Interpelacja w sprawie realizacji Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej

Interpelacja w sprawie realizacji Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej Interpelacja nr 16700 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie realizacji Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej Zgłaszający: Wiesław Krajewski Data wpływu: 19-04-2026 Szanowny Panie Ministrze, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora zwracam się z interpelacją w sprawie realizacji Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, którego założenia były prezentowane podczas konferencji prasowej w grudniu 2025 r., przy czym przedstawione informacje mają w przeważającej mierze charakter ogólny i deklaratywny, bez wskazania szczegółowych danych dotyczących finansowania, harmonogramu wdrażania oraz konkretnych inwestycji infrastrukturalnych, co w kontekście pogarszającego się środowiska bezpieczeństwa w Europie oraz rosnących zagrożeń o charakterze hybrydowym budzi poważne wątpliwości co do rzeczywistego przygotowania państwa do sytuacji kryzysowych, a także rodzi pytania o skuteczność i operacyjność przyjętych rozwiązań. Jaki jest całkowity budżet Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej? Jakie środki zostały już zabezpieczone w budżecie państwa na jego realizację? Jakie źródła finansowania przewidziano (budżet państwa, środki UE, fundusze celowe)? Jaki jest szczegółowy harmonogram wdrażania programu? Jakie konkretne inwestycje infrastrukturalne są realizowane w jego ramach? Jakie jednostki są odpowiedzialne za koordynację programu? Czy program obejmuje budowę lub modernizację schronów i infrastruktury ochronnej? Jakie działania przewidziano w zakresie edukacji i przygotowania ludności? Czy przeprowadzono audyt gotowości obrony cywilnej w Polsce? Jakie są mierzalne wskaźniki realizacji programu? Pozdrawiam Wiesław Krajewski Poseł na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie realizacji Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej Odpowiedź na interpelację nr 16700 w sprawie realizacji Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz Warszawa, 11-05-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelacje Pana Posła Wiesława Krajewskiego o numerach 16700 i 16701, uprzejmie informuję, co następuje. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że system ochrony ludności i obrony cywilnej został utworzony w oparciu o ustawę z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej [1] , która jednocześnie stanowi podwalinę pod budowę rozwiązania, którego celem jest zapewnienie funkcjonowania kompleksowego mechanizmu przygotowanego na wystąpienie zagrożeń i kryzysów. Obecnie obowiązuje Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 [2] , w ramach którego przewidziano środki w wysokości: 16 700 388 000,00 zł na 2025 r. oraz 17 205 998 000,00 zł na 2026 r. Trwają prace nad przygotowaniem kolejnego, tym razem pięcioletniego Programu, który zapewni finansowanie zadań w obszarze ochrony ludności i obrony cywilnej na następne lata. Środki na realizację zadań ochrony ludności i obrony cywilnej są przewidywane w cyklu rocznym, w wysokości nie niższej niż 0,3% PKB [3] . Jednocześnie należy podkreślić, że środki z Programu trafiają w większości do jednostek samorządu terytorialnego. Z puli przekazanej wojewodom nie mniej niż 90% środków zostaje przekazane do samorządów (powiatów i gmin), a do 10% środków pozostaje do dyspozycji wojewodów. Z Programu są finansowane również zadania na poziomie krajowym, w tym m.in. edukacyjne i związane z budową Systemu Bezpiecznej Łączności Państwowej. Zgodnie z ustawą podstawą finansowania realizacji zadań ochrony ludności i obrony cywilnej jest Program, z którego finansowana jest większość zadań w tym obszarze. Niemniej istnieją również inne źródła ich finansowania. Organy ochrony ludności mogą w ramach swojej właściwości udzielać podmiotom ochrony ludności dotacji celowych na realizację zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej. Ponadto zgodnie z art. 157 ustawy spółki z udziałem Skarbu Państwa, spółki z udziałem jednostek samorządu terytorialnego i spółki z udziałem państwowych osób prawnych mogą przeznaczać corocznie na wpłatę na Fundusz Modernizacji Bezpieczeństwa Publicznego i Ochrony Ludności […], do 0,3% zysków netto za rok poprzedni […]. W Programie przedstawiono założenia dla funkcjonowania systemu finansowania, jak również wskazano w nim zadania priorytetowe w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej na rok 2025 i 2026. Jednocześnie w załączonym do Programu Zestawieniu zadań do realizacji w ramach programu ochrony ludności i obrony cywilnej zawarto informacje o rodzajach inwestycji i zakupów, jakie mogą być dokonane w ramach 6 obszarów oraz kto może ich dokonywać. Inwestycje są realizowane w oparciu o zadania wynikające z ustawy . Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) koncentruje się na inwestycjach takich jak budowa Systemu Bezpiecznej Łączności Państwowej czy Centralnej Ewidencji Zasobów Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Wojewoda jako organ ochrony ludności realizuje zakupy i inwestycje na swoim poziomie, podobnie starostowie i wójtowie, którzy dokonują wydatków z uwzględnieniem własnych potrzeb i specyfiki obszarów, za które odpowiadają. W ramach obszaru ochrony ludności i obrony cywilnej są prowadzone różne inwestycje infrastrukturalne. Wśród większych inwestycji należy wskazać m.in. System Bezpiecznej Łączności Państwowej, Centralną Ewidencję Zasobów Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, Centralną Ewidencję Obiektów Zbiorowej Ochrony, a na poziomie lokalnym w całym kraju są to np. inwestycje w budowle ochronne, miejsca doraźnego schronienia, budowy magazynów na potrzeby ochrony ludności i obrony cywilnej. Wydatkowanie środków z Programu odbywa się w ramach koordynacji MSWiA oraz Ministerstwa Obrony Narodowej (MON). Propozycje inwestycji dotyczących zakupów oraz budowli z poziomu gmin i powiatów są opiniowane na szczeblu województwa, a następnie wraz z wojewódzkimi propozycjami są przekazywane do MSWiA, które wspólnie z MON – w ramach prac Zespołu opiniującego – analizuje je i akceptuje lub odrzuca. Powyższe ma na celu zapewnienie spójności obszaru ochrony ludności i obrony cywilnej, jak również zadbanie o to, aby z Programu były finansowane wyłącznie inwestycje związane z ochroną ludności i obroną cywilną. W kwestii dotyczącej budowy lub modernizacji schronów i infrastruktury ochronnej należy wskazać, że Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 w ramach obszaru 1. Obiekty zbiorowej ochrony , przewiduje i wskazuje szerokie finansowanie realizacji zadań związanych z budową budowli ochronnych, zapewniających przetrwanie w przypadku wystąpienia skażeń i uderzeń z powietrza, jak również miejsc doraźnego schronienia. Inwestycje w tym obszarze mogą prowadzić zarówno jednostki samorządu terytorialnego, jak i wojewodowie. Program obejmuje budowę i przebudowę budowli ochronnych oraz remont i utrzymanie obiektów zbiorowej ochrony na różnych poziomach administracyjnych. W odniesieniu do zagadnienia dotyczącego edukacji i przygotowania ludności na sytuacje kryzysowe, informuję, że w ramach realizacji zadań z obszaru ochrony ludności i obrony cywilnej MSWiA, MON i Rządowe Centrum Bezpieczeństwa opracowały „Poradnik bezpieczeństwa”, który następnie w wydrukowanej wersji został dostarczony do wszystkich gospodarstw domowych w Polsce. W grudniu 2025 r. Polski Czerwony Krzyż (PCK), działając na zlecenie MSWiA, zrealizował pilotażową edycję powszechnych kursów ochrony ludności pn. „Odporność Społeczna – PROLOG 2025”. Projekt został zrealizowany na terenie całego kraju. Szkolenia prowadzono w 161 miejscowościach, we wszystkich województwach, przy czym ponad 59% lokalizacji znajdowało się poza dużymi ośrodkami miejskimi, w tym poza stolicami województw. Łącznie w ramach zadania przeszkolono 12 536 osób, w tym 11 213 osób w zakresie pierwszej pomocy oraz 1 323 osoby w zakresie pierwszej pomocy psychologicznej. Kursy pierwszej pomocy ukierunkowane były na rozwój praktycznych kompetencji ratowniczych, obejmujących m.in. ocenę stanu poszkodowanego, kontrolę podstawowych czynności życiowych, resuscytację krążeniowo-oddechową z użyciem AED oraz postępowanie w przypadkach urazów, krwotoków, oparzeń, wstrząsów i obrażeń kostno-stawowych. Z kolei kursy pierwszej pomocy psychologicznej służyły przygotowaniu uczestników do wspierania osób znajdujących się w kryzysie emocjonalnym, z wykorzystaniem metody „Patrz, Słuchaj, Połącz”, ćwiczeń praktycznych oraz technik aktywnego słuchania i uspokajania. Przedmiotowe działanie spotkało się z bardzo pozytywnym odbiorem społecznym. Zainteresowanie udziałem w kursach znacząco przekroczyło pierwotne założenia organizatorów, a na liście oczekujących znalazło się ponad 9 tysięcy osób. Łącznie poprzez formularz zgłoszeniowy i infolinię zapisało się ponad 22 tysiące osób, co potwierdza wysoką potrzebę realizacji tego rodzaju działań edukacyjnych oraz zasadność ich realizacji w przyszłości. Kontynuacją tego zadania w 2026 r. są ogólnopolskie Powszechne Warsztaty Ochrony Ludności, które zostaną przeprowadzone w ramach współpracy z PCK, Caritas oraz Związkiem Ochotniczych Straży Pożarnych RP. Odnosząc się do kwestii audytu gotowości obrony cywilnej w Polsce, należy zauważyć, że ustawa weszła w życie 1 stycznia 2025 r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji stale monitoruje zarówno rodzaj inwestycji, które są planowane do realizacji, jak i kwestię dotyczącą wyszkolenia kadry ochrony ludności i obrony cywilnej na poziomie krajowym i wojewódzkim, czy też realizację ustawowego zadania dotyczącego prowadzenia ćwiczeń wojewódzkich z obszaru ochrony ludności i obrony cywilnej. Należy podkreślić, że wiele elementów systemu obrony cywilnej jest w trakcie budowy. Podstawowym wskaźnikiem realizacji Programu jest stopień wydatkowania środków przez podmioty realizujące zadania ochrony ludności i obrony cywilnej, w tym wojewodów, starostów, wójtów i MSWiA. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji zbiera również informacje dotyczące inwestycji, zakupów, jak również zrealizowanych badań, szkoleń, modernizacji, etc. Z poważaniem z up. Wiesław Leśniakiewicz Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. poz. 1907, dalej: ustawa. [2] Przyjęty uchwałą Rady Ministrów z dnia 27 maja 2025 r. w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 (M.P. poz. 541, z późn. zm.), dalej również jako: Program. [3] Produkt krajowy brutto.