Interpelacja w sprawie kwalifikacji nauczycielskich uzyskiwanych na studiach podyplomowych

Interpelacja w sprawie kwalifikacji nauczycielskich uzyskiwanych na studiach podyplomowych Interpelacja nr 16637 do ministra edukacji, ministra nauki i szkolnictwa wyższego w sprawie kwalifikacji nauczycielskich uzyskiwanych na studiach podyplomowych Zgłaszający: Paulina Matysiak Data wpływu: 15-04-2026 Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze, eksperci zajmujący się problematyką organizacji edukacji i szkolnictwa wyższego wskazują na narastający problem związany z uzyskiwaniem kwalifikacji do wykonywania zawodu nauczyciela za pomocą studiów podyplomowych. Problem ten jest wiązany z praktyką części uczelni, które organizują kierunki lub formy kształcenia niegwarantujące spełnienia wymogów wynikających z obowiązujących przepisów, w tym standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela oraz przepisów dotyczących szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli. Regulują to konkretnie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela oraz rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli. Chodzi przede wszystkim o przypadki uruchamiania studiów podyplomowych dla osób, które już na etapie rekrutacji nie spełniają warunków pozwalających na późniejsze uzyskanie kwalifikacji do nauczania określonego przedmiotu lub prowadzenia określonych zajęć. Zgłaszane są także sytuacje, w których programy takich studiów nie odpowiadają wymaganym standardom, a mimo to absolwenci otrzymują świadectwa ukończenia studiów i pozostają w przekonaniu, że nabyli pełne kwalifikacje zawodowe. Wątpliwości wiążą się także ze studiami prowadzonymi w formule zdalnej lub w sposób dalece uproszczony, sprowadzający się do udostępniania materiałów i zaliczeń online bez zapewnienia rzeczywistej weryfikacji efektów uczenia się oraz bez należytego przygotowania praktycznego. W rezultacie powstają zastrzeżenia odnośnie do jakości takiego kształcenia oraz zgodności części prowadzonych programów z obowiązującymi przepisami. Skutki tego stanu rzeczy odczuwają zarówno sami nauczyciele, jak i dyrektorzy szkół oraz organy nadzoru pedagogicznego. Coraz częściej pojawiają się wątpliwości, czy określone dyplomy i świadectwa rzeczywiście potwierdzają posiadanie wymaganych kwalifikacji. Problem ten ujawnia się między innymi przy zatrudnianiu nauczycieli, w toku kontroli, a także w procedurach związanych z awansem zawodowym. Brak jednolitych, publicznie dostępnych interpretacji powoduje niepewność prawną oraz prowadzi do nierównego traktowania osób znajdujących się w podobnej sytuacji. Kolejne problemy dotyczą kwestii dokumentowania przebiegu studiów podyplomowych. Istnieją przypadki wydawania świadectw lub innych dokumentów, które nie zawierają wszystkich wymaganych elementów formalnych. W konsekwencji nauczyciele oraz pracodawcy pozostają bez jasnej odpowiedzi, czy dokument wydany przez uczelnię prowadzącą kształcenie niezgodnie z przepisami albo wystawiającą dokumentację wadliwie może stanowić podstawę do uznania kwalifikacji nauczycielskich. Opisany problem ma szerszy charakter, ponieważ odnosi się nie tylko do pojedynczych przypadków błędnej interpretacji przepisów, lecz także jakości nadzoru nad ofertą studiów przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela, ochrony studentów i słuchaczy przed wprowadzaniem ich w błąd oraz bezpieczeństwa całego systemu oświaty. Dlatego niniejszą interpelację kieruję jednocześnie do Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego z uwagi na współzależność przepisów dotyczących kwalifikacji nauczycielskich oraz organizacji i nadzoru nad kształceniem prowadzonym przez uczelnie. Liczę na to, że obydwa resorty zajmą konkretne stanowisko w tej sprawie. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Czy ministerstwa mają dane dotyczące skali problemu polegającego na prowadzeniu przez uczelnie studiów podyplomowych lub innych form kształcenia, które są przedstawiane jako dające kwalifikacje nauczycielskie, mimo że nie spełniają wymogów wynikających z obowiązujących przepisów? Jeśli tak, to proszę o ich przedstawienie. Jakie działania nadzorcze zostały podjęte od 2019 roku wobec uczelni, które prowadziły kształcenie przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela w sposób niezgodny ze standardami albo przyjmowały na takie studia osoby niespełniające wymogów wstępnych? Czy MEN i MNiSW planują opublikowanie jednolitych, ogólnodostępnych wytycznych lub interpretacji dotyczących uznawania kwalifikacji nauczycielskich uzyskiwanych na studiach podyplomowych, tak aby dyrektorzy szkół, kuratoria i sami nauczyciele mogli stosować jednolite kryteria? Jeśli tak, to kiedy? Czy ukończenie studiów podyplomowych prowadzonych z naruszeniem obowiązujących standardów kształcenia może stanowić podstawę do uznania kwalifikacji nauczycielskich? Jeśli tak, to w jakich przypadkach, a jeśli nie, to jakie są skutki prawne dla osób, które ukończyły takie studia w zaufaniu do oferty uczelni? Jak należy oceniać sytuacje, w których uczelnia dopuściła do kształcenia na studiach mających prowadzić do uzyskania kwalifikacji nauczycielskich osoby, które nie posiadały odpowiedniego wcześniejszego wykształcenia kierunkowego lub innych wymaganych podstaw? Czy ministerstwa planują wprowadzenie mechanizmów ochronnych dla słuchaczy studiów podyplomowych, którzy zostali wprowadzeni w błąd co do skutków prawnych ukończenia danego kierunku? Jeśli tak, to kiedy i w jakim zakresie? Jakie są obowiązujące zasady oceny zgodności świadectw ukończenia studiów podyplomowych z przepisami określającymi ich wymaganą treść i formę? Czy braki formalne w treści świadectwa ukończenia studiów podyplomowych, w tym brak wymaganych elementów dokumentu, wpływają na możliwość uznania kwalifikacji nauczycielskich przez pracodawcę lub organ nadzoru? Czy ministerstwa planują doprecyzowanie przepisów dotyczących dopuszczalnego zakresu kształcenia zdalnego na studiach przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela, zwłaszcza w odniesieniu do zajęć praktycznych oraz zajęć służących nabywaniu umiejętności niezbędnych do pracy w szkole? Jeśli tak, to kiedy i w jakim zakresie? Czy planowane jest stworzenie publicznie dostępnego wykazu lub innego mechanizmu informacyjnego pozwalającego kandydatom na studia zweryfikować, czy dany kierunek lub program rzeczywiście może prowadzić do uzyskania kwalifikacji nauczycielskich? Jeśli tak, to kiedy i w jakim zakresie? Czy w ocenie ministerstw obecne przepisy zapewniają wystarczająco skuteczny nadzór nad ofertą studiów podyplomowych przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela, a jeśli nie, to jakie zmiany legislacyjne są planowane? Jakie działania zamierzają podjąć ministerstwa, aby ograniczyć zjawisko oferowania studiów, które formalnie kończą się wydaniem świadectwa, lecz faktycznie nie zapewniają przygotowania odpowiadającego wymaganiom stawianym nauczycielom? Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak Posłanka na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie kwalifikacji nauczycielskich uzyskiwanych na studiach podyplomowych Odpowiedź na interpelację nr 16637 w sprawie kwalifikacji nauczycielskich uzyskiwanych na studiach podyplomowych Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 11-05-2026 Szanowny Panie Marszałku, składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Pani Pauliny Matysiak Posłanki na Sejm RP, w sprawie kwalifikacji nauczycielskich uzyskiwanych na studiach podyplomowych. Szanowna Pani Poseł, kształcenie przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela jest realizowane w systemie szkolnictwa wyższego na studiach i studiach podyplomowych. W przypadku studiów podyplomowych kształcących nauczycieli zastosowanie mają przepisy: - ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.); - rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 453); - rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 września 2018 r. w sprawie dokumentów wydawanych w związku z przebiegiem lub ukończeniem studiów podyplomowych i kształcenia specjalistycznego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1464). W myśl przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce: studia podyplomowe mogą prowadzić uczelnie (publiczne i niepubliczne), a także instytuty badawcze oraz instytuty Polskiej Akademii Nauk (art. 163 ust. 1 ww. ustawy); program studiów podyplomowych powinien być zgodny z przepisami ww. ustawy, w tym w szczególności w zakresie czasu trwania studiów podyplomowych, możliwości uzyskania kwalifikacji cząstkowych na poziomie 6, 7 albo 8 PRK (Polskiej Ramy Kwalifikacji) oraz wymogów dotyczących uczestników studiów podyplomowych - minimum ukończone studia pierwszego stopnia na określonym kierunku studiów (art. 160 ww. ustawy). W przepisach rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela wymogi dotyczące realizacji studiów podyplomowych przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela są określone odpowiednio w załącznikach nr 1 i nr 3 do ww. rozporządzenia. Zgodnie ze wskazanymi przepisami: studia podyplomowe nadające kwalifikacje nauczycielskie mogą być prowadzone wyłącznie przez uczelnie zapewniającą kadrę kształcącą nauczycieli na studiach pierwszego lub drugiego stopnia lub jednolitych studiach magisterskich na kierunku odpowiadającym zakresowi kształcenia na studiach podyplomowych; kształcenie nauczycieli w trakcie studiów podyplomowych jest możliwe w zakresie przygotowania psychologiczno-pedagogicznego dla osób posiadających odpowiedni poziom wykształcenia i przygotowania merytorycznego lub do nauczania kolejnego przedmiotu (prowadzenia kolejnych zajęć) dla nauczycieli posiadających kwalifikacje do nauczania pierwszego przedmiotu (prowadzenia zajęć) i posiadających odpowiednie przygotowanie merytoryczne; kształcenie nauczycieli pedagogów specjalnych w trakcie studiów podyplomowych jest możliwe w przypadku nauczycieli posiadających już kwalifikacje do nauczania przedmiotu (prowadzenia zajęć) albo posiadających kwalifikacje w jednym z zakresów pedagogik specjalnej i chcących uzyskać kwalifikacje w innym zakresie pedagogiki specjalnej; warunkiem podjęcia studiów podyplomowych przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela kolejnego przedmiotu jest posiadanie - odpowiednio - dyplomu ukończenia jednolitych studiów magisterskich lub studiów pierwszego i drugiego stopnia, których program określał efekty uczenia się obejmujące wiedzę i umiejętności odpowiadające wymaganiom ogólnym podstawy programowej przedmiotu nauczania (a w przypadku studiów prowadzonych na podstawie wcześniej obowiązujących standardów kształcenia – odpowiednio dyplomu ukończenia studiów pierwszego lub drugiego stopnia, których program obejmował wymagania odpowiadające wymaganiom ogólnym podstawy programowej nauczanego przedmiotu). W standardzie kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela określono zarówno kategorie studiów podyplomowych umożliwiających uzyskanie przygotowania do wykonywania zawodu nauczyciela jak i sprecyzowano wymogi jakie powinni spełniać adresaci tych studiów. Ponadto, w zakresie wymiaru i sposobu prowadzenia zajęć na studiach podyplomowych przygotowujących do zawodu nauczyciela przepisy standardu stanowią, że: studia podyplomowe przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela trwają nie krócej niż 3 semestry; kształcenie w zakresie zapewniającym przygotowanie merytoryczne do nauczania przedmiotu jest realizowane w wymiarze określonym przez uczelnie w programie studiów; program studiów podyplomowych, w ramach których jest realizowane kształcenie przygotowujące merytorycznie do nauczania przedmiotu (prowadzenia zajęć) zapewnia osiągnięcie takich samych efektów uczenia się jak program studiów (pierwszego i drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich przygotowujących do nauczania przedmiotu lub prowadzenia zajęć); liczba punktów ECTS, jaka może być uzyskana w ramach kształcenia z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość, nie może być większa niż 25% sumy liczby punktów ECTS określonej dla wskazanych grup zajęć; praktyki zawodowe nie mogą być prowadzone z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość. Podkreślić należy, że w standardzie kształcenia wskazano w jakim maksymalnym wymiarze na studiach podyplomowych przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela może być realizowane kształcenie w formule on-line. Wskazane przepisy nie umożliwiają realizacji kwalifikacyjnych studiów podyplomowych dla nauczycieli wyłącznie w formule on-line. W przepisach rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 września 2018 r. w sprawie dokumentów wydawanych w związku z przebiegiem lub ukończeniem studiów podyplomowych i kształcenia specjalistycznego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1464) określony został zakres informacji, które organizator studiów podyplomowych uwzględnia na świadectwie ukończenia studiów podyplomowych, w tym świadectwie ukończenia studiów podyplomowych przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela. Na wniosek Ministra Edukacji, rozporządzeniem Ministra Nauki z dnia 18 lipca 2024 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie dokumentów wydawanych w związku z przebiegiem lub ukończeniem studiów podyplomowych i kształcenia specjalistycznego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1103) rozszerzony został zakres informacji zawartych na świadectwie ukończenia studiów podyplomowych. Po wprowadzeniu zmian w przepisach ww. rozporządzenia, od 1 października 2024 r., na świadectwach ukończenia studiów podyplomowych nadających nauczycielom kwalifikacje dodatkowo uwzględnia się informacje o: liczbie godzin zajęć prowadzonych z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość oraz liczbie punktów ECTS przypisanych do tych zajęć, miejscu odbywania praktyk zawodowych, zrealizowaniu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lub do uzyskania uprawnień zawodowych, odbyciu kształcenia zgodnie ze standardem kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, uzyskaniu przygotowania do wykonywania zawodu nauczyciela ze wskazaniem przedmiotu lub rodzaju zajęć, które absolwent studiów może prowadzić. Informuję również, że w związku z uwagami dotyczącymi sposobu prowadzenia przez uczelnie kształcenia nauczycieli, w tym w szczególności w formie studiów podyplomowych, Ministerstwo Edukacji Narodowej postulowało powołanie w Polskiej Komisji Akredytacyjnej zespołu do spraw kształcenia nauczycieli, aby oceniał on sposób prowadzenia studiów i studiów podyplomowych dla nauczycieli, w tym zgodności sposobu ich realizacji z przepisami prawa. Na podstawie przepisów art. 254 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w ramach Polskiej Komisji Akredytacyjnej został powołany Zespół do spraw kształcenia nauczycieli, który dokonuje oceny sposobu prowadzenia studiów nauczycielskich. Studia podyplomowe, w tym studia podyplomowe nadające nauczycielom dodatkowe kwalifikacje nauczycielskie pozostają jednak w dalszym ciągu poza systemem akredytacji. Utrzymywanie możliwości kształcenia nauczycieli w formie studiów podyplomowych jest konieczne ze względu na charakterystyczną dla polskiego systemu edukacji dużą liczbę małych szkół. Zatrudnionym tam nauczycielom niektórych przedmiotów, które są w tych szkołach prowadzone w wymiarze niezapewniającym możliwości zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy i realizacji pensum nauczycielskiego - zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami - należy udostępnić ścieżkę uzyskiwania dodatkowych kwalifikacji. Najrozsądniejszym sposobem kształcenia czynnych nauczycieli w celu nadania im dodatkowych kwalifikacji do prowadzenia przedmiotu lub zajęć są studia podyplomowe realizowane przez uczelnie rzetelnie, odpowiedzialnie i zgodnie z przepisami. Problem kształcenia nauczycieli na studiach podyplomowych nie wynika z braku regulacji w tym zakresie tylko z nieprzestrzegania przez uczelnie obowiązujących przepisów. Ponieważ nadzór nad działalnością uczelni, w tym realizowanymi przez nie studiami, sprawuje Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego - Minister Edukacji wystąpi do MNiSW w sprawie zapewnienia odpowiedniego nadzoru nad kształceniem nauczycieli, we wszystkich formach prowadzonych przez uczelnie, a także rozważenia możliwości wprowadzenia dodatkowych regulacji eliminujących zjawiska, o których pisze Pani Poseł. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu