Interpelacja w sprawie powołania międzyresortowego zespołu ds. sekt

Interpelacja w sprawie powołania międzyresortowego zespołu ds. sekt Interpelacja nr 15547 do prezesa Rady Ministrów w sprawie powołania międzyresortowego zespołu ds. sekt Zgłaszający: Jan Michał Dziedziczak Data wpływu: 23-02-2026 Szanowny Panie Premierze, w związku z rosnącym problemem sekt i nowych ruchów religijnych, które w ostatnich latach zyskały na sile, zwracam się z pytaniem o możliwość powołania międzyresortowego zespołu ds. sekt, którego zadaniem byłoby monitorowanie oraz przeciwdziałanie szkodliwym praktykom niektórych organizacji. Na przestrzeni lat wiele grup, które ukrywają się pod postacią wspólnot religijnych, kursów rozwoju osobistego czy grup wsparcia, zaczęło wykorzystywać trudną sytuację psychologiczną społeczeństwa, szczególnie w czasie pandemii COVID-19. Zjawisko to prowadziło do krzywdzenia ludzi, a także do rozpadów rodzin. W dniu 17 maja 1989 r. wprowadzona została ustawa o gwarancjach wolności sumienia i wyznania. Artykuł 1 tej ustawy stanowi: „1. Rzeczpospolita Polska zapewnia każdemu obywatelowi wolność sumienia i wyznania. 2. Wolność sumienia i wyznania obejmuje swobodę wyboru religii lub przekonań oraz wyrażania ich indywidualnie i zbiorowo, prywatnie i publicznie. …” Z kolei w artykule 2 czytamy: „ … Korzystając z wolności sumienia i wyznania, obywatele mogą w szczególności: pkt 1) tworzyć wspólnoty religijne, zwane dalej "kościołami i innymi związkami wyznaniowymi", zakładane w celu wyznawania i szerzenia wiary religijnej, posiadające własny ustrój, doktrynę i obrzędy kultowe; …” Na przełomie lat 80-tych i 90-tych w Polsce nastąpił rozkwit różnych inicjatyw - grup religijnych, które dzięki tej ustawie mogły przybrać formę prawną. Blisko 50-letnia ateizacja Polski przez władze komunistyczne sprawiła, że te inicjatywy trafiły na podatny grunt. W ostatnich latach ponownie zauważalny jest wzrost liczby organizacji, które posiadają cechy sekt. Zjawisko to nasiliło się po wybuchu pandemii COVID-19, która nie tylko spowodowała problemy zdrowotne w sensie fizycznym, lecz także prowadziła do kryzysów psychicznych, stanowiąc idealne pole do działania dla grup ukrywających się pod postacią kursów rozwoju osobistego czy wspólnot religijnych. Sekta, przedstawiana kiedyś jako ekskluzywny twór zamknięty na odludziu, skupiający kilkudziesięciu lub kilkuset członków bez kontaktu ze światem zewnętrznym, stała się mitem. Współczesne sekty mogą przyjmować osoby niezależnie od pory roku, płci, wieku, poziomu wykształcenia czy inteligencji. Członkowie takich grup prowadzą na pozór normalne życie - mieszkają na zwykłych osiedlach, chodzą do pracy lub szkoły, a zmiany w ich zachowaniu stają się zauważalne dopiero, gdy jest już za późno. Zgodnie z badaniami przeprowadzanymi w Wielkiej Brytanii, Kanadzie i Polsce, można wyróżnić najważniejsze przesłanki, które świadczą o destrukcyjnym charakterze danej grupy. Należą do nich: lider przypisujący sobie boski autorytet, kontrola umysłu, uzależnienie psychiczne i ekonomiczne za pomocą technik psychomanipulacyjnych, pozbawienie tożsamości i prywatności, odrzucenie tradycyjnych wartości, zmiany w diecie, zachowaniu i wyglądzie, a także, co najważniejsze, zerwanie więzi z rodziną i dawnymi znajomymi. Ofiarami sekt nie są jedynie jednostki, lecz całe rodziny. Zniszczone małżeństwa, dzieci porzucone przez rodzica pod wpływem sekty - to realia wielu polskich rodzin. Choć art. 18 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, iż „małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej”, rodziny ofiar sekt nie czują ani ochrony, ani opieki. Są pozostawione same sobie, nie mając do kogo się zwrócić po pomoc, ponieważ w polskim prawie brakuje odpowiednich regulacji dotyczących działalności sekt. Blisko 40 lat temu, w 1986 roku, w Watykanie wydano dokument pt. „Sekty albo nowe ruchy religijne”, który ostrzegał, iż: „Nie możemy być naiwnie pojednawczy. Zbadaliśmy działalność sekt w stopniu wystarczającym, aby móc stwierdzić, że postawy i metody działania niektórych z nich są w stanie zniszczyć osobowość, dezorganizować rodziny i społeczeństwa.” Ich działalność uderza nie tylko w pojedyncze jednostki, lecz w całe rodziny, społeczności i porządek społeczny, dezorganizując funkcjonowanie całego narodu. Z uwagi na ten narastający problem, zwracam się z pytaniami: Czy istnieje możliwość powołania międzyresortowego zespołu ds. sekt, wzorowanego na zespole, który funkcjonował w latach 1997-2001? Czy możliwe jest wprowadzenie regulacji prawnych penalizujących działalność sekt, aby zapewnić odpowiednią ochronę ofiarom i ich rodzinom, zgodnie z zapisami art. 18 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który gwarantuje ochronę rodziny? Jakie działania w tej chwili prowadzi rząd aby zapobiegać negatywnym skutkom działalności sekt?

Odpowiedź na interpelację w sprawie powołania międzyresortowego zespołu ds. sekt Odpowiedź na interpelację nr 15547 w sprawie powołania międzyresortowego zespołu ds. sekt Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 25-03-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 15547 Pana Posła Jana Michała Dziedziczaka w sprawie powołania międzyresortowego zespołu ds. sekt – skierowaną do Prezesa Rady Ministrów, przekazaną [1] Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji w celu udzielenia odpowiedzi, uprzejmie informuję, że wolność sumienia i religii, wolność wyrażania poglądów, prawo do zrzeszania się oraz tworzenia organizacji, stowarzyszeń i świeckich związków w celu realizacji zadań religijnych, stanowią jedne z podstawowych praw zagwarantowanych każdemu obywatelowi na mocy przepisów Konstytucji RP. Szczegółowe uregulowania w przedmiotowym zakresie zawiera ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania [2] , która zezwala m.in. tworzyć wspólnoty religijne zakładane w celu wyznawania i szerzenia wiary religijnej, posiadające własny ustrój, doktrynę i obrzędy kultowe. W odniesieniu do zagadnienia odpowiedzialności karnej należy wskazać, że obowiązujące w Polsce przepisy prawa nie przewidują odpowiedzialności karnej wyłącznie z powodu przynależności do określonej grupy, sekty czy niezarejestrowanego związku wyznaniowego. Próba karania za samą przynależność do grupy określanej mianem sekty mogłaby naruszać art. 53 Konstytucji RP (wolność sumienia i wyznania) oraz gwarancje swobody zrzeszania się. Konsekwencje prawno-karne wobec osób fizycznych powiązanych z sektami, grupami i innymi organizacjami wyciągane są jedynie w sytuacjach, gdy ich konkretne działania wyczerpują ustawowe znamiona czynów zabronionych. Na marginesie należy dodać, że w RP na gruncie prawa stanowionego pojęcie sekty nie istnieje. Warto dodać, że ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny [3] precyzyjnie reguluje odpowiedzialność nie tylko za samo dokonanie przestępstwa, ale również za przygotowanie (art. 16 k.k. ), podżeganie (art. 18 §2 k.k. ) oraz pomocnictwo w jego popełnieniu (art. 18 §3 k.k. ). W każdym przypadku ujawnienia naruszenia prawa, Policja podejmuje stosowne działania w granicach przysługujących jej uprawnień, wykorzystując dostępne instrumenty prawne w celu ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Niezależnie od powyższego należy zaznaczyć, że zagadnienie dotyczące ewentualnego wprowadzenia regulacji prawnych penalizujących działalność sekt pozostaje we właściwości Ministra Sprawiedliwości. W odniesieniu do kwestii możliwości powołania międzyresortowego zespołu ds. sekt [4] , wzorowanego na gremium funkcjonującym w latach 1997-2001, uprzejmie informuję, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie prowadzi działań w przedmiotowym zakresie. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Zgodnie z właściwością, pismem z 5 marca 2026 r. o sygn. DSP.INT.4510.73.2026 Pana Jakuba Stefaniaka – Sekretarza Stanu, Zastępcy Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, działającego z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów. [2] Dz. U. z 2023 r. poz. 265. [3] Dz. U. z 2025 r. poz. 383, z późn. zm, dalej – k.k. [4] Jako organu opiniodawczo-doradczego Prezesa Rady Ministrów.