Interpelacja w sprawie praktyk organów skarbowych dotyczących opodatkowania dochodów polskich marynarzy pracujących w żegludze międzynarodowej

Interpelacja w sprawie praktyk organów skarbowych dotyczących opodatkowania dochodów polskich marynarzy pracujących w żegludze międzynarodowej Interpelacja nr 16157 do ministra finansów i gospodarki w sprawie praktyk organów skarbowych dotyczących opodatkowania dochodów polskich marynarzy pracujących w żegludze międzynarodowej Zgłaszający: Agnieszka Pomaska Data wpływu: 24-03-2026 Szanowny Panie Ministrze, praktyka organów administracji skarbowej w zakresie opodatkowania dochodów polskich marynarzy pracujących na statkach eksploatowanych przez przedsiębiorstwa zagraniczne budzi poważne wątpliwości interpretacyjne oraz systemowe. Sprawa dotyczy w szczególności stosowania przepisów umów o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartych przez Polskę, w tym m.in. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Kluczową kwestią sporną jest interpretacja pojęcia „eksploatacji statku w transporcie międzynarodowym“, od której zależy możliwość zastosowania odpowiednich regulacji umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz ulg podatkowych przewidzianych dla marynarzy. W praktyce organów skarbowych pojawia się tendencja do zawężającej interpretacji tego pojęcia, polegającej na utożsamianiu transportu międzynarodowego wyłącznie z przewozem towarów lub pasażerów. Jednocześnie współczesna żegluga obejmuje znacznie szerszy zakres działalności gospodarczej, w tym operacje offshore, badania sejsmiczne, instalację infrastruktury energetycznej czy obsługę farm wiatrowych na morzu. Tymczasem umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, zgodnie z ich treścią oraz zasadami interpretacji prawa traktatów, posługują się szerokim pojęciem transportu międzynarodowego odnoszącym się do eksploatacji statku w żegludze międzynarodowej, o ile nie odbywa się ona wyłącznie pomiędzy portami jednego państwa. Wątpliwości budzi również wprowadzanie w praktyce organów podatkowych dodatkowych kryteriów, które nie wynikają z treści umów międzynarodowych, takich jak wymóg uznania transportu za główny cel działalności przedsiębiorstwa lub podstawowe źródło jego przychodów. Takie podejście może prowadzić do sytuacji, w której organy administracji podatkowej w praktyce tworzą dodatkowe warunki korzystania z regulacji wynikających z umów międzynarodowych. W ostatnich latach zagadnienie to było wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych. W szczególności w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, m.in. w wyroku z dnia 19 stycznia 2023 r. (I FSK 1289/21), wskazano, że pojęcia używane w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania powinny być interpretowane autonomicznie, z uwzględnieniem ich znaczenia w prawie międzynarodowym oraz celu tych umów. W orzecznictwie podkreślano, że pojęcie eksploatacji statku w transporcie międzynarodowym nie może być zawężane wyłącznie do przewozu pasażerów lub towarów. W praktyce żeglugi morskiej obejmuje ono szerzej rozumianą działalność gospodarczą prowadzoną przy wykorzystaniu statku w żegludze międzynarodowej. Szczególne wątpliwości budzi sposób traktowania przez organy podatkowe statków specjalistycznych, takich jak jednostki offshore, statki sejsmiczno-badawcze czy statki obsługujące morskie farmy wiatrowe. W praktyce żeglugowej jednostki te transportują ludzi, sprzęt oraz wykonują operacje gospodarcze na morzu w ramach żeglugi międzynarodowej. W orzecznictwie wskazywano, że o charakterze transportu międzynarodowego decyduje przede wszystkim zasięg działalności statku oraz trasa jego operowania, a nie wyłącznie typ jednostki lub rodzaj wykonywanych czynności. Jednocześnie pojawiają się sygnały o narastających problemach proceduralnych w toku postępowań podatkowych dotyczących marynarzy. Według przedstawicieli środowiska morskiego zdarzają się sytuacje, w których organy podatkowe podważają dokumentację armatorów lub certyfikaty wynikające z międzynarodowych konwencji morskich, odwołując się jednocześnie do danych pochodzących z ogólnodostępnych portali internetowych służących do śledzenia ruchu statków. Dodatkowo wątpliwości budzi zjawisko rozbieżności regionalnych w praktyce organów podatkowych. W efekcie marynarze wykonujący tę samą pracę na tych samych statkach mogą być odmiennie traktowani przez administrację skarbową w zależności od miejsca zamieszkania i właściwości miejscowej urzędu skarbowego. Opisane problemy mają istotny wymiar społeczny i gospodarczy. Polska należy do państw o znaczącym udziale w globalnym rynku pracy w żegludze międzynarodowej. Niepewność interpretacyjna dotycząca zasad opodatkowania dochodów marynarzy pracujących na statkach eksploatowanych przez zagraniczne przedsiębiorstwa prowadzi do licznych sporów podatkowych, wieloletnich postępowań sądowych oraz poważnych konsekwencji finansowych dla polskich marynarzy i ich rodzin. W opinii przedstawicieli środowiska morskiego sytuacja ta może również podważać zaufanie do stabilności polskiego systemu podatkowego oraz do zobowiązań wynikających z zawartych przez Polskę umów międzynarodowych. W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami: Jakie analizy lub działania prowadzi Ministerstwo Finansów w zakresie praktyki organów skarbowych dotyczącej interpretacji pojęcia „transportu międzynarodowego“ w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania, w szczególności w odniesieniu do pracy marynarzy? W jaki sposób Ministerstwo Finansów monitoruje i ocenia praktykę interpretacyjną organów podatkowych w sprawach dotyczących opodatkowania dochodów marynarzy oraz jakie wnioski wynikają z dotychczasowych analiz dotyczących ewentualnych rozbieżności w interpretacji przepisów w różnych częściach kraju? Jakie działania legislacyjne lub interpretacyjne rozważa Ministerstwo Finansów w celu jednoznacznego określenia sposobu rozumienia pojęcia „transportu międzynarodowego“ w kontekście pracy marynarzy, w tym w szczególności czy analizowane jest wydanie interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych w tym zakresie? Jak Ministerstwo Finansów ocenia praktykę organów podatkowych polegającą na stosowaniu dodatkowych kryteriów przy interpretacji umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, które nie wynikają wprost z ich treści? Jakie znaczenie – w ocenie Ministerstwa Finansów – powinien mieć rodzaj statku (np. jednostki offshore, badawcze lub serwisowe) przy kwalifikowaniu pracy marynarza jako wykonywanej w ramach transportu międzynarodowego w rozumieniu umów o unikaniu podwójnego opodatkowania? Jak Ministerstwo Finansów ocenia praktykę wszczynania postępowań karnoskarbowych wobec marynarzy w sytuacjach wynikających z rozbieżności interpretacyjnych przepisów podatkowych oraz jakie działania podejmuje w celu ograniczenia negatywnych skutków takich sytuacji dla podatników? Jakie działania podejmuje lub planuje podjąć Ministerstwo Finansów w celu ujednolicenia praktyki organów podatkowych oraz zapewnienia jednolitego stosowania przepisów wynikających z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w sprawach dotyczących dochodów marynarzy? W jaki sposób Ministerstwo Finansów planuje współpracować z innymi resortami, w szczególności z Ministerstwem Infrastruktury, a także z przedstawicielami środowiska morskiego, w celu wypracowania spójnych i stabilnych rozwiązań dotyczących opodatkowania dochodów polskich marynarzy? Z wyrazami szacunku