Interpelacja w sprawie potrzeby zmiany przepisów Prawa oświatowego dotyczących likwidacji placówek oświatowych, w szczególności w zakresie wprowadzenia możliwości tzw. wygaszania szkoły lub placówki oświatowej bez obowiązku prowadzenia nowych naborów w okresie poprzedzającym jej ostateczne zamknięcie

Interpelacja w sprawie potrzeby zmiany przepisów Prawa oświatowego dotyczących likwidacji placówek oświatowych, w szczególności w zakresie wprowadzenia możliwości tzw. wygaszania szkoły lub placówki oświatowej bez obowiązku prowadzenia nowych naborów w okresie poprzedzającym jej ostateczne zamknięcie Interpelacja nr 15616 do ministra edukacji w sprawie potrzeby zmiany przepisów Prawa oświatowego dotyczących likwidacji placówek oświatowych, w szczególności w zakresie wprowadzenia możliwości tzw. wygaszania szkoły lub placówki oświatowej bez obowiązku prowadzenia nowych naborów w okresie poprzedzającym jej ostateczne zamknięcie Zgłaszający: Tomasz Piotr Nowak Data wpływu: 26-02-2026 Szanowna Pani Minister, obecnie obowiązujące przepisy dopuszczają likwidację szkoły wyłącznie w ściśle określonym trybie i terminie, przy czym w okresie poprzedzającym formalne zamknięcie placówki organ prowadzący zobowiązany jest do prowadzenia naboru do klas pierwszych lub grup rozpoczynających kształcenie. W praktyce oznacza to, że do szkoły, która znajduje się już w stanie przewidzianym do likwidacji, przyjmowani są nowi uczniowie, mimo że z góry wiadomo, iż w niedługim czasie będą oni zmuszeni do zmiany placówki. Takie rozwiązanie rodzi szereg negatywnych konsekwencji, w szczególności: 1) destabilizuje sytuację uczniów i ich rodzin, 2) prowadzi do konieczności przenoszenia dzieci do innych szkół w trakcie cyklu kształcenia, 3) może powodować trudności adaptacyjne, stres oraz pogorszenie wyników edukacyjnych uczniów, 4) utrudnia racjonalne planowanie sieci szkół przez jednostki samorządu terytorialnego. W związku z powyższym wnoszę o rozważenie wprowadzenia do przepisów Prawa oświatowego instytucji tzw. wygaszania placówki oświatowej polegającej na: formalnym wskazaniu okresu wygaszania szkoły (np. do zakończenia kształcenia przez ostatni rocznik), wstrzymaniu naboru nowych uczniów od momentu podjęcia uchwały o wygaszaniu, zapewnieniu uczniom już uczęszczającym do danej placówki możliwości ukończenia etapu edukacyjnego w tej samej szkole, zagwarantowaniu wsparcia organizacyjnego i psychologicznego w przypadku konieczności przeniesienia uczniów. Takie rozwiązanie pozwoliłoby uniknąć sytuacji, w której dzieci rozpoczynają naukę w placówce przeznaczonej do likwidacji, a następnie – po krótkim czasie – zmuszone są do zmiany środowiska edukacyjnego. W mojej ocenie wprowadzenie mechanizmu wygaszania, połączonego z zakazem nowych naborów, sprzyjałoby stabilności procesu dydaktycznego oraz lepszemu planowaniu działań przez organy prowadzące. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: Czy ministerstwo prowadzi analizy dotyczące skutków obecnych przepisów w zakresie likwidacji placówek oświatowych? Czy rozważane jest wprowadzenie do ustawy Prawo oświatowe przepisów umożliwiających wygaszanie placówek bez obowiązku prowadzenia nowych naborów? Jakie działania ministerstwo planuje podjąć w celu ograniczenia negatywnych skutków psychologicznych i organizacyjnych dla uczniów w przypadku likwidacji szkoły? Z poważaniem

Odpowiedź na interpelację w sprawie potrzeby zmiany przepisów Prawa oświatowego dotyczących likwidacji placówek oświatowych, w szczególności w zakresie wprowadzenia możliwości tzw. wygaszania szkoły lub placówki oświatowej bez obowiązku prowadzenia nowych naborów w okresie poprzedzającym jej ostateczne zamknięcie Odpowiedź na interpelację nr 15616 w sprawie potrzeby zmiany przepisów Prawa oświatowego dotyczących likwidacji placówek oświatowych, w szczególności w zakresie wprowadzenia możliwości tzw. wygaszania szkoły lub placówki oświatowej bez obowiązku prowadzenia nowych naborów w okresie poprzedzającym jej ostateczne zamknięcie Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 25-03-2026 Szanowny Panie Pośle , Ministerstwo Edukacji Narodowej przygotowało projekt ustawy potocznie zwaną „Mała Szkoła“. Ustawa ta między innymi zmienia procedury likwidacji szkoły. Żaden z podmiotów zainteresowanych tymi zmianami w trakcie konsultacji społecznych nie zgłosił uwag lub propozycji związanych z rekrutacją uczniów do samorządowej szkoły przeznaczonej do likwidacji. Również w trakcie procesu legislacyjnego w Sejmie RP i Senacie RP nie poruszano tych kwestii. Prace parlamentarne nad ustawą zostały zakończone. W dniu 13 lutego 2026 r. Sejm RP przyjął ustawę o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw. W dniu 13 marca 2026 r. Sejm RP przyjął sprawozdanie połączonych komisji sejmowych dotyczące uchwały Senatu RP w sprawie ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (druki sejmowe nr 2301 i 2309). Tym samym ustawa z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw została przekazana do podpisu prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa ta, przede wszystkim daje możliwości lepszego dostosowania sieci publicznych szkół do zmian demograficznych oraz wprowadza możliwość wykorzystania budynków oświatowych na potrzeby lokalnej społeczności. Zamiast likwidacji szkoły podstawowej, w ustawie, proponuje się gminom pulę elastycznych rozwiązań, pozwalających między innymi na pozostawienie kształcenia małych dzieci blisko domu (klasy I-III), a tam gdzie jest to pożądane, stwarza się możliwość konsolidacji kształcenia uczniów klas IV-VIII w dobrze wyposażonych szkołach podstawowych. Proponowane rozwiązanie daje nauczycielom, pracującym po kilka godzin w wielu szkołach, możliwość zatrudnienia w jednej szkole na pół etatu lub więcej. Pozwoli to nie tylko na pełniejsze wykorzystanie potencjału nauczycieli dla dobra uczniów, ale także da szansę na pełne korzystanie z przywilejów takich jak: zatrudnienie na podstawie mianowania, skorzystanie z urlopu dla poratowania zdrowia lub płatnego urlopu dla dalszego kształcenia albo bezpłatnego urlopu dla celów naukowych, oświatowych, artystycznych albo z innych ważnych przyczyn. Niezmiernie ważne jest również stworzenie warunków do wykorzystania przez jednostki samorządu terytorialnego nieużywanych części budynku szkoły na potrzeby realizacji zadań własnych z zakresu opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, realizacji polityki senioralnej, uczenia się przez całe życie, ochrony zdrowia, kultury, kultury fizycznej i turystyki oraz wdrażania programów pobudzania aktywności obywatelskiej (art. 86a). Jest to istotne w związku z tym, że jak przewiduje GUS w 2060 r. osoby w wieku 65 lat i starsze mają stanowić prawie 33% populacji (w porównaniu z około 20% w 2023 r.). Oznacza to wzrost prognozowanej liczby seniorów o ponad 2,5 miliona osób. W ustawie zaproponowano też możliwość lepszego wykorzystania potencjału świetlic w małych szkołach podstawowych. Ustawa daje możliwość objęcia opieką świetlicową dzieci z oddziałów przedszkolnych, zorganizowanych w szkołach podstawowych liczących do 70 uczniów. Wprowadza także możliwość wydawania w szkole podwieczorków dla dzieci korzystających ze świetlicy. Ponadto, jak wspomniano na wstępie, w ustawie zaproponowano zmiany w zakresie procedury likwidacji szkoły. Pozostawiając wiążącą, pozytywną opinię kuratora oświaty, określono zakres spraw podlegających ocenie organu nadzoru pedagogicznego w przypadku zamiaru likwidacji szkoły. W ustawie proponuje się także wprowadzenie konsultacji społecznych, w tym bezpośredniego spotkania JST z rodzicami uczniów likwidowanej szkoły. Obecnie rodzice są tylko adresatami zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły, wielokrotnie wskazującymi na brak szczegółowych informacji z samorządu i brak wpływu na jego decyzje. Ustawa gwarantuje lokalnej społeczności, w tym rodzicom uczniów, dostęp do pełnej informacji o analizach i powodach, które legną u podstaw likwidacji szkoły. Zgodnie z art. 89a ustawy – Prawo oświatowe, władze lokalne będą miały obowiązek, na 6 miesięcy przed zamierzoną likwidacją szkoły, udostępnienia wszystkim mieszkańcom: 1. analiz lub dokumentów uzasadniających likwidację szkoły; 2. informacji o sposobie realizacji obowiązku zapewnienia możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe – kształcącej także w tym samym lub zbliżonym zawodzie, oraz informacji o niepogorszeniu warunków nauki, wychowania i opieki zapewnianych uczniom szkoły, której dotyczy likwidacja, oraz uczniom szkoły lub szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki; 3. informacji o planowanym obwodzie szkoły lub planowanych obwodach szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki – w przypadku zamiaru likwidacji szkoły podstawowej; 4. informacji o planowanej organizacji transportu i opieki, o których mowa w art. 39 ust. 3-4a ustawy – Prawo oświatowe, a w przypadku szkoły podstawowej, w której zorganizowano oddział przedszkolny – również informacji o planowanej organizacji transportu i opieki, o których mowa w art. 32 ust. 5 i 6 tej ustawy, w szczególności informacji o trasach przewozu, miejscach oczekiwania uczniów na transport oraz czasie przewozu z poszczególnych miejsc oczekiwania na transport do szkoły lub do szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki, a w przypadku likwidacji szkoły ponadpodstawowej – także informacji o połączeniach komunikacji publicznej umożliwiających uczniom dotarcie do szkoły lub do szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki; 5. informacji o: a) możliwości i miejscu zapoznania się przez mieszkańców jednostki samorządu terytorialnego z ww. analizami, dokumentami i informacjami, b) możliwości, sposobie i miejscu składania uwag i wniosków dotyczących zamierzonej likwidacji szkoły oraz o terminie ich składania, który nie może być krótszy niż 14 dni od dnia zamieszczenia zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły, c) adresie strony podmiotowej urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego w Biuletynie Informacji Publicznej, na której będzie zamieszczone zbiorcze stanowisko wobec zgłoszonych ww. uwag i wniosków. Zgodnie z art. 89b ustawy – Prawo oświatowe, opinia kuratora oświaty dotycząca likwidacji szkoły będzie wydawana w ciągu 60 dni od dnia doręczenia kuratorowi oświaty stosownego zawiadomienia. Oznacza to, że opinia kuratora oświaty będzie znana najpóźniej pod koniec kwietnia lub w pierwszych dniach maja. Opinia ta będzie wydawana po zapoznaniu z uchwałą intencyjną dotyczącą zamiaru likwidacji szkoły, analizami, dokumentami i informacjami związanymi z likwidacją szkoły, a także po przeprowadzeniu oględzin w szkole, której dotyczy likwidacja, oraz w szkole lub w szkołach wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki. Opinia kuratora oświaty – tak jak obecnie – będzie zawierać ocenę zgodności z prawem zamierzonej likwidacji szkoły, ale będzie ona zawierać także ocenę: 1. sposobu realizacji obowiązku zapewnienia możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu oraz ocenę, czy warunki nauki, wychowania i opieki zapewniane uczniom szkoły, której dotyczy likwidacja, oraz uczniom szkoły lub szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki nie ulegną pogorszeniu; 2. planowanej organizacji transportu i opieki, o których mowa w art. 39 ust. 3-4a ustawy – Prawo oświatowe, a w przypadku szkoły podstawowej, w której zorganizowano oddział przedszkolny – również ocenę planowanej organizacji transportu i opieki, o których mowa w art. 32 ust. 5 i 6 tej ustawy, w szczególności ocenę tras przewozu, miejsc oczekiwania uczniów na transport oraz czasu przewozu z poszczególnych miejsc oczekiwania na transport do szkoły lub do szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki, a w przypadku likwidacji szkoły ponadpodstawowej – także ocenę połączeń komunikacji publicznej umożliwiających uczniom dotarcie do szkoły lub do szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki; 3. zgodności z warunkami określonymi w art. 39 ust. 1, 2, 5a, 5b, 5d i 7a tej ustawy planowanego obwodu szkoły lub planowanych obwodów szkół wskazanych jako miejsce kontynuowania nauki – w przypadku zamiaru likwidacji szkoły podstawowej. W przedłożonej do podpisu prezydentowi RP ustawie zadbano więc, aby rodzice uczniów likwidowanej szkoły mieli możliwość bezpośredniego spotkania z przedstawicielami władz lokalnych oraz żeby opinia kuratora oświaty o zamierzonej likwidacji była oparta o ocenę obszarów wskazanych w ustawie. Zarówno likwidacja jak i przekształcenie szkoły, a także zmiana szkolnego obwodu nie jest możliwa i nie będzie możliwa bez uzyskania pozytywnej opinii kuratora oświaty. Wprowadzenie do ustawy – Prawo oświatowe przepisów dopuszczających wyłączenie pewnej kategorii publicznych szkół z obowiązku prowadzenia naboru budzi wątpliwości, przede wszystkim z uwagi na prawo do powszechnego dostępu do publicznej edukacji – prawo o istotnym znaczeniu dla urzeczywistniania wolności oraz praw człowieka i obywatela, zagwarantowane w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dostęp do edukacji stanowi jeden z najważniejszych postulatów dotyczących funkcjonowania systemu oświaty. Wynika on z podstawowych praw obywatelskich określonych w art. 70 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do nauki. Nauka jest obowiązkowa do ukończenia 18. roku życia. Na władzach publicznych spoczywa obowiązek zapewnienia obywatelom powszechnego i równego dostępu do wykształcenia. Konstytucja gwarantuje również dostęp do bezpłatnej nauki w szkołach publicznych, przy czym sposób wykonywania tych obowiązków określa ustawa. Instytucjami systemu oświaty zapewniającymi realizację prawa do nauki są przede wszystkim przedszkola oraz szkoły. W szczególności na publicznych przedszkolach i szkołach spoczywa odpowiedzialność za realizację prawa do powszechnego dostępu do edukacji, dlatego są one obowiązane przeprowadzać rekrutację w oparciu o zasadę powszechnej dostępności, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 oraz art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo oświatowe. Wstrzymanie naboru do funkcjonującej szkoły publicznej z uwagi na możliwość jej wygaszenia/likwidacji może zostać uznane za sprzeczne z powyższymi zasadami. Uchwała intencyjna określa bowiem jedynie zamiar organu prowadzącego, który w każdym momencie procedowania może zostać zmieniony i do faktycznej likwidacji szkoły nie dojdzie. Należy również zauważyć, że obecnie obowiązujące przepisy art. 89 ustawy – Prawo oświatowe umożliwiają podjęcie uchwały o likwidacji szkoły z odpowiednim wyprzedzeniem, tj. uwzględniając terminy przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego i uzupełniającego, co w konsekwencji uprawnia do niewykazywania przedszkola lub szkoły w tych postępowaniach. Co więcej, takie planowe działanie samorządu wzmacnia poczucie pewności prawa (lokalnego) wśród społeczności i pozwala uczniom i ich rodzicom świadomie planować wybór szkoły. Odnosząc się do kwestii wsparcia dla uczniów likwidowanej szkoły należy pamiętać, że budowanie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy likwidacją szkoły a sytuacją uczniów ma charakter bardzo indywidualny i zależy od wielu czynników, m.in.: cech osobniczych ucznia, jego sytuacji życiowej czy nastawienia osób dorosłych, pozostających w przestrzeni życiowej ucznia, do przeprowadzanego procesu likwidacji. Kluczowym w uniknięci sytuacji stresowych dla każdej ze stron procesu likwidacji szkoły, jest jego odpowiednie przygotowanie, w tym prawidłowa komunikacja ze społecznością lokalną. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna, będąca integralną częścią systemu oświaty, odgrywa ważną rolę w procesie edukacji, wspierając uczniów w pokonywaniu trudności oraz umożliwiając pełne uczestnictwo w życiu szkoły [1] . Wszyscy uczniowie powinni mieć zapewnioną pomoc psychologiczno-pedagogiczną. Realizacja zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej jest jedną z podstawowych form działalności dydaktyczno-wychowawczej szkoły i placówki. Pomoc ta jest udzielana nieodpłatnie i na zasadzie dobrowolności [2] . Katalog potrzeb wskazujących na konieczność objęcia ucznia pomocą psychologiczno-pedagogiczną w szkole i placówce określono w § 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach, pozostaje katalogiem otwartym. Za zapewnienie pomocy psychologiczno-pedagogicznej dzieciom i młodzieży odpowiada odpowiednio, dyrektor przedszkola, szkoły lub placówki, do której uczęszcza dziecko/uczeń. [3] Odpowiednie zorganizowanie procesu likwidacji szkoły daje przestrzeń do wsparcia ucznia. Jest to możliwe zarówno przed podjęciem tego procesu, w szkole, która zostanie zlikwidowana, jak też kontynuowanie wsparcia w szkole, do której uczeń będzie uczęszczał. W uzupełnieniu do powyższego uprzejmie informuję, że – zgodnie z ustawą z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego [4] – od 2025 r. zmianie uległ system finansowania zadań realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego (JST). Zrezygnowano z wyodrębniania części oświatowej subwencji ogólnej na rzecz ustalania kwoty potrzeb oświatowych jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z ideą samorządności obecnie subwencje ogólne z budżetu państwa mają charakter jedynie uzupełniający. Celem wdrożenia obecnego sposobu ustalania dochodów JST jest wzmocnienie i ustabilizowanie finansów jednostek samorządu terytorialnego oraz zwiększenie wpływu strony samorządowej na podział środków należnych JST. Rok 2025 był pierwszym rokiem reformy finansowania jednostek samorządu terytorialnego. W obecnym systemie, dochody samorządów z tytułu udziału w PIT i CIT są niezależne od zmian podatkowych. Dochody samorządów opierają się na lokalnej bazie dochodowej i są liczone od dochodów podatników zamieszkałych/mających siedzibę na terenie danej JST (a nie od podatku należnego). Łączny skutek finansowy wynikający z ustawy jest dla JST pozytywny. W perspektywie dekady dochody JST wzrosną o ponad 345 mld zł. Kwota potrzeb oświatowych na rok 2026 wynosi 114,9 mld zł i jest wyższa od sumy kwoty potrzeb oświatowych na rok 2025 i dodatkowej kwoty na pokrycie skutków wynikających ze zwiększenia wskaźnika wzrostu średnich wynagrodzeń nauczycieli z poziomu 4,1% do 5% (103,6 mld zł) o 11,3 mld zł, tj. o 10,9% [5] . W porównaniu do roku 2023 jest wyższa od sumy części oświatowej subwencji ogólnej (64,5 mld zł) i dotacji przedszkolnej (1,7 mld zł) o 73,3%. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu [1] § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2023 poz. 1798). [2] § 3 ww. rozporządzenia. [3] § 4 ww. rozporządzenia w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach. [4] Dz. U. z 2024 r. poz. 1572 z późn. zm. [5] Dodatkowa kwota w wysokości 991.490.327 zł, zaplanowana w ustawie budżetowej na 2025 rok (rezerwa celowa poz. 36 pn. uzupełnienie środków subwencji ogólnej dla JST), na pokrycie skutków wynikających ze zwiększenia wskaźnika wzrostu średnich wynagrodzeń nauczycieli z poziomu 4,1% do 5,0%.