Interpelacja w sprawie stosowania procedur wobec cudzoziemców ubiegających się o ochronę międzynarodową na przejściu granicznym w Terespolu

Interpelacja w sprawie stosowania procedur wobec cudzoziemców ubiegających się o ochronę międzynarodową na przejściu granicznym w Terespolu Interpelacja nr 16258 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie stosowania procedur wobec cudzoziemców ubiegających się o ochronę międzynarodową na przejściu granicznym w Terespolu Zgłaszający: Daria Gosek-Popiołek Data wpływu: 27-03-2026 Szanowny Panie Ministrze, w związku z rocznicą wejścia w życie przepisów ograniczających dostęp do procedury azylowej na granicy Rzeczypospolitej Polskiej z Białorusią, a także w związku z niedawnymi doniesieniami dotyczącymi odmowy przyjęcia wniosku o ochronę międzynarodową od obywatela Sudanu na przejściu granicznym w Terespolu, zwracam się z prośbą o udzielenie szczegółowych informacji dotyczących praktyki działania Straży Granicznej w tym zakresie. Z informacji przekazywanych przez organizacje społeczne, w tym Hope & Humanity Poland, wynika, że w okresie ostatnich 12 miesięcy sytuacja osób ubiegających się o ochronę międzynarodową na przejściu w Terespolu budzi poważne wątpliwości co do przestrzegania obowiązujących przepisów prawa krajowego i międzynarodowego, w szczególności w odniesieniu do osób należących do grup szczególnie wrażliwych. W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania: 1. Ile razy w okresie od dnia 25 marca 2025 r. do dnia 25 marca 2026 r. funkcjonariusze Straży Granicznej na przejściu granicznym w Terespolu wypełnili kwestionariusz oceny przynależności cudzoziemca do grupy wrażliwej wobec osób ubiegających się o ochronę międzynarodową? 2. Wśród osób zakwalifikowanych jako należące do grup wrażliwych na przejściu granicznym w Terespolu w ww. okresie: a) ile osób uznano za wrażliwe ze względu na wiek (w tym małoletnich, w szczególności bez opieki), b) ile osób uznano za wrażliwe ze względu na stan zdrowia (w tym osoby ciężko chore, z niepełnosprawnościami, kobiety w ciąży), c) ile osób dopuszczono do rozpoczęcia procedury ubiegania się o ochronę międzynarodową ze względu na zagrożenie, w jakim znajdowały się na terytorium Republiki Białorusi? 3. Ilu funkcjonariuszy Straży Granicznej pełniących służbę w placówce w Terespolu przeszło specjalistyczne szkolenia przygotowujące do identyfikacji i kwalifikowania osób należących do grup szczególnie wrażliwych? Proszę o wskazanie liczby przeszkolonych funkcjonariuszy oraz zakresu i częstotliwości tych szkoleń. Jednocześnie pragnę wskazać, że według danych organizacji Hope & Humanity Poland w ciągu ostatnich 12 miesięcy odnotowano ponad 2000 próśb o pomoc w złożeniu wniosku o ochronę międzynarodową na przejściu granicznym w Terespolu. Ze względu na ograniczone możliwości wsparcia interwencją objęto jedynie 127 osób, z których 115 ostatecznie uzyskało dostęp do procedury. Jedynie około połowa z nich została dopuszczona do złożenia wniosku przy pierwszej próbie, natomiast pozostałe osoby były zawracane na terytorium Białorusi, niekiedy wielokrotnie. Wśród osób zawracanych znajdowały się m.in.: – samotne matki z małymi dziećmi (w tym dzieci w wieku od 3 miesięcy do 1,5 roku), – małoletni bez opieki (w tym osoby posiadające dokumenty potwierdzające wiek), – osoby ciężko chore (w tym w stanie zagrożenia życia), – osoby z niepełnosprawnościami, w tym potrzebujące wsparcia osób trzecich w wykonaniu podstawowych czynności (przyjęcie pożywienia, poruszanie się, czynności higieniczne i inne), – kobiety w ciąży, w tym w ciąży zagrożonej. Z dostępnych informacji wynika również, że przesłanka dopuszczenia do procedury azylowej ze względu na zagrożenie na terytorium Białorusi nie była w praktyce stosowana – pomimo przypadków udokumentowanych aresztowań, przemocy, tortur czy decyzji deportacyjnych wobec cudzoziemców. W związku z powyższym proszę także o wyjaśnienie: – W jaki sposób w praktyce stosowane są przepisy dotyczące identyfikacji osób wrażliwych? – Jakie mechanizmy nadzoru funkcjonują w celu zapewnienia zgodności działań Straży Granicznej z prawem krajowym i międzynarodowym? – Czy ministerstwo analizowało przypadki odmów przyjęcia wniosków o ochronę międzynarodową wobec osób należących do grup szczególnie wrażliwych? Z wyrazami szacunku

Odpowiedź na interpelację w sprawie stosowania procedur wobec cudzoziemców ubiegających się o ochronę międzynarodową na przejściu granicznym w Terespolu Odpowiedź na interpelację nr 16258 w sprawie stosowania procedur wobec cudzoziemców ubiegających się o ochronę międzynarodową na przejściu granicznym w Terespolu Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 04-05-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 16258 Pani Poseł Darii Gosek-Popiołek w sprawie stosowania procedur wobec cudzoziemców ubiegających się o ochronę międzynarodową na przejściu granicznym w Terespolu, uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Polska prowadzi politykę graniczną dostosowaną do aktualnych wyzwań migracyjnych. Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 marca 2025 r. w sprawie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej [1] , w związku z art. 33a ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej [2] , wprowadzono czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Niemniej przedmiotowe ograniczenie nie dotyczy cudzoziemców uwzględnionych przez ustawodawcę w tzw. grupach wrażliwych, w przypadku których brak objęcia szczególną ochroną mógłby skutkować zagrożeniem zdrowia lub życia. Zgodnie z art. 33b ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej , organ Straży Granicznej (SG) przyjmuje wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej na odcinku granicy, na którym jest stosowane ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, od cudzoziemca będącego: małoletnim bez opieki; kobietą ciężarną; osobą, która może wymagać szczególnego traktowania, w szczególności ze względu na swój wiek lub stan zdrowia; osobą, wobec której zachodzą okoliczności, które w ocenie organu SG jednoznacznie świadczą, że jest ona zagrożona rzeczywistym ryzykiem doznania poważnej krzywdy w państwie, z którego przybyła bezpośrednio na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; obywatelem państwa stosującego instrumentalizację, z którego terytorium cudzoziemcy przybywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Straż Graniczna realizuje swoje zadania z poszanowaniem prawa krajowego i międzynarodowego, w tym regulacji dotyczących ochrony cudzoziemców należących do grup szczególnie wrażliwych. Każdy przypadek jest rozpatrywany indywidualnie, a wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej od osób spełniających ww. ustawowe przesłanki są przyjmowane niezależnie od obowiązywania ograniczeń. Odnosząc się do wnioskowanych przez Panią Poseł danych, informuję, że w okresie od 25 marca 2025 r. do 25 marca 2026 r., na przejściu granicznym w Terespolu, funkcjonariusze SG wypełnili 146 tzw. kwestionariuszy rozpoznania. W wyniku powyższego zidentyfikowano 82 osoby należące do grup wrażliwych, w tym: 2 osoby ze względu na wiek oraz 15 małoletnich bez opieki, 11 osób ze względu na stan zdrowia oraz 45 kobiet ciężarnych wraz z 9 dzieci. Natomiast we wskazanym okresie nie odnotowano przypadków osób ubiegających się o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP z powodu zagrożenia, w jakim znajdowały się na terytorium Białorusi. Jednocześnie należy wskazać, że spośród funkcjonariuszy pełniących służbę w Placówce SG w Terespolu w okresie od 25 marca 2025 r. do 25 marca 2026 r.: 167 funkcjonariuszy uczestniczyło w szkoleniu specjalistycznym pn.: Identyfikacja grup wrażliwych , 194 uczestniczyło w szkoleniu specjalistycznym pn.: Identyfikacja grup wrażliwych w świetle nowelizacji ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w zakresie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej . Szkolenia te obejmowały zagadnienia związane z ochroną praw człowieka, identyfikacją osób wymagających szczególnego traktowania oraz stosowaniem przepisów prawa krajowego i międzynarodowego. Jednocześnie należy podkreślić, że identyfikacja cudzoziemców wymagających szczególnego traktowania jest prowadzona przez funkcjonariuszy SG każdorazowo w toku realizacji czynności służbowych. W szczególności analizie podlega wiek cudzoziemca, jego stan zdrowia, sytuacja rodzinna oraz inne okoliczności mogące wskazywać na przynależność do tzw. grup wrażliwych. W przypadku stwierdzenia okoliczności wskazujących na taką przynależność, podejmowane są działania przewidziane w obowiązujących przepisach prawa, w tym umożliwiające przyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, pomimo obowiązywania czasowego ograniczenia w tym zakresie. Dodatkowo, w kontekście pytań ujętych w niniejszej interpelacji, należy zauważyć, że przy każdej jednostce SG funkcjonują pełnomocnicy ds. Ochrony Praw Człowieka, do zadań których należy m.in. nadzorowanie działania służb oraz reagowanie na zgłaszane potrzeby. Ponadto w strukturze Komendy Głównej SG w 2024 r. został ustanowiony pełnomocnik komendanta głównego SG ds. Ochrony Praw Człowieka. Do zadań pełnomocnika należy m.in: propagowanie wśród funkcjonariuszy i pracowników SG praw człowieka oraz dbanie o zachowanie standardów ich ochrony; nawiązywanie i prowadzenie współpracy z krajowymi i międzynarodowymi podmiotami zajmującymi się systemową ochroną praw człowieka; monitorowanie działań SG w zakresie stopnia realizacji zaleceń krajowych i międzynarodowych organizacji i instytucji powołanych do ochrony praw człowieka; współpraca z pełnomocnikami do spraw ochrony praw człowieka, powołanymi przez inne organy i instytucje, realizujące zadania na rzecz bezpieczeństwa i porządku publicznego; inicjowanie zmian w przepisach prawa, opracowywanie i opiniowanie projektów aktów prawnych oraz wewnętrznych procedur w obszarze ochrony praw człowieka; sporządzanie informacji, opinii i stanowisk dotyczących zgodności działań SG ze standardami ochrony praw człowieka; sporządzanie dla pełnomocnika ministra spraw zagranicznych ds. Postępowań przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka stanowisk w sprawach skarg złożonych przeciwko Polsce oraz w sprawach realizacji wyroków Trybunału, w zakresie właściwości SG; sporządzanie stanowisk i aktualizacji do sprawozdań oraz raportów Polski z realizacji postanowień aktów prawa międzynarodowego odnoszących się do praw i wolności – w zakresie właściwości SG; opracowywanie i upowszechnianie materiałów edukacyjnych w zakresie systemowej ochrony praw człowieka w SG; reprezentowanie komendanta głównego SG w krajowych oraz międzynarodowych spotkaniach i przedsięwzięciach związanych z ochroną praw człowieka oraz w kontaktach z komórkami organizacyjnymi Komendy Głównej SG, jednostkami organizacyjnymi SG, a także w kontaktach z podmiotami i instytucjami spoza SG. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. poz. 390 – akt terminowy, obowiązywał do 26 maja 2025 r. Aktualne przedłużenie okresu czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej o 60 dni obowiązuje na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2026 r. w sprawie przedłużenia czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz. U. poz. 376). [2] Dz. U. z 2025 r. poz. 223, z późn. zm.