Interpelacja w sprawie planowanych zmian dotyczących nauczania religii w szkołach publicznych

Interpelacja w sprawie planowanych zmian dotyczących nauczania religii w szkołach publicznych Interpelacja nr 15548 do ministra edukacji w sprawie planowanych zmian dotyczących nauczania religii w szkołach publicznych Zgłaszający: Jan Michał Dziedziczak Data wpływu: 23-02-2026 Szanowna Pani Minister, w imieniu środowisk nauczycieli religii, które zgłosiły się do mnie z prośbą o interpelację, oraz jako wyraz ich narastającego niepokoju, składam niniejszą interpelację dotyczącą działań podejmowanych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w zakresie nauczania religii w szkołach publicznych. Od momentu objęcia przez Panią funkcji ministra edukacji, to właśnie Pani odpowiada za organizację procesu nauczania, w tym również za przedmiot religia i osoby go nauczające, które zgodnie z obowiązującym prawem są pełnoprawnymi nauczycielami w systemie oświaty. Z dużym zaniepokojeniem obserwujemy działania, które mogą być postrzegane jako systemowe wypychanie religii z przestrzeni edukacyjnej, a także jako formy dyskryminacji nauczycieli tego przedmiotu. Religia została usunięta ze szkół przez władze komunistyczne w 1961 roku i powróciła do systemu edukacyjnego dopiero w 1990 roku w wyniku przemian demokratycznych, wywalczonych przez ruch „Solidarność”. W świetle obecnych decyzji MEN widoczny jest proces ograniczania obecności religii w szkole, mimo że zarówno Konstytucja RP, jak i ustawa o systemie oświaty z 1991 roku nie ustanawiają modelu szkoły świeckiej w rozumieniu ateistycznym. Przeciwnie - dokumenty te gwarantują rozdział Kościoła od państwa przy jednoczesnym poszanowaniu wartości religijnych i tradycji obecnych w polskim społeczeństwie. Przypominam, że rząd, którego jest Pani częścią, zapowiadał po wyborach budowanie zgody narodowej i przeciwdziałanie polaryzacji społecznej. Niestety, podejmowane działania prowadzą do pogłębiania napięć, szczególnie w środowiskach o głębokim zakorzenieniu religijnym i moralnym. Co więcej, są one niezgodne z praktyką edukacyjną obowiązującą w większości państw Unii Europejskiej - w 23 krajach religia finansowana jest z budżetu państwa, a w 7 z nich religia i etyka funkcjonują w systemie zamiennym. Działania te budzą sprzeciw nie tylko nauczycieli religii, ale również rodziców oraz uczniów, którzy traktują lekcje religii jako integralną część edukacji moralnej i duchowej. Z tego powodu zwracam się do Pani Minister z prośbą o odpowiedź na następujące pytania: 1. Z jakiego powodu wyłącza Pani ocenę z religii ze średniej ocen oraz zaleca tworzenie grup międzyrocznikowych, co znacząco utrudnia realizację podstawy programowej? 2. Dlaczego rozporządzenie z dnia 1 października 2024 r. zaleca umieszczanie religii na pierwszych lub ostatnich godzinach lekcyjnych, a od 1 września 2025 r. redukuje liczbę godzin religii do jednej tygodniowo, co - zgodnie z oceną skutków regulacji - doprowadzi do utraty etatów przez ponad 9000 nauczycieli religii? 3. Dlaczego, jako osoba deklarująca troskę o prawa kobiet i równość, pomija Pani wpływ tych decyzji na tysiące nauczycielek religii, które już dziś doświadczają stresu, stanów lękowych i depresyjnych w obawie o swoje miejsca pracy oraz stabilność finansową swoich rodzin i wspólnot zakonnych? 4. Z jakiego powodu dopuszcza się Pani publicznych, deprecjonujących wypowiedzi wobec przedstawicieli Episkopatu Polski, którzy - jako partnerzy w rozmowach z resortem edukacji - reprezentują głos milionów wierzących uczniów, rodziców oraz nauczycieli religii? 5. Dlaczego proponuje Pani nauczycielom religii przekwalifikowanie się na nauczycieli edukacji zdrowotnej, wiedząc, że zawarte w tej edukacji treści (w szczególności podejście do seksualności) stoją w sprzeczności z moralnością chrześcijańską i nie mogą być przez nich nauczane zgodnie z własnym sumieniem? 6. Z jakiego powodu odrzuca Pani kompromis w postaci obowiązkowego wyboru pomiędzy religią a etyką - rozwiązania obecnego w wielu państwach Unii Europejskiej - które pozwoliłoby rodzicom na świadomy wybór zgodny z ich światopoglądem? 7. Dlaczego nie zaproponowano podobnego kompromisu pomiędzy planowaną edukacją zdrowotną a likwidowanym przedmiotem wychowanie do życia w rodzinie? 8. Czy rzeczywiście działania MEN motywowane są troską o dobro uczniów, czy też mają na celu ograniczenie wpływu wartości chrześcijańskich w systemie edukacji, wbrew przekonaniom dużej części społeczeństwa, które wciąż utożsamia się z dziedzictwem ks. Jerzego Popiełuszki - obrońcy wolności, godności i prawa do wyrażania wiary w przestrzeni publicznej? 9. Dlaczego, mimo wcześniejszych zapowiedzi o konsultacjach ze środowiskiem nauczycieli religii, do tej pory nie doszło do spotkania z naszymi przedstawicielami, w tym ze stowarzyszeniami zrzeszającymi nauczycieli tego przedmiotu?

Odpowiedź na interpelację w sprawie planowanych zmian dotyczących nauczania religii w szkołach publicznych Odpowiedź na interpelację nr 15548 w sprawie planowanych zmian dotyczących nauczania religii w szkołach publicznych Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 19-03-2026 Szanowny Panie Pośle, Zasady oceniania regulują przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty [1] oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych [2] . Obecne brzmienie przepisu § 18 ust. 2 i § 19 ust. 2 ww. rozporządzenia przewiduje, że uczniowi, który uczęszczał na dodatkowe zajęcia edukacyjne, do średniej ocen rocznych lub końcowych wlicza się także oceny klasyfikacyjne uzyskane z tych zajęć. Zajęcia religii i etyki są zajęciami dobrowolnymi, organizowanymi na życzenie, nie są zajęciami nadobowiązkowymi, ani dodatkowymi. Zajęcia dodatkowe to takie, które dana szkoła wybiera i włącza do szkolnego zestawu programów nauczania i wówczas takie zajęcia stają się dla wszystkich uczniów danej szkoły zajęciami obowiązkowymi. Zgodnie z art. 109 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043 ze zm.) do dodatkowych zajęć edukacyjnych zalicza się: 1) zajęcia z języka obcego nowożytnego innego niż język obcy nowożytny nauczany w ramach obowiązkowych zajęć edukacyjnych; 2) zajęcia, dla których nie została ustalona podstawa programowa, lecz program nauczania tych zajęć został włączony do szkolnego zestawu programów nauczania. Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o systemie oświaty publiczne przedszkola i szkoły podstawowe organizują naukę religii na życzenie rodziców, publiczne szkoły ponadpodstawowe na życzenie bądź rodziców, bądź samych uczniów; po osiągnięciu pełnoletności o pobieraniu nauki religii decydują uczniowie. Mając na uwadze brzmienie tego przepisu zajęcia religii (etyki) są dobrowolne, zatem rodzic lub pełnoletni uczeń decyduje o uczestnictwie w tych zajęciach zgodnie z obowiązującymi przepisami. W związku z tym, że zajęcia religii i etyki nie są zajęciami, na które uczeń jest obowiązany uczęszczać, nieuzasadnione jest, aby roczna lub końcowa ocena klasyfikacyjna z tych zajęć miała wpływ na średnią uzyskanych ocen. Rozporządzeniem z dnia 22 marca 2024 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych [3] wprowadzono zmianę polegającą na wyłączeniu ocen z religii i etyki ze średniej rocznych lub końcowych ocen klasyfikacyjnych. Również z uwagi na dobrowolny charakter tych zajęć [4] ustalono, że nauka religii lub etyki jest organizowana bezpośrednio przed rozpoczęciem obowiązkowych zajęć edukacyjnych, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, przewidzianych dla ucznia w danym dniu albo bezpośrednio po zakończeniu tych zajęć. Jednocześnie ustalono, że od tej zasady można odstąpić, jeżeli w nauce religii lub etyki, według stanu na dzień 15 września danego roku szkolnego, uczestniczą wszyscy uczniowie danego oddziału szkoły podstawowej. Od czasu wprowadzenia do szkół nauki religii i etyki, nauka ta organizowana jest na życzenie rodziców lub pełnoletnich uczniów. Tej zasady nie zmieniono także za rządów politycznego ugrupowania, które Pan Poseł reprezentuje. Kierując się troską o swobodę w wyrażaniu swojego światopoglądu, udział w zajęciach religii lub etyki jest kwestią wyboru. Uczeń może uczęszczać na religię, na etykę, na oba te przedmioty lub na żaden z nich, ponieważ szkoła publiczna musi pozostać neutralna i respektować prawo do nieuczestniczenia w takich zajęciach z uwagi na konstytucyjną gwarancję wolności sumienia i religii, co oznacza, że państwo nie może zmuszać uczniów do uczestnictwa w zajęciach wyznaniowych. Minister jedynie szczegółowo określa warunki nauki religii, natomiast rozwiązanie polegające na dokonaniu obowiązkowego wyboru musiałoby być ustalone w ustawie, co stanowi kompetencję Parlamentu. Odnosząc się do kwestii nauczycieli prowadzących zajęcia z religii lub innych przedmiotów, należy wskazać, że podnoszenie kwalifikacji zawodowych oraz uzyskiwanie uprawnień do nauczania kolejnych przedmiotów odbywa się na zasadach ogólnych określonych w przepisach prawa oświatowego. W przypadku zamiaru podjęcia pracy przy nauczaniu nowego przedmiotu nauczyciel musi posiadać odpowiednie wykształcenie kierunkowe oraz przygotowanie pedagogiczne. Oceny, czy konkretne kwalifikacje spełniają wymagania do nauczania danego przedmiotu, dokonuje dyrektor szkoły zatrudniający nauczyciela. Od 1 września 2025 r. w szkołach podstawowych (klasy IV-VIII) i ponadpodstawowych jest realizowany nieobowiązkowy przedmiot – edukacja zdrowotna, który zastąpił dotychczasowy przedmiot – wychowanie do życia w rodzinie. Przedmiot edukacja zdrowotna charakteryzuje się interdyscyplinarnym charakterem, łącząc elementy nauk: o zdrowiu, medycznych, społecznych, humanistycznych, przyrodniczych i ścisłych. Podstawa programowa [5] tego przedmiotu została przygotowana z uwzględnieniem wieku i rozwoju psychofizycznego uczniów, którzy będą uczęszczać na te zajęcia. Podstawa programowa edukacji zdrowotnej została zaprojektowana w sposób holistyczny i obejmuje dziesięć działów, które odzwierciedlają sfery funkcjonowania człowieka, wśród których jest również dział – zdrowie seksualne: Klasy IV-VI szkoły podstawowej Klasy VII-VIII szkoły podstawowej Klasy I-III szkół ponadpodstawowych Dział I. Wartości i postawy Dział II. Zdrowie fizyczne Dział III. Aktywność fizyczna Dział IV. Odżywianie Dział V. Zdrowie psychiczne Dział VI. Zdrowie społeczne Dział VII. Dojrzewanie Dział VII. Zdrowie seksualne Dział VIII. Zdrowie seksualne Dział VIII. Zdrowie środowiskowe Dział IX. Zdrowie środowiskowe Dział IX. Internet i profilaktyka uzależnień Dział X. Internet i profilaktyka uzależnień Dział X. System ochrony zdrowia Zgodnie z pierwotnymi założeniami, przedmiot ten miał być obowiązkowy i w takim kształcie projekt podstawy programowej edukacji zdrowotnej został w październiku 2024 r. skierowany do konsultacji publicznych i uzgodnień. W wyniku konsultacji społecznych zdecydowano o dobrowolności udziału uczniów w zajęciach z tego przedmiotu (pełnoletni uczeń/rodzice dziecka mogą w terminie do 25 września danego roku szkolnego zgłosić dyrektorowi szkoły rezygnację z udziału w tych zajęciach). Warto podkreślić, że umożliwiono rodzicom udział w spotkaniach z nauczycielem przedmiotu i wychowawcą oraz pozyskanie informacji o celach i treściach realizowanego programu nauczania, podręcznikach, materiałach edukacyjnych, materiałach ćwiczeniowych oraz środkach dydaktycznych, które stanowiły podstawę świadomej decyzji dotyczącej zgłoszenia dyrektorowi szkoły w formie pisemnej rezygnacji z udziału ucznia w zajęciach [6] . Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] Dz. U. z 2025 r. poz. 881. [2] Dz. U. z 2023 r. poz. 2572 z późn. zm. [3] Dz. U. z 2024 r. poz. 438. [4] § 8a rozporządzenia Ministra Edukacji w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach z dnia 14 kwietnia 1992 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 983 z późn. zm.) [5] Określona w rozporządzeniu Ministra Edukacji z dnia 6 marca zmieniającym rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. z 2025 r. poz. 378) oraz w rozporządzeniu Ministra Edukacji z dnia 6 marca zmieniającym rozporządzenie w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz. U. z 2025 r. poz. 382). [6] § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 7 kwietnia w sprawie sposobu nauczania szkolnego oraz zakresu treści dotyczących wiedzy o życiu seksualnym człowieka, o zasadach świadomego i odpowiedzialnego rodzicielstwa, o wartości rodziny, życia w fazie prenatalnej oraz metodach i środkach świadomej prokreacji zawartych w podstawie programowej kształcenia ogólnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 467).