Interpelacja w sprawie wpływu ograniczonej dostępności mieszkań na pogłębianie kryzysu demograficznego w Polsce

Interpelacja w sprawie wpływu ograniczonej dostępności mieszkań na pogłębianie kryzysu demograficznego w Polsce Interpelacja nr 16542 do ministra aktywów państwowych, ministra finansów i gospodarki, ministra funduszy i polityki regionalnej, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie wpływu ograniczonej dostępności mieszkań na pogłębianie kryzysu demograficznego w Polsce Zgłaszający: Kamil Wnuk, Adam Gomoła, Piotr Górnikiewicz, Ewa Schädler, Łukasz Osmalak, Piotr Paweł Strach, Wioleta Tomczak, Bożenna Hołownia Data wpływu: 13-04-2026 Szanowny Panie Ministrze, Szanowna Pani Ministro, zwracam się do Pana Ministra w sprawie wpływu sytuacji mieszkaniowej młodych na pogłębiający się kryzys demograficzny w Polsce. Wnioski płynące z opracowania „Diagnoza Młodych 2026. Potencjał i wyzwania młodego pokolenia” wskazują jednoznacznie, że brak dostępnego mieszkania, wysoki koszt najmu, trudności w uzyskaniu kredytu hipotecznego oraz przedłużające się zamieszkiwanie z rodzicami stają się dziś nie tylko problemem społecznym i ekonomicznym, lecz również jedną z najważniejszych barier demograficznych państwa. Z danych przywołanych w diagnozie wynika, że ponad 80% gospodarstw domowych w Polsce zajmuje mieszkanie lub dom na własność, co plasuje Polskę wyraźnie powyżej średniej unijnej. Jednocześnie utrwalony kulturowo model własności sprawia, że posiadanie mieszkania jest przez młodych ludzi postrzegane jako podstawowy warunek stabilizacji życiowej, samodzielności, a także założenia rodziny. W praktyce jednak struktura rynku mieszkaniowego nie pozwala na realizację tych aspiracji. Mimo wzrostu całkowitego zasobu mieszkaniowego, mieszkania pozostają dla młodych dorosłych trudno dostępne. Z jednej strony rosną ceny zakupu, z drugiej – bardzo wysokie są koszty najmu. Jednocześnie udział mieszkań gminnych pozostaje niski, a znacząca część zasobu mieszkaniowego pozostaje niewykorzystana. Diagnoza wskazuje także na narastające zjawisko gniazdownictwa, rozumianego jako przedłużone zamieszkiwanie z rodzicami i opóźnione wejście w samodzielną dorosłość. Zjawisko to nie dotyczy już wyłącznie osób wykluczonych z rynku pracy, ale coraz częściej osób aktywnych zawodowo, które mimo pracy nie są w stanie osiągnąć niezależności mieszkaniowej. Tworzy to mechanizm „niestabilna praca – niestabilny najem – opóźniona dorosłość”, który uderza nie tylko w dobrostan młodych ludzi, lecz także w ich decyzje dotyczące zakładania rodzin i posiadania dzieci. Co szczególnie istotne, w przywoływanych badaniach podkreśla się, że stabilne zatrudnienie i własne mieszkanie należą do najważniejszych warunków podejmowania decyzji prokreacyjnych. Brak mieszkania lub niestabilność mieszkaniowa opóźniają decyzje o wejściu w trwały związek, o usamodzielnieniu się, a w konsekwencji również o rodzicielstwie. Problem mieszkaniowy staje się zatem jednym z kluczowych czynników osłabiających potencjał demograficzny Polski. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: 1. Czy ministerstwa analizują wpływ ograniczonej dostępności mieszkań, wysokich kosztów najmu oraz luki czynszowej na pogłębianie kryzysu demograficznego w Polsce? 2. Czy w ocenie ministerstw brak stabilnego i dostępnego mieszkania należy obecnie do głównych barier podejmowania decyzji o założeniu rodziny i posiadaniu dzieci przez młodych dorosłych, czy są inne przesłanki? 3. Czy ministerstwa prowadzą analizy dotyczące związku pomiędzy opóźnionym usamodzielnianiem się młodych ludzi a spadkiem dzietności w Polsce? 4. Jak ministerstwa oceniają wpływ zjawiska gniazdownictwa, czyli przedłużonego zamieszkiwania młodych dorosłych z rodzicami, na decyzje rodzinne i demograficzne? 5. Jakie konkretne instrumenty państwo zamierza rozwijać, aby młode osoby pracujące mogły uzyskać stabilne warunki mieszkaniowe? 6. Czy ministerstwo prowadzi analizy terytorialnego zróżnicowania luki czynszowej i dostępności najmu, w szczególności w kontekście odpływu młodych ludzi z mniejszych miejscowości do największych miast? 7. Jakie działania zamierza podjąć rząd, aby przeciwdziałać mechanizmowi „niestabilna praca – niestabilny najem – opóźniona dorosłość”, który osłabia samodzielność młodych ludzi oraz ich gotowość do zakładania rodzin? 8. Czy przygotowywana jest międzyresortowa strategia łącząca politykę mieszkaniową, rynek pracy, politykę społeczną i cele demograficzne państwa? 9. Czy ministerstwa planują przygotowanie odrębnych rozwiązań dla młodych rodzin oraz osób planujących rodzicielstwo, dla których główną barierą jest brak dostępu do stabilnego i przewidywalnego mieszkania? 10. W jakim terminie rząd zamierza przedstawić kompleksowe rozwiązania mieszkaniowe, które będą realnie wspierały proces usamodzielniania się młodych ludzi i przeciwdziałały negatywnym trendom demograficznym? W mojej ocenie dziś nie da się prowadzić poważnej polityki demograficznej bez poważnej polityki mieszkaniowej. Jeżeli młodzi ludzie nie mają gdzie mieszkać, nie mają stabilności i bezpieczeństwa, to państwo nie może oczekiwać, że będą szybciej się usamodzielniać, zakładać rodziny i decydować się na dzieci. Kryzys mieszkaniowy staje się więc jednocześnie kryzysem demograficznym, a jego skutki będą odczuwalne przez całe państwo przez długie lata. Z poważaniem Poseł na Sejm RP Kamil Wnuk