Interpelacja w sprawie jakości i standardów studiów podyplomowych realizowanych w 100% on-line

Interpelacja w sprawie jakości i standardów studiów podyplomowych realizowanych w 100% on-line Interpelacja nr 15478 do ministra edukacji w sprawie jakości i standardów studiów podyplomowych realizowanych w 100% on-line Zgłaszający: Łukasz Horbatowski, Bartosz Zawieja, Sylwia Bielawska, Robert Jagła, Jolanta Niezgodzka, Jacek Niedźwiedzki, Adam Krzemiński, Patryk Gabriel Data wpływu: 20-02-2026 Szanowna Pani Minister, zwracam się do Pani z interpelacją dotyczącą zasadności i jakości prowadzenia studiów podyplomowych realizowanych w całości w formule zdalnej, w szczególności tych, które służą uzyskaniu kwalifikacji nauczycielskich. O zajęcie się tą sprawą zwrócili się do mnie przedstawiciele środowiska pedagogów. Uzasadnienie i kontekst W ostatnich latach obserwuje się wyraźny wzrost liczby studiów podyplomowych prowadzonych w formule 100% on-line, także w obszarze kształcenia i doskonalenia nauczycieli. Kształcenie zdalne może być wartościowym narzędziem – elastycznym, dostępniejszym dla osób z mniejszych miejscowości i ułatwiającym łączenie nauki z pracą. Jednocześnie pojawiają się uzasadnione obawy, czy w każdym przypadku jest to formuła adekwatna do przygotowania do zawodu nauczyciela, który ma charakter praktyczny, relacyjny i wymaga nie tylko wiedzy, ale również realnie sprawdzonych kompetencji. Zawód nauczyciela wiąże się z odpowiedzialnością za proces dydaktyczno-wychowawczy, bezpieczeństwo uczniów oraz jakość pracy szkoły. W ocenie zgłaszających problem pedagogów część studiów podyplomowych realizowanych wyłącznie on-line bywa prowadzona w sposób, który nie gwarantuje rzetelnej weryfikacji efektów uczenia się. Pojawia się ryzyko traktowania tych form kształcenia głównie jako sposobu uzyskania formalnego potwierdzenia kwalifikacji („papierka”), bez odpowiadającego mu realnego nabycia umiejętności. Nie każdy uczestnik podchodzi do nauki w trybie zdalnym z należytą rzetelnością, a w niektórych programach może brakować skutecznych narzędzi weryfikacji pracy własnej, obecności czy samodzielności zaliczeń. Dodatkowo brak obowiązkowych zajęć stacjonarnych może ograniczać możliwość przeprowadzania ćwiczeń warsztatowych, symulacji sytuacji szkolnych, pracy metodą mikronauczania oraz bezpośredniej obserwacji i oceny kompetencji interpersonalnych i dydaktycznych. W konsekwencji może to prowadzić do znacznych różnic w poziomie przygotowania absolwentów, a także do obniżania standardów i nadmiernej komercjalizacji oferty edukacyjnej. W związku z powyższym zasadne wydaje się rozważenie, na ile formuła studiów podyplomowych realizowanych w 100% on-line jest właściwa w przypadku kwalifikacji nauczycielskich oraz czy obecne mechanizmy nadzoru i standardów zapewniają porównywalną jakość kształcenia – niezależnie od uczelni i trybu realizacji. W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania: 1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej dostrzega ryzyko obniżenia jakości przygotowania do zawodu nauczyciela w przypadku studiów podyplomowych realizowanych w formule w 100% on-line, w szczególności w zakresie weryfikacji efektów uczenia się oraz kompetencji praktycznych? 2. Na jakiej podstawie prawnej i merytorycznej dopuszczalne jest obecnie uzyskiwanie kwalifikacji nauczycielskich na studiach podyplomowych bez obowiązkowych elementów stacjonarnych, w tym zajęć warsztatowych lub praktycznych? 3. Czy ministerstwo prowadzi analizy, monitoring lub kontrole dotyczące jakości studiów podyplomowych realizowanych wyłącznie zdalnie (np. w zakresie sposobu zaliczania, weryfikacji samodzielności pracy, wymagań programowych, nadzoru nad praktykami)? Jeśli tak – jakie są wnioski z tych działań? 4. Czy planowane jest wprowadzenie minimalnych standardów dla studiów podyplomowych, których ukończenie skutkuje uzyskaniem kwalifikacji nauczycielskich, w tym określenie obowiązkowego komponentu zajęć realizowanych stacjonarnie (np. część warsztatowa, hospitacje, egzaminy praktyczne lub inne formy bezpośredniej weryfikacji)? 5. Czy ministerstwo rozważa zmiany przepisów ograniczające możliwość prowadzenia studiów podyplomowych dla nauczycieli wyłącznie w formule on-line, tak aby przeciwdziałać sytuacjom, w których priorytetem staje się uzyskanie formalnego zaświadczenia, a nie realne przygotowanie do wykonywania zawodu?

Odpowiedź na interpelację w sprawie jakości i standardów studiów podyplomowych realizowanych w 100% on-line Odpowiedź na interpelację nr 15478 w sprawie jakości i standardów studiów podyplomowych realizowanych w 100% on-line Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 18-03-2026 Szanowne Panie Posłanki i Panowie Posłowie, uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 163 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2024 poz. 1571 z późn. zm.) studia podyplomowe mogą prowadzić uczelnie (zarówno publiczne, jak i niepubliczne), a także instytuty badawcze oraz instytuty Polskiej Akademii Nauk. Program studiów podyplomowych powinien być zgodny z przepisami ustawy (art. 160-164), w tym w szczególności w zakresie czasu trwania studiów podyplomowych, możliwości uzyskania kwalifikacji cząstkowych na poziomie 6, 7 albo 8 PRK (Polskiej Ramy Kwalifikacji) oraz wymogów tyczących się uczestników studiów podyplomowych (minimum ukończone studia pierwszego stopnia na określonym kierunku studiów). W przypadku studiów podyplomowych przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela ten program musi dodatkowo spełniać wymogi określone w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. 2024 poz. 453). Wymagania dotyczące studiów podyplomowych przygotowujących do nauczania przedmiotu/prowadzenia zajęć określono w załączniku nr 1 do ww. rozporządzenia, wskazując, że: kształcenie nauczycieli jest możliwe w trakcie studiów podyplomowych w zakresie przygotowania psychologiczno-pedagogicznego dla osób posiadających odpowiedni poziom wykształcenia i przygotowania merytorycznego lub do nauczania kolejnego przedmiotu (prowadzenia kolejnych zajęć) dla nauczycieli posiadających kwalifikacje do nauczania pierwszego przedmiotu (prowadzenia zajęć) i posiadających odpowiednie przygotowanie merytoryczne, kształcenie nauczycieli – pedagogów specjalnych jest możliwe w trakcie studiów podyplomowych w przypadku nauczycieli posiadających już kwalifikacje do nauczania przedmiotu (prowadzenia zajęć) albo posiadających kwalifikacje w jednym z zakresów pedagogiki specjalnej i chcących uzyskać kwalifikacje w innym zakresie pedagogiki specjalnej. studia podyplomowe nadające kwalifikacje nauczycielskie mogą być prowadzone wyłącznie przez uczelnię zapewniającą kadrę kształcącą nauczycieli na studiach pierwszego lub drugiego stopnia lub jednolitych studiach magisterskich na kierunku odpowiadającym zakresowi kształcenia na studiach podyplomowych. Przepisami ust. 2.7 pkt 4 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia wskazano, że warunkiem podjęcia studiów podyplomowych przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela kolejnego przedmiotu jest posiadanie dyplomu ukończenia jednolitych studiów magisterskich lub studiów pierwszego i drugiego stopnia, których program określał efekty uczenia się obejmujące wiedzę i umiejętności odpowiadające wymaganiom ogólnym podstawy programowej przedmiotu nauczania. Ocena spełniania powyższego warunku rozporządzenia w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela – na podstawie dokumentów poświadczających wykształcenie – i decyzja o przyjęciu na studia podyplomowe należy do uczelni prowadzącej studia. W przepisach ust. 1 pkt 1.1 i ust. 3 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia określono zakres, wymiar i sposób prowadzenia zajęć na studiach podyplomowych przygotowujących do zajmowania stanowiska nauczyciela. Przepis powyższy stanowi m.in., że: Studia podyplomowe przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela trwają nie krócej niż 3 semestry. Kształcenie w zakresie zapewniającym przygotowanie merytoryczne do nauczania przedmiotu jest realizowane w wymiarze określonym przez uczelnie w programie studiów. Program studiów podyplomowych, w ramach których jest realizowane kształcenie przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela w grupach zajęć, o których mowa w ust. 2.7 (przygotowanie merytoryczne w zakresie przedmiotu nauczania) zapewnia osiągnięcie takich samych efektów uczenia się jak program studiów (I i II stopnia). Liczba punktów ECTS, jaka może być uzyskana w ramach kształcenia z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość, nie może być większa niż 25% sumy liczby punktów ECTS określonej dla tych grup zajęć. Praktyki zawodowe nie mogą być prowadzone z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość. Przepisy prawa wskazują w jakim wymiarze na studiach podyplomowych może być realizowane kształcenie w formule on-line. Nie ma możliwości realizacji kwalifikacyjnych studiów podyplomowych dla nauczycieli wyłącznie (w 100 %) w formule on-line. Uprzejmie informuję, że w związku z uwagami dotyczącymi sposobu kształcenia nauczycieli przez szkoły wyższe, w tym w szczególności w trakcie studiów podyplomowych, Ministerstwo Edukacji Narodowej postulowało powołanie w Polskiej Komisji Akredytacyjnej zespołu do spraw kształcenia nauczycieli, aby oceniał on sposób prowadzenia studiów i studiów podyplomowych dla nauczycieli, w tym zgodność sposobu ich realizacji z przepisami prawa. Sposób realizacji przez uczelnie studiów podyplomowych budzi bowiem najwięcej wątpliwości dotyczących zakresu i jakości kształcenia. Zgodnie z art. 254 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w ramach Polskiej Komisji Akredytacyjnej został powołany zespół do spraw kształcenia nauczycieli, który dokonuje oceny sposobu prowadzenia studiów nauczycielskich. Studia podyplomowe, w tym studia podyplomowe nadające nauczycielom dodatkowe kwalifikacje, są jednak w dalszym ciągu poza systemem akredytacji. Informuję również, że na wniosek ministra edukacji w rozporządzeniu Ministra Nauki z dnia 18 lipca 2024 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie dokumentów wydawanych w związku z przebiegiem lub ukończeniem studiów podyplomowych i kształcenia specjalistycznego (Dz. U. 2024 poz. 1103) rozszerzono zakres informacji zawartych na świadectwie ukończenia studiów m.in. o liczbę punktów ECTS uzyskanych w ramach kształcenia z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość. Po wprowadzeniu zmian w przepisach ww. rozporządzenia, od 1 października 2024 r., świadectwa ukończenia studiów podyplomowych nadających nauczycielom kwalifikacje powinny dodatkowo zawierać informacje o: liczbie godzin zajęć prowadzonych z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość oraz liczbę punktów ECTS przypisanych do tych zajęć, miejscu odbywania praktyk zawodowych, zrealizowaniu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lub do uzyskania uprawnień zawodowych, odbyciu kształcenia zgodnie ze standardem kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, uzyskaniu przygotowania do wykonywania zawodu nauczyciela ze wskazaniem przedmiotu lub rodzaju zajęć, które absolwent studiów może prowadzić. Informuję jednocześnie, że nadzór nad uczelniami i realizowanymi przez nie studiami i studiami podyplomowymi sprawuje minister nauki i szkolnictwa wyższego. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu