Treść interpelacji
Interpelacja w sprawie zapewnienienia warunków dostępności przez dystrybutorów sprzedających środki ochrony roślin za pośrednictwem usługi handlu elektronicznego
Interpelacja nr 16279
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zapewnienienia warunków dostępności przez dystrybutorów sprzedających środki ochrony roślin za pośrednictwem usługi handlu elektronicznego
Zgłaszający: Krzysztof Habura, Henryk Szopiński, Dominik Jaśkowiec, Bartosz Zawieja, Marek Jan Chmielewski
Data wpływu: 30-03-2026
Szanowna Pani Ministro!
W dniu 28 czerwca 2025 r. weszła w życie ustawa z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (poz. 731, dalej: PAD), która dokonała transpozycji do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie wymogów dostępności produktów i usług (tzw. Europejski akt o dostępności, ang. European Accessibility Act, EAA), zwanej dalej „dyrektywą 2019/882”.
Dyrektywa 2019/882 ma na celu harmonizację wymogów dotyczących dostępności wybranych produktów i usług, tak aby zapewnić sprawniejsze funkcjonowanie rynku wewnętrznego UE w drodze eliminowania i zapobiegania powstawaniu barier swobodnego przepływu, które mogą wynikać z rozbieżnych przepisów krajowych. Do chwili wejścia w życie dyrektywy istniały rozbieżności między krajowymi wymaganiami dostępności, związane z produktami i usługami wprowadzanymi do obrotu i świadczonymi na rynku UE, co prowadziło do fragmentacji rynku wewnętrznego. Ta rozbieżność nasila się w szczególności ze względu na zobowiązania przyjęte w Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r.), zwanej dalej „KPON”, której stronami są UE i wszystkie jej państwa członkowskie. Ogólny charakter zobowiązań wynikających z KPON w zakresie dostępności prowadził zarówno do różnic we wdrażaniu ich na szczeblu krajowym, jak i do dalszych rozbieżności prawnych na rynku UE, zwłaszcza w odniesieniu do sprzętu komputerowego i systemów operacyjnych, usług i sprzętu telewizji cyfrowej, usług telekomunikacyjnych i obsługujących je urządzeń końcowych, e-booków, terminali, usług e-commerce; usług bankowych (w zakresie bankomatów, stron internetowych i otoczenia biznesowego), usług transportu pasażerskiego – lotniczego, kolejowego, autobusowego i morskiego (w zakresie biletomatów i automatów do odprawy, stron internetowych i środowiska zbudowanego).
Wraz z rozwojem technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz postępującą digitalizacją wszystkich sfer życia zarówno popyt na dostępne produkty i usługi, jak i dostęp do informacji na temat tych produktów i usług się zwiększają. Jest to spowodowane stałym wzrostem liczby osób, które napotykają na ograniczenia funkcjonalne podczas korzystania z produktów i usług (przede wszystkim osoby z niepełnosprawnościami, osoby starsze, migranci) oraz zmianami w zachowaniach i przyzwyczajeniach konsumenckich (np. poleganie na różnorodnych kanałach komunikacyjnych). Podaż dostępnych produktów i usług na wewnętrznym rynku nie jest obecnie w stanie zaspokoić tego popytu na satysfakcjonującym poziomie.
Dyrektywa 2019/882 jest pierwszym aktem w prawie unijnym o tak szerokiej regulacji, który gwarantuje, że podmioty gospodarcze oraz władze publiczne będą obowiązane do stosowania wspólnych zasad dostępności niektórych produktów i usług, gwarantujących większą pewność obrotu gospodarczego. Zasadniczymi celami tej regulacji jest usprawnienie funkcjonowania rynku wewnętrznego określonych produktów i usług spełniających wymagania dostępności, przy jednoczesnym ułatwieniu funkcjonowania przedsiębiorstw i zaspokojeniu potrzeb konsumentów, a także przyczynienie się do realizacji ogólnych celów strategicznych UE oraz założeń Europejskiej strategii w sprawie niepełnosprawności.
Celem gospodarczym dyrektywy 2019/882 jest zatem wspieranie właściwych mechanizmów rynku wewnętrznego UE, a także usuwanie barier dla swobodnego przepływu produktów i usług oraz zapobieganie powstawaniu takich barier, które wynikają lub mogłyby wynikać z rozbieżnych przepisów krajowych w zakresie dostępności. Regulacja pomaga w uzyskiwaniu przez przedsiębiorców korzyści skali, by ułatwić handel transgraniczny lub transgraniczną mobilność, a także pomóc firmom w koncentrowaniu zasobów na innowacjach zamiast wykorzystywaniu ich na wydatki wynikające z rozdrobnienia przepisów w UE. Wejście w życie przepisów EAA niewątpliwie poprawiło konkurencyjność podmiotów gospodarczych funkcjonujących w ramach obrotu produktami i świadczenia usług na jednolitym rynku. Krajowa ustawa PAD odpowiada na wskazane problemy i realizuje cele dyrektywy 2019/882 w obszarze obowiązywania prawa polskiego, a jednocześnie uwzględnia krajowy kontekst społeczno-ekonomiczny.
W art. 3 ust. 2 PAD wymieniono usługi, do których oferowania lub świadczenia na rzecz konsumentów stosuje się wymogi wynikające z ustawy. Wśród usług wymieniono handel elektroniczny, pod pojęciem którego, zgodnie z definicją zamieszczoną w art. 5 pkt 32, należy rozumieć „usługi oferowane lub świadczone na odległość przez strony internetowe i urządzenia mobilne, drogą elektroniczną i na indywidualne żądanie konsumenta w celu zawarcia umowy”. Z kolei w art. 18 PAD wskazano, że poza spełnieniem warunków dostępności, o których mowa w art. 12, w ramach handlu elektronicznego zapewnia się:
1) udzielanie informacji o spełnianiu wymagań dostępności przez produkty albo usługi, jeżeli te informacje zostały podane przez obowiązany do tego podmiot gospodarczy;
2) postrzegalność, funkcjonalność, zrozumiałość i kompatybilność funkcji i metod służących identyfikacji stron usługi handlu elektronicznego, zachowaniu bezpieczeństwa oraz dokonywaniu płatności, składaniu podpisów elektronicznych i usług płatniczych stanowiących część tej usługi.
Odwołanie się w przepisie do art. 12, który podaje warunki w zakresie dostępności produktów i nawiązuje do przepisów art. 7–11, jest bardzo istotne, gdyż są to pełne informacje o produkcie, które są istotne również dla osób ze szczególnymi potrzebami, jak i osób z niepełnosprawnością. Informacje te mają być podawane w równoważny sposób komunikowania się, m.in. opakowanie musi zawierać tekst w alfabecie Braille’a, a także zawierać alternatywną prezentację treści nietekstowych, których najczęściej produkt oferowany i sprzedawany przez dystrybutora nie zawiera. Problem ten występuje m.in. w przypadku dystrybutorów środków ochrony roślin, na których zgodnie z art. 30 pkt 1 PAD ciąży obowiązek sprawdzenia, czy produkt zawiera m.in. instrukcje, ostrzeżenia oraz etykiety umieszczone na produkcie, które umożliwiają jego identyfikację m.in. przez osoby ze szczególnymi potrzebami oraz osoby z niepełnosprawnościami choćby wzroku czy też niepełnosprawnością intelektualną. Dystrybutorzy środków ochrony roślin zastanawiają się, czy jeżeli produkt, który oferują do sprzedaży i sprzedają, nie zawiera informacji o jego dostępności, gdyż producent ich nie podał, to czy na podstawie cytowanego przepisu art. 18 pkt 1 PAD są zwolnieni z odpowiedzialności jako podmiot w łańcuchu dostaw, czy też powinni poinformować prezesa Zarządu PFRON, że produkt nie spełnia warunków dostępności i wstrzymać jego sprzedaż – informując o tym producenta.
Odpowiedzi na tak postawione pytanie nie udzielają ani uzasadnienie do projektu ustawy PAD (druk sejmowy nr 241), ani wydane przez prezesa Zarządu PFRON wytyczne pt. „Jak zapewnić dostępność produktów i usług”, które na str. 46 i 47 potwierdzają, że strony internetowe i aplikacje mobilne dystrybutora, za pośrednictwem których oferuje on i sprzedaje produkty, powinny zapewniać wymagania dostępności cyfrowej zgodnie z wytycznymi WCAG w wersji 2.1., jednakże nie określają, czy dystrybutor może oferować do sprzedaży i sprzedawać produkt, który nie spełnia warunków określonych w ustawie PAD, gdyż producent nie przekazał informacji o dostępności produktu.
W świetle przedstawionych faktów proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie:
Czy zapisany w art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (poz. 731) warunek, że dystrybutor ma udzielać informacji o spełnieniu wymagań dostępności przez produkty albo usługi, jeżeli te informacje zostały podane przez producenta, należy rozumieć w ten sposób, że dystrybutor może oferować do sprzedaży i sprzedawać produkt, który nie spełnia warunków określonych w ustawie PAD, gdy producent nie podał informacji o spełnieniu wymagań dostępności produktu?
Proszę o udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie w możliwie najkrótszym terminie, zgodnie z zasadami dotyczącymi interpelacji i zapytań poselskich.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Habura