Interpelacja w sprawie zmiany przepisów ustawy Karta Nauczyciela dotyczących nagrody jubileuszowej dla nauczycieli z 45-letnim stażem pracy

Interpelacja w sprawie zmiany przepisów ustawy Karta Nauczyciela dotyczących nagrody jubileuszowej dla nauczycieli z 45-letnim stażem pracy Interpelacja nr 16291 do ministra edukacji w sprawie zmiany przepisów ustawy Karta Nauczyciela dotyczących nagrody jubileuszowej dla nauczycieli z 45-letnim stażem pracy Zgłaszający: Mateusz Morawiecki Data wpływu: 31-03-2026 Szanowna Pani Minister, do mojego biura poselskiego napływają liczne sygnały od nauczycieli, którzy zwracają uwagę na problem wynikający z przepisów ustawy Karta Nauczyciela obowiązujących od dnia 1 stycznia 2026 r. w zakresie przyznawania nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy. Kwestia ta budzi poczucie niesprawiedliwości wśród wieloletnich pracowników oświaty, którzy pozostają aktywni zawodowo. Zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawo do nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy przysługuje wyłącznie nauczycielom, którzy osiągnęli wymagany staż po dniu 1 stycznia 2026 r. Przepisy te nie obejmują natomiast nauczycieli, którzy – pozostając w zatrudnieniu – osiągnęli 45-letni staż pracy w roku 2025, w tym także w dniu 31 grudnia 2025 r. W praktyce prowadzi to do nierównego traktowania osób znajdujących się w niemal identycznej sytuacji zawodowej. Nauczyciele, którzy osiągnęli wymagany staż zaledwie dzień przed wejściem w życie nowych przepisów, zostali całkowicie pozbawieni prawa do nagrody, mimo że nadal wykonują swoje obowiązki i pozostają częścią systemu edukacji. Jednocześnie osoby, które osiągną ten sam staż po 1 stycznia 2026 r., nabywają takie uprawnienie. Opisany stan rzeczy budzi poważne wątpliwości w kontekście konstytucyjnych zasad równości oraz sprawiedliwości społecznej. Wprowadzone rozwiązania pomijają bowiem grupę nauczycieli o najdłuższym stażu pracy, którzy w dalszym ciągu aktywnie uczestniczą w procesie dydaktycznym i wychowawczym, często pełniąc również rolę mentorów dla młodszych pracowników. Według szacunków środowiska nauczycielskiego problem ten może dotyczyć około 6 tysięcy czynnych zawodowo pedagogów. Co istotne, wielu z nich zdecydowało się kontynuować pracę mimo osiągnięcia wieku emerytalnego, kierując się poczuciem odpowiedzialności za uczniów oraz potrzebą zapewnienia ciągłości funkcjonowania placówek oświatowych w obliczu niedoborów kadrowych. Obecne przepisy mogą działać demotywująco i skłaniać najbardziej doświadczonych nauczycieli do rezygnacji z dalszej aktywności zawodowej. W mojej ocenie zaangażowanie oraz gotowość do dalszej pracy nauczycieli z wieloletnim stażem powinny spotkać się z odpowiednim uznaniem ze strony państwa. Wieloletnia, rzetelna służba w zawodzie nauczyciela zasługuje na równe traktowanie, a kryterium przyznania nagrody jubileuszowej powinno stanowić wyłącznie długość stażu pracy, a nie data jego osiągnięcia. Warto również rozważyć, czy obecne rozwiązanie – choć być może podyktowane względami formalnymi lub budżetowymi – nie prowadzi do niezamierzonych skutków społecznych, w tym osłabienia motywacji zawodowej oraz pogłębienia problemów kadrowych w oświacie. Wprowadzenie bardziej inkluzywnych regulacji mogłoby stanowić istotny sygnał wsparcia dla środowiska nauczycielskiego. W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami: Jakie były przesłanki wprowadzenia rozwiązania ograniczającego prawo do nagrody jubileuszowej wyłącznie do nauczycieli, którzy osiągną 45-letni staż pracy po dniu 1 stycznia 2026 r.? Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej rozważa zmianę obowiązujących przepisów w taki sposób, aby objąć nagrodą jubileuszową również nauczycieli czynnych zawodowo, którzy osiągnęli wymagany staż pracy w 2025 r.? Czy przeprowadzono analizę skutków społecznych i środowiskowych obecnych regulacji, w szczególności w kontekście motywacji zawodowej nauczycieli z najdłuższym stażem pracy? Czy ministerstwo dysponuje danymi dotyczącymi liczby nauczycieli, którzy znaleźli się w opisanej sytuacji, oraz jaki byłby szacunkowy koszt objęcia ich nowymi przepisami? Czy możliwe jest wprowadzenie przepisów przejściowych, które uwzględniłyby sytuację nauczycieli osiągających wymagany staż bezpośrednio przed wejściem w życie nowelizacji? W mojej ocenie zasadne jest podjęcie działań legislacyjnych zmierzających do uzupełnienia obowiązujących regulacji w taki sposób, aby objąć prawem do nagrody jubileuszowej wszystkich nauczycieli czynnych zawodowo, którzy osiągnęli 45-letni staż pracy – niezależnie od daty jego uzyskania – o ile pozostają oni w zatrudnieniu w dniu wejścia w życie nowych przepisów. Z wyrazami szacunku Mateusz Morawiecki

Odpowiedź na interpelację w sprawie zmiany przepisów ustawy Karta Nauczyciela dotyczących nagrody jubileuszowej dla nauczycieli z 45-letnim stażem pracy Odpowiedź na interpelację nr 16291 w sprawie zmiany przepisów ustawy Karta Nauczyciela dotyczących nagrody jubileuszowej dla nauczycieli z 45-letnim stażem pracy Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 05-05-2026 Szanowny Panie Pośle, mając na względzie konieczność wzmocnienia ekonomicznego nauczycieli, ustawą z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1160) wprowadzono szereg korzystnych dla nauczycieli zmian, w tym m. in. zrównujących uprawnienia nauczycieli w zakresie niektórych świadczeń z uprawnieniami pracowników samorządowych. Ustawa ta wprowadziła w szczególności rozszerzenie uprawnień nauczycieli w zakresie nagrody jubileuszowej – wysokość nagrody za 40 lat pracy podwyższono z 250% do 300% wynagrodzenia miesięcznego. Ponadto wprowadzona została nagroda jubileuszowa za 45 lat pracy w wysokości 400% wynagrodzenia miesięcznego. Zgodnie z art. 11 ww. ustawy, przepisy wprowadzające prawo do wyższej nagrody za 40 lat pracy oraz do nagrody za 45 lat pracy mają zastosowanie do nauczycieli, którym okres odpowiednio 40 lat i 45 lat pracy upłynie po dniu 31 grudnia 2025 r. Przepis prawa przyznający pracownikom nowe uprawnienie nie działa wstecz, chyba że ustawodawca w przepisie przejściowym wyraźnie przyzna takie prawo z mocą wsteczną. Oznacza to, że nowe świadczenie przysługuje wyłącznie w odniesieniu do zdarzeń przyszłych, a nie do sytuacji, które wystąpiły przed wejściem w życie ustawy. W przeciwnym razie doszłoby do naruszenia zasady pewności i stabilności prawa. Dlatego wprowadzanie nowych uprawnień z mocą wsteczną nie jest częstą praktyką. Należy przypomnieć, że na mocy ustawy z dnia 14 czerwca 1996 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela (Dz. U. poz. 396) z dniem 1 stycznia 1997 r. nauczyciele uzyskali nowe prawo do nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy, przy czym przepisy tej ustawy nie przewidywały przepisów przejściowych w tym zakresie. Oznacza to, że prawa do nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy nie nabyli wówczas nauczyciele, którzy osiągnęli 40 lat pracy przed 1 stycznia 1997 r. Podobne rozwiązanie stosowane było również w przypadku innych grup zawodowych. Z dniem 29 kwietnia 2023 r. prawo do nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy zyskali pracownicy niepedagogiczni zatrudnieni w szkołach prowadzonych przez organy administracji rządowej. Uprawnienie to zostało wprowadzone rozporządzeniem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 5 kwietnia 2023 r., zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników niebędących nauczycielami, zatrudnionych w szkołach i placówkach oświatowych prowadzonych przez organy administracji rządowej oraz w niektórych innych jednostkach organizacyjnych (Dz. U. poz. 705). W nowelizacji tej nie przewidziano przepisów przejściowych, co oznacza, że nowy przepis miał zastosowanie dopiero od dnia jego wejścia w życie. Tym samym, aby otrzymać nagrodę za 45 lat pracy, pracownik niepedagogiczny zatrudniony w szkole prowadzonej przez organy administracji rządowej musiał osiągnąć taki staż pracy w dniu 29 kwietnia 2023 r. albo później. Należy przy tym podkreślić, że takie rozwiązanie zostało wprowadzone w czasie, kiedy Pan Poseł był Prezesem Rady Ministrów i nie zgłaszał wtedy wątpliwości co do przyjętych rozwiązań. Zgłaszane przez Pana Posła wątpliwości dotyczące naruszenia konstytucyjnych zasad równości oraz sprawiedliwości społecznej nie znajdują uzasadnienia w świetle obowiązujących standardów stanowienia prawa. Podkreślić należy, że wprowadzenie nowego uprawnienia w postaci nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy stanowi wyraz swobody ustawodawcy w zakresie kształtowania polityki społecznej i wynagrodzeniowej państwa. Każde świadczenie tego rodzaju funkcjonuje od daty określonej w ustawie i znajduje zastosowanie wyłącznie do zdarzeń przyszłych. Oznacza to, że osoby, które osiągnęły wymagany staż przed dniem wejścia w życie nowelizacji, nie zostały pozbawione praw już nabytych, lecz nie objęto ich nowym uprawnieniem, którego w systemie prawnym dotychczas nie przewidziano. Dlatego brak objęcia prawem do nagrody jubileuszowej zdarzeń, które nastąpiły przed planowaną datą wejścia w życie przepisu, tj. przypadków osiągnięcia odpowiedniego stażu pracy przez nauczyciela przed dniem 1 stycznia 2026 r., nie stanowi nierównego traktowania. W momencie powstania tych zdarzeń obowiązujące przepisy nie przewidywały żadnych skutków prawnych, a ustawodawca nie ma obowiązku nadawania im mocy wstecznej. Zastosowane kryterium daty granicznej ma charakter obiektywny, jasny i jednolity dla wszystkich adresatów normy. Tego rodzaju rozwiązanie jest typowe dla legislacji w zakresie świadczeń pracowniczych i emerytalnych, ponieważ pozwala na zachowanie przejrzystości prawa oraz zapewnia stabilność finansów publicznych. W świetle powyższego, przyjęte rozwiązanie odpowiada zasadzie równości wobec prawa. Jest ono proporcjonalne względem celu regulacji, jakim jest stopniowe i odpowiedzialne rozszerzanie uprawnień nauczycieli, z poszanowaniem możliwości finansowych państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Jednocześnie uprzejmie wyjaśniam, że przygotowując propozycję zmiany w zakresie nagrody jubileuszowej dla nauczycieli, Ministerstwo Edukacji Narodowej analizowało skutki finansowe ewentualnego przyznania prawa do nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy wstecz nauczycielom, którym 45 lat pracy upłynęło przed dniem wejścia w życie tego przepisu. Ze względu na uwarunkowania budżetowe nie było jednak możliwe zagwarantowanie jednostkom samorządu terytorialnego od dnia 1 stycznia 2026 r. środków niezbędnych do sfinansowania takiej zmiany. Należy zauważyć, że zawarte w ustawie z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw rozwiązania polegające na podwyższeniu wysokości nagrody za 40 lat pracy oraz wprowadzeniu nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy powodują istotne skutki finansowe. Ponadto przyznanie prawa do nagrody za 45 lat pracy wstecz mogłoby spotkać się z zarzutem nierównego traktowania w stosunku do nauczycieli, którzy otrzymali do dnia 31 grudnia 2025 r. nagrodę jubileuszową za 40 lat pracy w wysokości 250% wynagrodzenia miesięcznego. Nauczyciele ci mogliby podnosić, że oni również powinni otrzymać wyrównanie stanowiące różnicę pomiędzy wysokością tej nagrody obowiązującą od dnia 1 stycznia 2026 r. a wysokością otrzymanej nagrody. Jest to liczna grupa nauczycieli. Wypłaty nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy mogliby również oczekiwać nauczyciele, którzy nie pozostają już w zatrudnieniu w jednostkach oświaty, ale którym 45 lat pracy upłynęło, kiedy pozostawali w zatrudnieniu w tych jednostkach. Mając powyższe na uwadze, podjęto decyzję o przyznaniu prawa do nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy nauczycielom, którzy spełnią warunki uprawniające do tej nagrody począwszy od dnia wejścia w życie tego przepisu. Z przedstawionych powyżej względów nie planuje się nowelizacji ustawy – Karta Nauczyciela, która przyznałaby nauczycielom prawo do nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy wstecz. Pragnę podkreślić, że nowe uprawnienia do nagrody jubileuszowej zostały wprowadzone po latach zaniedbań z czasów rządów Prawa i Sprawiedliwości w zakresie warunków pracy nauczycieli. Pierwszą decyzją obecnego Rządu było natychmiastowe podwyższenie płac nauczycieli w niespotykanej dotąd skali – 30 i 33%. Następnie, w porozumieniu ze stroną społeczną, ustawą z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw został przygotowany i wdrożony pakiet korzystnych rozwiązań dla nauczycieli, również tych legitymujących się długim stażem pracy. Z uwagi na dostrzeżoną przez rząd potrzebę zapewnienia nauczycielom przechodzącym na emeryturę lepszego wsparcia finansowego, wprowadzono zmiany istotnie zwiększające wysokość odpraw emerytalnych dla nauczycieli. Zgodnie ze zmienionym art. 87 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela, w związku z przejściem na emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne nauczycielowi przysługuje jednorazowa odprawa w wysokości: po 10 latach pracy – dwumiesięcznego wynagrodzenia; po 15 latach pracy – trzymiesięcznego wynagrodzenia; po 20 latach pracy – sześciomiesięcznego wynagrodzenia. Do czasu wprowadzenia zmiany, nauczycielowi (bez względu na staż pracy) przysługiwała odprawa w związku z przejściem na emeryturę w wysokości dwumiesięcznego wynagrodzenia, a nauczycielowi, który przepracował w szkole co najmniej 20 lat trzymiesięcznego wynagrodzenia. Ustawą z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw dokonano również innych korzystnych zmian dla nauczycieli, które wiązały się z koniecznością zapewnienia środków niezbędnych do ich sfinansowania, w tym m. in. poszerzono grupę nauczycieli uprawnionych do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego oraz ujednolicono tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć nauczycieli praktycznej nauki zawodu z tygodniowym obowiązkowym wymiarem godzin zajęć nauczycieli teoretycznych przedmiotów zawodowych – 18 godzin tygodniowo. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu