Interpelacja w sprawie postulowanych zmian w ustawie o dochodach JST w kontekście wyrównania sytuacji finansowej miast na prawach powiatu

Interpelacja w sprawie postulowanych zmian w ustawie o dochodach JST w kontekście wyrównania sytuacji finansowej miast na prawach powiatu Interpelacja nr 16565 do ministra finansów i gospodarki w sprawie postulowanych zmian w ustawie o dochodach JST w kontekście wyrównania sytuacji finansowej miast na prawach powiatu Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski Data wpływu: 13-04-2026 Gniezno, 13 kwietnia 2026 r. Szanowny Panie Ministrze, Zarząd Unii Metropolii Polskich (UMP) przyjął stanowisko w sprawie zmian w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (JST) oraz systemie finansowania oświaty. Eksperci UMP wskazują, że pogłębiający się brak adekwatności finansowania między ustawowymi kompetencjami a realnymi dochodami samorządów wymaga działań legislacyjnych, by przywrócić przejrzystość i przewidywalność finansów lokalnych. Miasta na prawach powiatu to „najwięksi przegrani” obecnych zmian. Z analizy raportu NIST „Sukces w ogóle, ale diabeł tkwi w szczególe, czyli o ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego z października 2024 r.” wynika, że miasta na prawach powiatu wykazały najniższy wzrost dochodów w wyniku reformy. Podczas gdy przeciętne województwo odnotowało wzrost dochodów o 6,01%, w miastach na prawach powiatu zysk ten wyniósł średnio 3,76% (mediana to zaledwie 2,85%). Unia Metropolii Polskich, przyjmując stanowisko ma na celu wskazanie fundamentalnych obszarów wymagających reformy i nowych rozwiązań normatywnych oraz sformułowanie ramowych rekomendacji, których wdrożenie przyczyni się do wzmocnienia zdolności operacyjnych JST. 1. Wyrównanie miastom na prawach powiatu procentowych udziałów w dochodach podatników PIT i CIT, które obecnie są niższe od sumy udziałów gmin i powiatów, a dotychczas udziały stanowiły sumę należną gminie i powiatowi. Postuluje się zatem zwiększenie udziałów miast na prawach powiatu: ➢ w dochodach z PIT z 8,6% do poziomu 9%, obliczonego jako suma udziałów gmin i powiatów (odpowiednio 7% i 2%), ➢ w dochodach z CIT z 2,2% do poziomu 3,3%, obliczonego jako suma udziałów gmin i powiatów (odpowiednio 1,6% i 1,7%). 2. Ustalenie tego samego wskaźnika zamożności dla mnpp co pozostałych jednostek takich jak gmina, powiat i województwo (tj. 100% zamiast 80%), co przywróci mnpp szanse otrzymywania dochodów wyrównawczych. UMP ocenia obecny mechanizm jako wymagający korekty i proponuje sprawiedliwy podział środków wg następującego harmonogramu: Etap I (od 2027 r.): Wyrównanie udziału miast na prawach powiatu w PIT do poziomu 9% (obecnie 8,6%), co stanowi sumę udziałów gmin i powiatów. Etap II (od 2028 r.): Podwyższenie udziału w CIT z 2,2% do 3,3%. Etap III (od 2029 r.): Przywrócenie szans na dochody wyrównawcze poprzez ustalenie wskaźnika zamożności na poziomie 80-100%. Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedzi na pytania: Jak Pan Minister odniesie się do zawartej w stanowisku Zarządu Unii Metropolii Polskich kwestii wyrównania sytuacji finansowej miast na prawach powiatu? Czy resort pracuje nad zmianami w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (JST) w kontekście wyrównania sytuacji finansowej miast na prawach powiatu? Z wyrazami szacunku Poseł Tadeusz Tomaszewski