzyskania podstawowych informacji o sprawie w sposób zdalny, nawet po potwierdzeniu tożsamości, co prowadzi do niepewności i utrudnia podjęcie dalszych kroków prawnych. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: Czy planowane wprowadzenie obowiązku podejmowania przez organy ścigania prób kontaktu z obywatelami za pomocą dostępnych kanałów elektronicznych (telefon, e-mail, ePUAP, mObywatel) przed podjęciem decyzji o umorzeniu postępowania z powodu braku możliwości uzyskania informacji? Czy rozważane jest wprowadzenie możliwości ustanowienia – w formie cyfrowej – pełnomocnika do odbioru korespondencji z organów ścigania, w szczególności dla osób przebywających poza miejscem zameldowania? Czy planowane jest rozszerzenie systemu e-Doręczeń lub aplikacji mObywatel o funkcjonalność umożliwiającą odbiór pism procesowych z prokuratury i Policji z zachowaniem skutków prawnych doręczenia? Czy możliwe jest stworzenie bezpiecznego mechanizmu weryfikacji tożsamości umożliwiającego obywatelowi uzyskanie podstawowych informacji o awizowanej korespondencji (np. sygnatury sprawy i jej charakteru)? Czy planowane wdrożenie jednolitego, zintegrowanego formularza zmiany adresu do doręczeń, działającego w czasie rzeczywistym dla wszystkich postępowań prowadzonych wobec danego obywatela? Obecny model funkcjonowania systemu w praktyce przerzuca ciężar niedostosowania technologicznego na obywatela – wymagając od niego cyfrowej identyfikacji na etapie składania zawiadomienia, a następnie zmuszając do fizycznej obecności w dalszym toku postępowania. Wymaga to pilnej korekty. Proszę o przedstawienie stanowiska w tej sprawie oraz informacji o ewentualnych planowanych działaniach legislacyjnych. Z poważaniem

Odpowiedź na interpelację w sprawie dostosowania procedur kontaktu organów ścigania z obywatelami do współczesnych standardów cyfrowych Odpowiedź na interpelację nr 16738 w sprawie dostosowania procedur kontaktu organów ścigania z obywatelami do współczesnych standardów cyfrowych Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 11-05-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 16738 pani poseł Małgorzaty Niemczyk oraz pani poseł Gabrieli Lenartowicz w sprawie dostosowania procedur kontaktu organów ścigania z obywatelami do współczesnych standardów cyfrowych uprzejmie przedstawiam informacje pozostające w zakresie właściwości ministra spraw wewnętrznych i administracji. W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, że organa ścigania, w tym Policja, nie dysponują dowolnością w zakresie doręczeń pism procesowych uczestnikom postępowania karnego, gdyż regulacje dotyczące trybu, formy i skutków doręczeń zostały szczegółowo określone w rozdziale 15 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego [1] . Stosownie do przywołanych przepisów prawa zastosowanie którejkolwiek z form doręczenia (bezpośredniego, pośredniego lub zastępczego) zależy od wystąpienia przesłanek przewidzianych w K .p.k. , a których spełnienie uprawnia organa do stosowania odpowiednich instytucji procesowych. Jednocześnie, odnosząc się do kwestii ewentualnego wprowadzenia zmian w omawianym obszarze, należy wskazać, że za kształtowanie polityki karnej, w tym w zakresie zagadnień objętych niniejszą interpelacją, jest odpowiedzialny minister sprawiedliwości [2] . W związku z powyższym wszelkie inicjatywy ustawodawcze i zmiany normatywne dotyczące prawa karnego powinny być konsultowane z ministrem sprawiedliwości, a jego stanowisko – uwzględniające cele polityki karnej, spójność systemu prawnego oraz zapewnienie ochrony praw i gwarancji procesowych – powinno mieć charakter wiodący przy projektowaniu rozwiązań merytorycznych i proceduralnych. Niemniej, na marginesie warto zauważyć, że obecnie obowiązujące regulacje umożliwiają, a przewidziane w niedalekiej przyszłości zmiany legislacyjne dodatkowo rozszerzą, możliwość wykorzystania komunikacji elektronicznej w sprawach karnych. W związku z ostatnimi nowelizacjami ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych [3] wprowadzono zmiany w systemie e-Doręczeń. Od 1 stycznia 2025 r. obowiązek posiadania aktywnego adresu do doręczeń elektronicznych objął m.in. osoby wykonujące zawody zaufania publicznego (w tym adwokatów, radców prawnych i notariuszy) oraz niektóre podmioty wpisywane do Krajowego Rejestru Sądowego. W konsekwencji powyższego korespondencja prowadzona przez kancelarie prawne z podmiotami publicznymi została powiązana z usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego, pełniącą funkcję odpowiednika listu poleconego za potwierdzeniem odbioru. Pozwala to na bezpieczne doręczenie korespondencji z zachowaniem dowodów nadania i doręczenia do adresata. Po stronie administracji publicznej trwa okres przejściowy służący dostosowaniu systemów teleinformatycznych. Obowiązek korzystania z e-Doręczeń ma objąć również sądy, prokuratury, organa ścigania oraz Służbę Więzienną, przy czym termin systemowego wdrożenia ww. regulacji został określony na 1 października 2029 r. (art. 155 ust. 7 ustawy o doręczeniach elektronicznych ). Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. 2026 poz. 490 z późn. zm., dalej: K.p.k. [2] Do którego również została skierowana interpelacja. [3] Dz. U. 2026 poz. 3.