Interpelacja w sprawie łamania praw człowieka w Armenii

Interpelacja w sprawie łamania praw człowieka w Armenii Interpelacja nr 16223 do ministra spraw zagranicznych w sprawie łamania praw człowieka w Armenii Zgłaszający: Paweł Jabłoński Data wpływu: 27-03-2026 Szanowny Panie Ministrze, zwracam się do Pana z pilną interpelacją dotyczącą drastycznego pogarszania się sytuacji w zakresie praw człowieka i wolności religijnej w Republice Armenii. Według raportów publikowanych przez niezależne media (m.in. Radio Wolna Europa) oraz międzynarodowe organizacje monitorujące przestrzeganie praw człowieka i wolność wyznania w Armenii dochodzi do bezprecedensowych represji. Opozycja parlamentarna i obrońcy praw człowieka szacują, że w tamtejszych aresztach i więzieniach przebywa obecnie od 60 do 70 więźniów politycznych, wobec których stosuje się sfabrykowane zarzuty karne. Szczególne zaniepokojenie budzi zorganizowana kampania władz państwowych wymierzona w Apostolski Kościół Ormiański. Co najmniej od połowy 2025 roku doszło do serii politycznie motywowanych aresztowań wysokich rangą duchownych: - czerwiec 2025 r. – aresztowanie arcybiskupów Bagrata Galstaniana oraz Mikaela Adżapachiana (abp Adżapachian został w październiku ubiegłego roku skazany na 2 lata więzienia na podstawie wysoce wątpliwych oskarżeń); - październik 2025 r. – zbrojne wtargnięcie służb do diecezji Aragacotn zakończone zatrzymaniem biskupa Mykyrticza Prosziana oraz grupy księży; - przełom 2025 r. i 2026 r. – postawienie zarzutów karnych i nałożenie zakazu opuszczania kraju na zwierzchnika Kościoła, Katolikosa Garegina II, oraz kolejnych biskupów. Międzynarodowi obserwatorzy i prawnicy wprost wskazują, że służby państwowe i wymiar sprawiedliwości w Armenii są dziś wykorzystywane jako narzędzie do uciszania krytyków rządu. Rzeczpospolita Polska, jako państwo opierające swoją politykę zagraniczną na szacunku dla demokracji, praw człowieka i wolności religijnej, nie może w tej sytuacji milczeć – zwłaszcza wobec państwa aspirującego do bliższych relacji z Unią Europejską. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: 1. Jakie konkretne działania dyplomatyczne podjęło do tej pory Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP, aby bezpośrednio wpłynąć na władze Armenii w celu zatrzymania prześladowań duchowieństwa i uwolnienia więźniów politycznych? 2. Czy w reakcji na ostatnie doniesienia o aresztowaniach biskupów MSZ interweniowało kanałami bilateralnymi, np. wzywając Ambasadora Republiki Armenii w Polsce w celu przekazania mu protestu ze strony rządu RP? 3. Czy polska dyplomacja podnosiła lub planuje w najbliższym czasie podnieść problem łamania wolności religijnej i represji wobec opozycji w Armenii na forum struktur Unii Europejskiej, Rady Europy, OBWE, ONZ lub innych forach międzynarodowych? 4. Czy MSZ rozważa zainicjowanie na forum unijnym dyskusji o uwarunkowaniu dalszej współpracy politycznej i finansowej z Armenią od bezwzględnego przestrzegania praw człowieka i standardów demokratycznych przez władze w Erywaniu? Z wyrazami szacunku Paweł Jabłoński Poseł na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie łamania praw człowieka w Armenii Odpowiedź na interpelację nr 16223 w sprawie łamania praw człowieka w Armenii Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski Warszawa, 23-04-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 16223 Pana Posła Pawła Jabłońskiego w sprawie łamania praw człowieka w Armenii, uprzejmie informuję, co następuje. Ad 1. Istotnym elementem wewnętrznej sytuacji politycznej w Armenii jest konflikt pomiędzy rządem kierowanym przez premiera Nikola Paszyniana a Apostolskim Kościołem Ormiańskim, a ściślej mówiąc – jego kierownictwem z katolikosem Gareginem II na czele. Źródłem tego konfliktu jest przedstawiona przez premiera Paszyniana na początku 2025 r. koncepcja polityczna postulująca skupienie się na „prawdziwej Armenii”, czyli Republice Armenii w jej obecnych granicach (bez Górskiego Karabachu), i prowadzenie działań na rzecz jej rozwoju. Oparcie polityki na takiej wizji Armenii daje realną nadzieję na zakończenie procesu pokojowego z Azerbejdżanem i w konsekwencji stabilizację całego regionu Kaukazu Południowego. Apostolski Kościół Ormiański określił koncepcję „prawdziwej Armenii” jako niebezpieczną, a nawet obrazoburczą, co doprowadziło do konfliktu na linii premier - Katolikos. Warto odnotować, że w obronie Katolikosa stanął rosyjsko-ormiański miliarder Samwel Karapetian, główny konkurent N. Paszyniana w wyborach parlamentarnych zaplanowanych na 7 czerwca br. W związku z tym MSZ RP nie podejmowało działań ingerujących w konflikt polityczny między rządem Armenii a kierownictwem Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego, skupiając się na innych kluczowych wyzwaniach. Polska należy bowiem, głównie poprzez aktywność MSZ, do wąskiej grupy tych państw członkowskich UE, które są najmocniej zaangażowane we współpracę z Armenią w zakresie wzmacniania odporności społecznej na dezinformację i zwalczania zagrożeń hybrydowych –w kontekście wspomnianych wyborów. Ad 2. Mając na uwadze przedstawiony powyżej kontekst wewnątrzpolityczny, MSZ nie interweniowało w reakcji na ww. doniesienia. Kwestia ta nie była też przedmiotem dyskusji w gronie państw członkowskich UE. Ad 3. W ocenie MSZ RP, choć w Armenii występuje poważny konflikt polityczny między rządem a kierownictwem Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego, z całą pewnością nie można mówić o łamaniu wolności religijnej. Chrześcijaństwo w tradycyjnym obrządku ormiańskim jest integralnym elementem tożsamości narodowej Ormian. Ad 4. MSZ, podobnie jak resorty spraw zagranicznych innych państw członkowskich UE, uważnie monitoruje sytuację w Armenii, również pod kątem przestrzegania praw człowieka i standardów demokratycznych i w razie zaistnienia takiej potrzeby, będzie adekwatnie reagować. W związku ze wspomnianymi wyżej wyborami parlamentarnymi zaangażowanie zarówno instytucji UE, jak i państw członkowskich (w tym Polski) w Armenii koncentruje się obecnie na wspieraniu instytucji armeńskich w zwalczaniu dezinformacji, mającej na celu zakłócenie prozachodniego kursu politycznego Armenii. Z wyrazami szacunku z up. Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu