Interpelacja w sprawie podsumowania funkcjonowania systemu kaucyjnego oraz braku objęcia nim tzw. małpek

Interpelacja w sprawie podsumowania funkcjonowania systemu kaucyjnego oraz braku objęcia nim tzw. małpek Interpelacja nr 16545 do ministra klimatu i środowiska w sprawie podsumowania funkcjonowania systemu kaucyjnego oraz braku objęcia nim tzw. małpek Zgłaszający: Kamil Wnuk, Bożenna Hołownia, Wioleta Tomczak, Piotr Paweł Strach, Łukasz Osmalak, Paulina Matysiak, Michał Połuboczek, Marcin Józefaciuk Data wpływu: 13-04-2026 Szanowna Pani Minister, system kaucyjny miał być ważnym krokiem w stronę nowoczesnej gospodarki obiegu zamkniętego, ograniczenia zaśmiecenia środowiska oraz zwiększenia poziomów selektywnej zbiórki i recyklingu opakowań. Był on również zawarty w programie mojej partii politycznej jako system porządkujący politykę odpadową, ale również porządkujący dzikie wysypiska śmieci. W praktyce jednak coraz częściej słychać głosy, że system ten zamiast prostoty i przejrzystości przyniósł mieszkańcom chaos organizacyjny, biurokrację, problemy techniczne oraz narastającą frustrację. W debacie publicznej i wypowiedziach samorządowych powracają sygnały o problemach z obsługą systemu, niejednolitym wdrożeniu, wątpliwościach co do wpływu systemu na opłaty odpadowe oraz braku objęcia nim istotnej kategorii odpadów, jaką są jednorazowe małe butelki szklane po alkoholu, tzw. małpki. Jednocześnie kwestia wpływu systemu kaucyjnego na finanse samorządów i mieszkańców pozostaje niejednoznaczna. Ministerstwo komunikowało, że zwroty opakowań w systemie kaucyjnym mają zwiększać masę odpadów przygotowanych do ponownego użycia i recyklingu raportowaną przez gminy, jednak samorządy i eksperci od miesięcy zwracają uwagę na ryzyko wzrostu kosztów systemów komunalnych, zwłaszcza przy odpływie najbardziej wartościowych frakcji z gminnego systemu zbiórki. Realnie przyniósł on dla mieszkańców zwiększenie opłat za odbiór i segregacje odpadów. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: 1. Jak Ministerstwo Klimatu i Środowiska ocenia funkcjonowanie systemu kaucyjnego po pierwszych miesiącach jego obowiązywania? 2. Ile punktów zbiórki oraz ile automatów do zwrotu opakowań działa obecnie w ramach systemu kaucyjnego w skali kraju? 3. Czy ministerstwo prowadzi statystyki dotyczące zgłaszanych problemów z funkcjonowaniem systemu, w tym awarii automatów, błędów przy przyjmowaniu opakowań, odmów zwrotu kaucji lub nieprawidłowego oznakowania opakowań? 4. Ile skarg i zgłoszeń od konsumentów, sklepów oraz samorządów wpłynęło dotychczas do ministerstwa lub podległych instytucji w związku z działaniem systemu kaucyjnego? 5. Dlaczego system kaucyjny nie obejmuje obecnie jednorazowych butelek szklanych, w tym tzw. małpek, mimo że są one widocznym i uciążliwym odpadem porzucanym w przestrzeni publicznej? Zakres systemu określony przez resort obejmuje szkło wyłącznie wielokrotnego użytku, wiedząc że średnio Polacy dziennie kupują około 3 miliony takich butelek z alkoholem? 6. Czy ministerstwo podtrzymuje stanowisko, że decyzja o ewentualnym objęciu „małpek” systemem kaucyjnym ma zostać podjęta w 2026 r.? Jeśli tak, to na jakim etapie są obecnie analizy i kiedy można spodziewać się ostatecznych rozstrzygnięć? 7. Czy ministerstwo przygotowuje projekt nowelizacji ustawy rozszerzający system kaucyjny na jednorazowe butelki szklane po alkoholu lub jeszcze inne opakowania? Jeśli tak, to jaki jest planowany termin przedstawienia takich przepisów? 8. Jakie były przesłanki merytoryczne i środowiskowe wyłączenia „małpek”? 9. Jaki wpływ na systemy gospodarowania odpadami komunalnymi w gminach ma odpływ najbardziej wartościowych surowców, takich jak PET i puszki aluminiowe, poza gminny system selektywnej zbiórki? Czy ministerstwo posiada takie dane, czy zrobiło taką analizę, a jeśli nie, to dlaczego? 10. Czy ministerstwo posiada wyliczenia, o ile przeciętnie wzrosły lub mogą wzrosnąć koszty funkcjonowania gminnych systemów gospodarki odpadami po wdrożeniu systemu kaucyjnego? 11. Czy ministerstwo analizowało wpływ systemu kaucyjnego na wysokość opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi ponoszonych przez mieszkańców? Jeśli tak, proszę o przedstawienie tych analiz. 12. Czy rząd przewiduje mechanizmy rekompensujące samorządom ewentualny wzrost kosztów wynikający z funkcjonowania systemu kaucyjnego, zwłaszcza w sytuacji odpływu surowców o najwyższej wartości rynkowej? 13. W jaki sposób ministerstwo ocenia sygnały samorządów, że koszty obsługi systemów komunalnych nie maleją, mimo wyłączenia części opakowań z gminnego strumienia odpadów? 14. Czy ministerstwo potwierdza, że opakowania zwracane w systemie kaucyjnym będą uwzględniane przy wyliczaniu poziomów recyklingu gmin? Jeśli tak, to na jakich dokładnie zasadach i czy wszystkie samorządy otrzymały już jednoznaczne wytyczne w tej sprawie? 15. Ilu operatorów systemu kaucyjnego posiada obecnie zezwolenie na prowadzenie systemu oraz jak ministerstwo ocenia stopień ich przygotowania organizacyjnego i logistycznego do pełnej obsługi rynku w 2026 r.? 16. Czy ministerstwo planuje uproszczenie zasad funkcjonowania systemu kaucyjnego dla konsumentów i sklepów, tak aby ograniczyć chaos organizacyjny i zwiększyć akceptację społeczną dla tego rozwiązania? 17. Czy w 2026 r. planowane jest przedstawienie publicznego raportu podsumowującego pierwszy okres funkcjonowania systemu kaucyjnego obejmującego jego efekty środowiskowe, koszty, wpływ na samorządy oraz rekomendacje zmian legislacyjnych? 18. Czy ministerstwo uważa, że bez objęcia systemem „małpek” możliwe będzie realne ograniczenie zaśmiecenia przestrzeni publicznej szkłem jednorazowym po alkoholu? 19. Czy operatorami systemu kaucyjnego są polskie firmy? Czy ten obieg zamknięty jest na terenie Polski, czy zarabiają na tym firmy zagraniczne? Prosimy o szczegółowe informacje. 20. System kaucyjny został wprowadzony jeszcze przez poprzedni rząd. Jakie chronologicznie zostały dokonane w nim zmiany i jakie zmiany są jeszcze planowane? W naszej ocenie system kaucyjny nie może być projektem, którego koszty organizacyjne i finansowe poniosą mieszkańcy oraz samorządy, podczas gdy państwo będzie ograniczało się do ogólnych deklaracji o korzyściach środowiskowych. System ten powinien być przejrzysty, powszechnie zrozumiały, sprawny organizacyjnie i uczciwy wobec obywateli. Tymczasem narastające sygnały o chaosie, problemach technicznych, niejasnych skutkach dla opłat komunalnych oraz braku objęcia systemem szczególnie uciążliwych odpadów, jak tzw. małpki, wymagają jasnej odpowiedzi ze strony rządu. System kaucyjny jest potrzebny, liczymy, że będzie on realizowany w wersji, w jakiej proponowała go Polska 2050, na jaki umawialiśmy się z nominowaną Panią Minister, że będzie on służył obywatelom, a nie zachodnim korporacjom. Z poważaniem Posłowie na Sejm RP