Interpelacja w sprawie braku opłacalności hodowli trzody chlewnej oraz innych gałęzi produkcji rolnej w Polsce

Interpelacja w sprawie braku opłacalności hodowli trzody chlewnej oraz innych gałęzi produkcji rolnej w Polsce Interpelacja nr 15772 do ministra rolnictwa i rozwoju wsi w sprawie braku opłacalności hodowli trzody chlewnej oraz innych gałęzi produkcji rolnej w Polsce Zgłaszający: Roman Fritz, Sławomir Zawiślak Data wpływu: 04-03-2026 Szanowny Panie Ministrze, Polska przez dziesięciolecia była państwem o silnym sektorze rolnym, zapewniającym bezpieczeństwo żywnościowe kraju oraz znaczący udział w eksporcie produktów rolno-spożywczych do państw europejskich. W ostatnich latach obserwowany jest jednak systematyczny spadek opłacalności produkcji rolnej, w szczególności w zakresie hodowli trzody chlewnej. Z danych rynkowych wynika, iż cena żywca wieprzowego kształtuje się obecnie na poziomie około 4,10 zł za kilogram. Oznacza to, że rolnik sprzedający tucznika o masie 100 kg uzyskuje przychód w wysokości około 410 zł, natomiast przy masie 120 kg – około 490 zł. Jednocześnie koszty produkcji przedstawiają się następująco: zakup prosięcia o wadze około 30 kg to koszt około 250 zł, natomiast zakup około 300 kg paszy to wydatek rzędu 360 zł. Łączny koszt zakupu i wyżywienia zwierzęcia wynosi zatem około 610 zł. Kwota ta nie obejmuje kosztów energii elektrycznej, wody, słomy, zagospodarowania obornika, opieki weterynaryjnej, amortyzacji budynków i sprzętu ani pracy własnej rolnika. Oznacza to, że przy obecnych cenach skupu rolnik ponosi realną stratę już na etapie podstawowych kosztów produkcji. Jednocześnie ceny detaliczne wyrobów mięsnych pozostają wielokrotnie wyższe. Cena szynki w sprzedaży detalicznej wynosi obecnie od 45 do 70 zł za kilogram. Z tucznika o wadze około 120 kg można uzyskać między innymi polędwicę, szynkę, karkówkę, boczek, kiełbasy, wyroby podrobowe, żeberka oraz inne elementy, których łączna wartość detaliczna może przekraczać 2 000 zł. Pokazuje to znaczącą dysproporcję pomiędzy ceną uzyskiwaną przez producenta rolnego a ceną końcową płaconą przez konsumenta. Podobne zjawiska występują w innych sektorach produkcji rolnej. Cena hurtowa mąki kształtuje się na poziomie poniżej 1 zł za kilogram, podczas gdy cena detaliczna bochenka chleba wynosi co najmniej 5 zł za sztukę. Ceny hurtowe cukru spadły w porównaniu z rokiem poprzednim, jednak ceny wyrobów cukierniczych utrzymują się na wysokim poziomie. Zjawisko to rodzi pytania o strukturę marż w łańcuchu dostaw oraz o rzeczywisty podział wartości dodanej pomiędzy producentów a pośredników i handel detaliczny. Przedstawiona sytuacja ma charakter systemowy i dotyczy znacznej części gospodarstw rolnych w Polsce. Brak opłacalności produkcji prowadzi do likwidacji stad i zamykania gospodarstw rodzinnych, ograniczenia krajowej produkcji żywności oraz zwiększenia uzależnienia od importu. W konsekwencji może to osłabić bezpieczeństwo żywnościowe państwa oraz pogłębić problemy społeczne i ekonomiczne na obszarach wiejskich. Narastające protesty rolników wskazują na skalę niezadowolenia środowiska rolniczego oraz na konieczność podjęcia pilnych działań systemowych. Sytuacja wymaga rzetelnej analizy ekonomicznej oraz przedstawienia spójnej strategii wsparcia. Czy rząd przeprowadził kompleksową analizę łańcucha dostaw w sektorze wieprzowiny, obejmującą poziom marż na poszczególnych etapach: skup–przetwórstwo–hurt–handel detaliczny? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie jej wyników. Czy planowane są działania legislacyjne mające na celu ograniczenie nadmiernych marż pośredników i dużych sieci handlowych w celu zapewnienia bardziej sprawiedliwego podziału wartości dodanej? Jakie konkretne instrumenty wsparcia dla producentów trzody chlewnej rząd zamierza wdrożyć w celu zapewnienia minimalnej opłacalności produkcji? Czy rozważane jest wprowadzenie mechanizmów stabilizacyjnych, takich jak ceny referencyjne, dopłaty wyrównawcze bądź fundusze kompensacyjne w okresach dekoniunktury? Jak rząd ocenia wpływ regulacji wynikających z polityki rolnej i klimatycznej Unii Europejskiej na wzrost kosztów produkcji w polskich gospodarstwach? Czy planowane są działania na forum Unii Europejskiej zmierzające do zmiany regulacji, które ograniczają konkurencyjność polskich producentów rolnych? Czy właściwe organy państwowe analizują rozbieżności pomiędzy cenami skupu a cenami detalicznymi produktów spożywczych? Jakie wnioski wynikają z tych analiz? Jakie działania systemowe rząd podejmie w celu wzmocnienia pozycji negocjacyjnej rolników wobec dużych podmiotów skupowych i handlowych? Czy istnieje długofalowa strategia odbudowy pogłowia trzody chlewnej w Polsce oraz zwiększenia krajowej samowystarczalności żywnościowej? Jakie działania zostaną podjęte w celu zahamowania procesu likwidacji rodzinnych gospodarstw rolnych oraz odpływu młodych mieszkańców z obszarów wiejskich? Przedstawione dane wskazują na poważną dysproporcję pomiędzy ceną uzyskiwaną przez rolnika a ceną końcową produktu dla konsumenta. Brak reakcji państwa może doprowadzić do trwałego osłabienia krajowej produkcji rolnej oraz dalszego pogorszenia sytuacji ekonomicznej polskiej wsi. W związku z powyższym wnoszę o udzielenie wyczerpujących odpowiedzi na przedstawione pytania oraz o wskazanie konkretnych działań legislacyjnych i organizacyjnych, jakie rząd zamierza podjąć w celu przywrócenia opłacalności produkcji rolnej w Polsce.