Interpelacja w sprawie sygnałów od rolników, którzy przez kilkadziesiąt lat pracowali w swoich indywidualnych gospodarstwach rolnych

Interpelacja w sprawie sygnałów od rolników, którzy przez kilkadziesiąt lat pracowali w swoich indywidualnych gospodarstwach rolnych Interpelacja nr 16079 do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie sygnałów od rolników, którzy przez kilkadziesiąt lat pracowali w swoich indywidualnych gospodarstwach rolnych Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Anna Wojciechowska Data wpływu: 19-03-2026 Szanowna Pani Minister, do mojego biura poselskiego docierają sygnały od rolników, którzy przez kilkadziesiąt lat pracowali w swoich indywidualnych gospodarstwach rolnych. Po 40 i więcej latach ciężkiej pracy, płacąc zgodnie z prawem składki do KRUS, spotykają się z informacją od urzędników organów publicznych, że nie posiadają stażu pracy uwzględnianego przy ustalaniu uprawnień pracowniczych. Sytuacja ta budzi poczucie głębokiej niesprawiedliwości społecznej, ponieważ wieloletnia, codzienna i realna praca wykonywana w gospodarstwie rolnym pozostaje pracą w sensie faktycznym, ekonomicznym i społecznym, a zarazem bywa w praktyce marginalizowana z powodu trudności dowodowych albo rozbieżności interpretacyjnych. Zgodnie z ustawą z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy mogą być wliczane m.in.: – okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie prowadzonym przez współmałżonka, – przypadające przed 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16. roku życia w gospodarstwie rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa, – przypadające po 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika. Jednocześnie formalnym warunkiem wykazania takich okresów jest co do zasady przedłożenie zaświadczenia z urzędu gminy właściwego dla położenia gospodarstwa. W razie braku dokumentów okresy te mogą być udowadniane zeznaniami co najmniej dwóch świadków. Problem polega jednak na tym, że w praktyce pojawiają się trudności zarówno z uzyskaniem zaświadczeń, jak i z ustaleniem właściwego trybu przeprowadzania dowodu z zeznań świadków. Sama Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje, że przepisy nie są w tym zakresie jednoznaczne, a ewentualne spory rozstrzyga ostatecznie sąd pracy. Na problem nierównego traktowania różnych form aktywności zawodowej zwracał uwagę również rzecznik praw obywatelskich. W odpowiedziach kierowanych do RPO wskazywano zarazem, że ustawa z 1990 r. stanowi już przykład szczególnej regulacji pozwalającej uwzględniać pracę rolniczą przy ustalaniu stażu pracy. Warto również zauważyć, że od 1 stycznia 2026 r. weszły w życie przepisy rozszerzające katalog okresów wliczanych do stażu pracy, obejmujące m.in. działalność gospodarczą, umowy cywilnoprawne czy określone okresy pracy za granicą. Oznacza to, że ustawodawca dostrzegł potrzebę pełniejszego uwzględniania rzeczywistej aktywności zawodowej obywateli. Tym bardziej zasadne wydaje się uporządkowanie praktyki dotyczącej osób pracujących w gospodarstwach indywidualnych, aby nie były one de facto gorzej traktowane przez niejednolite stosowanie prawa. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: Czy ministerstwo posiada dane lub analizy dotyczące liczby przypadków, w których osoby legitymujące się wieloletnią pracą w gospodarstwie/przedsiębiorstwie rolnym spotkały się z odmową zaliczenia tych okresów do stażu pracy z przyczyn formalnych lub interpretacyjnych? Czy do resortu docierają informacje dotyczące sytuacji rolników, którzy przepracowali kilkadziesiąt lat w gospodarstwie rolnym, a bywają w praktyce traktowani jak osoby „bez stażu pracy” albo „dotychczas niepracujące” lub, jak mówią sami zainteresowani, „bezrobotne”? Czy ministerstwo rozważa doprecyzowanie przepisów dotyczących sposobu dokumentowania pracy w gospodarstwie rolnym, w szczególności w sytuacji braku dokumentów w urzędzie gminy oraz rozbieżności co do trybu przeprowadzania dowodu z zeznań świadków? Czy ministerstwo rozważa stworzenie bardziej jednoznacznego mechanizmu współpracy między gminami, KRUS, ZUS oraz urzędami pracy w celu potwierdzania okresów pracy w gospodarstwie rolnym? Czy w ocenie ministerstwa obowiązujące przepisy wystarczająco chronią osoby, które wykonywały pracę rolniczą przed laty, lecz obecnie z uwagi na brak pełnej dokumentacji napotykają trudności w wykazaniu swojego dorobku zawodowego? Czy ministerstwo przewiduje nowelizację ustawy z 20 lipca 1990 r. w celu lepszego dostosowania jej do realiów dowodowych oraz aktualnych potrzeb społecznych, zwłaszcza w odniesieniu do osób z wieloletnim stażem pracy w rolnictwie indywidualnym? Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo, aby zapewnić, że wieloletnia praca wykonywana w indywidualnym gospodarstwie rolnym będzie w praktyce traktowana w sposób godny, sprawiedliwy i jednolity przez wszystkie właściwe instytucje? Z wyrazami szacunku Iwona Kozłowska Poseł na Sejm RP