Interpelacja w sprawie efektywności systemu podatkowego oraz rozbieżności między prognozami a wykonaniem dochodów podatkowych w latach 2011-2025

Interpelacja w sprawie efektywności systemu podatkowego oraz rozbieżności między prognozami a wykonaniem dochodów podatkowych w latach 2011-2025 Interpelacja nr 16228 do ministra finansów i gospodarki w sprawie efektywności systemu podatkowego oraz rozbieżności między prognozami a wykonaniem dochodów podatkowych w latach 2011-2025 Zgłaszający: Janusz Kowalski Data wpływu: 28-03-2026 Dochody podatkowe stanowią podstawowe źródło finansowania wydatków publicznych, a ich rzetelne prognozowanie jest kluczowe dla stabilności finansów państwa. Dane z ostatnich lat wskazują na powtarzające się rozbieżności pomiędzy prognozowanymi a rzeczywistymi dochodami podatkowymi, co może świadczyć o ograniczonej trafności stosowanych metod prognozowania. Jednocześnie brak aktualnych, kompleksowych danych dotyczących luk podatkowych, w szczególności w CIT, utrudnia ocenę efektywności systemu podatkowego. W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami: Jakie były w latach 2011–2025 (dla każdego roku oddzielnie): prognozowane dochody podatkowe ogółem (zgodnie z ustawą budżetową), wykonanie dochodów podatkowych ogółem, różnica między prognozą a wykonaniem (w wartościach nominalnych i procentowych)? Jak kształtowały się w latach 2011–2025 dochody z poszczególnych podatków państwowych (VAT, PIT, CIT, akcyza, podatek od gier itd.), w ujęciu: nominalnym, jako odsetek PKB, jako odsetek dochodów podatkowych ogółem? Jak kształtowały się w latach 2011–2025 dochody z poszczególnych form opodatkowania dochodów osób fizycznych – ze skali podatkowej, podatku liniowego i ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych? Jakie były w latach 2011–2025 główne przyczyny rozbieżności pomiędzy prognozami a wykonaniem dochodów podatkowych wskazywane przez Ministerstwo Finansów? Jakie metody prognozowania dochodów podatkowych stosowało Ministerstwo Finansów w latach 2011–2025 oraz jakie zmiany metodologiczne wprowadzono w tym okresie? Jaka była w latach 2011–2025 wielkość luki VAT: w wartościach nominalnych (mld zł), jako odsetek potencjalnych dochodów (VTTL), jako odsetek PKB? Jaką metodologię szacowania luki VAT stosowało Ministerstwo Finansów w poszczególnych latach 2011–2025? Jakie zmiany metodologiczne zostały wprowadzone w tym okresie oraz kiedy zostały wdrożone? Jak kształtowała się w latach 2011–2025 luka VAT w podziale na: lukę wynikającą z nieprzestrzegania przepisów (compliance gap), lukę wynikającą z przyjętej polityki podatkowej (policy gap)? Jak kształtowała się luka VAT wynikająca z nieprzestrzegania przepisów (compliance gap) w podziale na główne przyczyny, w szczególności: oszustwa podatkowe (w tym karuzele VAT), unikanie opodatkowania, błędy i nieprawidłowości w rozliczeniach, niewypłacalność podatników, opóźnienia w płatnościach? Jak kształtowała się luka VAT wynikająca z przyjętej polityki podatkowej (policy gap), w szczególności w podziale na: zastosowanie stawek obniżonych, zwolnienia podatkowe, wyłączenia z opodatkowania, inne preferencje systemowe? Jaka była wartość potencjalnych dochodów z VAT (VTTL) oraz faktycznych dochodów z VAT w latach 2011–2025? Jak kształtowała się luka VAT w podziale na komponent: strukturalny, cykliczny (związany z koniunkturą gospodarczą)? Jakie były szacowane efekty fiskalne działań uszczelniających system VAT w latach 2011–2025, w szczególności: JPK, STIR, split payment, KSeF (jeżeli są dostępne szacunki)? Jaki był wpływ zmian legislacyjnych (w tym tarcz antyinflacyjnych, zmian stawek VAT, preferencji sektorowych) na poziom luki VAT w poszczególnych latach? Jaka była w latach 2011–2025 wielkość luki w podatku CIT: nominalnie, jako procent potencjalnych dochodów, jako procent PKB? Jaką metodologię szacowania luki CIT stosuje Ministerstwo Finansów? Czy jest ona oparta na podejściu analogicznym do VAT (top-down), czy na analizie mikroekonomicznej (bottom-up), czy też na metodzie mieszanej? Jak kształtowała się luka CIT w podziale na główne komponenty, w szczególności: agresywna optymalizacja podatkowa, transfer zysków (BEPS), wykorzystanie strat podatkowych, ulgi i preferencje podatkowe, błędy i niezgodności w rozliczeniach, niewypłacalność podatników? Jaki był wpływ wprowadzonych zmian legislacyjnych na lukę CIT, w szczególności: wprowadzenia minimalnego CIT, estońskiego CIT, ograniczeń kosztów finansowania dłużnego, regulacji anty-BEPS? Jakie działania legislacyjne i administracyjne podejmowano w latach 2011–2025 w celu ograniczenia luk podatkowych oraz jakie były ich szacowane efekty fiskalne? Jakie zmiany w systemie podatkowym w latach 2011–2025 (w szczególności zmiany stawek VAT, wprowadzenie ulg podatkowych, zmiany wynikające z tzw. Polskiego Ładu) miały największy wpływ na poziom dochodów podatkowych? Jaki był udział największych podatników (np. TOP 1%, TOP 10%) w luce CIT oraz w dochodach CIT ogółem? Jak kształtowała się luka CIT w podziale na: przedsiębiorstwa krajowe, przedsiębiorstwa z udziałem kapitału zagranicznego? Jakie były szacowane efekty fiskalne działań ograniczających lukę CIT w latach 2011–2025? Jakie są prognozy Ministerstwa Finansów dotyczące luki CIT na lata 2026–2030?