Interpelacja w sprawie zasad rozliczania oszczędności wypracowywanych w jednostkach podległych Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji

Interpelacja w sprawie zasad rozliczania oszczędności wypracowywanych w jednostkach podległych Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji Interpelacja nr 15885 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie zasad rozliczania oszczędności wypracowywanych w jednostkach podległych Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji Zgłaszający: Tomasz Piotr Nowak Data wpływu: 10-03-2026 Szanowny Panie Ministrze, z informacji przekazywanych przez funkcjonariuszy z jednostek podległych Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji, w szczególności w formacjach takich jak Państwowa Straż Pożarna czy komendy miejskie i powiatowe Policji, oraz pracowników cywilnych wynika, że od wielu lat utrwaloną praktyką jest zwracanie do ministerstwa środków finansowych stanowiących oszczędności wypracowane przez jednostki organizacyjne na koniec roku budżetowego. Co więcej, w kolejnych latach budżetowych zdarza się, że wysokość przyznawanej subwencji (planu finansowego) jest odpowiednio obniżana – niejako „w nagrodę” za wcześniejsze oszczędności. Taka praktyka budzi poważne wątpliwości zarówno z punktu widzenia efektywności zarządzania finansami publicznymi, jak i bezpieczeństwa funkcjonowania jednostek. Po pierwsze, działania te mają charakter demotywujący. Brak realnych korzyści dla jednostki (nie kierownictwa, lecz całej formacji) z tytułu racjonalnego i oszczędnego gospodarowania środkami publicznymi powoduje spadek zainteresowania wdrażaniem rozwiązań optymalizacyjnych. Po drugie, mechanizm ten może prowadzić do realnych zagrożeń dla stabilności budżetowej jednostek. Przykładowo, oszczędności na kosztach ogrzewania budynków, wynikające z wyjątkowo ciepłej zimy, nie są efektem trwałej zmiany struktury wydatków, lecz są konsekwencją okoliczności losowych. W przypadku kolejnej, mroźnej zimy, przy jednoczesnym obniżeniu planu finansowego, jednostki mogą stanąć przed poważnymi problemami z pokryciem bieżących kosztów funkcjonowania. Analogiczne ryzyko dotyczy m.in. kosztów energii, paliwa czy utrzymania infrastruktury. W mojej ocenie obecny system nie tylko nie promuje gospodarności, lecz może wręcz zniechęcać do niej, tworząc mechanizm, w którym racjonalne zarządzanie środkami prowadzi do uszczuplenia budżetu w kolejnych latach. W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami: Czy w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji obowiązują formalne wytyczne dotyczące zwrotu oszczędności wypracowanych przez jednostki podległe na koniec roku budżetowego? Czy przy ustalaniu budżetów na kolejne lata bierze się pod uwagę wysokość oszczędności wykazanych przez daną jednostkę w latach poprzednich? Czy ministerstwo analizowało wpływ obecnego systemu rozliczeń na motywację jednostek do racjonalizacji wydatków? Czy rozważane jest wprowadzenie mechanizmu premiującego jednostki za efektywne gospodarowanie środkami publicznymi? Jednocześnie pragnę zaproponować rozważenie zmiany obecnego modelu poprzez wprowadzenie systemu motywacyjnego polegającego na pozostawieniu w jednostce określonego procentu wypracowanych oszczędności (np. 30–50%) z przeznaczeniem wyłącznie na cele sprzętowe, modernizacyjne lub remontowe. Rozwiązanie takie: zwiększyłoby motywację do racjonalnego gospodarowania środkami, poprawiłoby stan infrastruktury i wyposażenia jednostek, wzmocniłoby bezpieczeństwo funkcjonariuszy oraz obywateli, nie generowałoby dodatkowych kosztów dla budżetu państwa, a jedynie zmieniałoby sposób dystrybucji już zaoszczędzonych środków. W mojej ocenie wprowadzenie przejrzystego, procentowego systemu nagradzania jednostek za oszczędne gospodarowanie byłoby racjonalnym i prorozwojowym rozwiązaniem, sprzyjającym zarówno dyscyplinie finansów publicznych, jak i poprawie warunków służby. Z wyrazami szacunku

Odpowiedź na interpelację w sprawie zasad rozliczania oszczędności wypracowywanych w jednostkach podległych Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji Odpowiedź na interpelację nr 15885 w sprawie zasad rozliczania oszczędności wypracowywanych w jednostkach podległych Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz Warszawa, 03-04-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 15885 Pana Posła Tomasza Piotra Nowaka w sprawie zasad rozliczania oszczędności wypracowywanych w jednostkach podległych Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji , uprzejmie informuję co następuje. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że jednostki podległe Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] (SWiA) są jednostkami sektora finansów publicznych. Powyższe oznacza, że zasady gospodarowania przez te jednostki środkami publicznymi w toku wykonywania budżetu są ściśle określone w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych [2] oraz w aktach wykonawczych do ww. ustawy. Podstawą gospodarki finansowej państwa jest budżet państwa, który jest uchwalany w formie ustawy budżetowej na dany rok kalendarzowy. Jedną z głównych zasad w obszarze finansów publicznych jest zasada roczności budżetu. Oznacza ona, że z upływem roku budżetowego niezrealizowane kwoty wydatków wygasają, a zatem nie można ich wydać w kolejnym roku i środki te są zwracane do budżetu państwa. Zgodnie z procedurą budżetową Minister Finansów ustala kwoty limitów wydatków dla poszczególnych dysponentów części budżetowych, w tym dla Ministra SWiA. Następnie Minister SWiA dokonuje podziału limitu na podległych mu dysponentów (w tym na podległe służby), celem zapewnienia środków na realizację ustawowych zadań w oparciu m.in. o wytyczne Ministerstwa Finansów oraz aktualne wskaźniki makroekonomiczne. W ramach ustalonych budżetów, Komendanci Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej dokonują podziału środków na podległych im dysponentów (komendy wojewódzkie, miejskie/powiatowe, szkoły). W przypadku powstania oszczędności w ramach wykonywania budżetu, dokonywane są – zgodnie z art. 171 ustawy o finansach publicznych – przeniesienia wydatków pomiędzy jednostkami zgodnie ze zgłoszonymi potrzebami. Kierownicy jednostek budżetowych są odpowiedzialni za całość gospodarki finansowej tych jednostek, w tym za efektywne wykorzystanie otrzymanych środków. Zgodnie z art. 162 ustawy o finansach publicznych jednostki budżetowe w toku wykonywania budżetu państwa są zobowiązane do stosowania następujących zasad gospodarki finansowej: dokonywania wydatków w granicach kwot określonych w planie finansowym, z uwzględnieniem prawidłowo dokonanych przeniesień i zgodnie z planowanym przeznaczeniem, w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów; zlecania zadań na zasadzie wyboru najkorzystniejszej oferty, z uwzględnieniem przepisów o zamówieniach publicznych, o partnerstwie publiczno-prywatnym oraz o umowie koncesji na roboty budowlane lub usługi. Obowiązujące przepisy prawa w zakresie finansów publicznych nie przewidują możliwości premiowania jednostek za efektywne gospodarowanie środkami publicznymi. Z poważaniem z up. Wiesław Leśniakiewicz Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Minister SWiA jest dysponentem części budżetowych i jako dysponent I stopnia przekazuje środki finansowe dysponentom II i III stopnia jako jednostkom podległym. [2] Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.