Interpelacja w sprawie recenzentów podręczników szkolnych

Interpelacja w sprawie recenzentów podręczników szkolnych Interpelacja nr 15354 do ministra edukacji w sprawie recenzentów podręczników szkolnych Zgłaszający: Tomasz Zieliński, Sławomir Skwarek, Władysław Kurowski Data wpływu: 13-02-2026 Szanowna Pani Minister, w związku ze zgłaszanymi wątpliwościami dotyczącymi organizacji pracy recenzentów podręczników szkolnych zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami: 1. W jakim celu ministerstwo planuje zwiększyć liczbę recenzentów podręczników do 4 i 5 recenzentów oraz jakie konkretnie kwoty planuje ministerstwo płacić za poszczególne recenzje? 2. Czy ministerstwo planuje zmienić tryb naboru recenzentów? 3. Ile podręczników szkolnych zostało dopuszczonych do użytku w 2024 i 2025 roku? 4. Jakie były koszty wynagrodzenia recenzentów w 2024 i 2025 roku? 5. Jakie były wpływy w roku 2024 i 2025 z tytułu opłat wnoszonych przez wydawców? Z poważaniem Tomasz Zieliński

Odpowiedź na interpelację w sprawie recenzentów podręczników szkolnych Odpowiedź na interpelację nr 15354 w sprawie recenzentów podręczników szkolnych Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 13-03-2026 Szanowni Panowie Posłowie, w uzasadnieniu do ustawy z dnia 13 lutego 2026 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o finansowaniu zadań oświatowych (oczekuje na publikację w Dzienniku Ustaw) wskazano, że w związku ze zmianami przyjętymi w ww. ustawie planowane jest również wprowadzenie zmian w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 października 2019 r. w sprawie dopuszczania do użytku szkolnego podręczników (Dz. U. poz. 2013), polegających na: zmianie wysokości opłat wnoszonych w postępowaniu o dopuszczenie podręcznika do użytku szkolnego, uwzględniając możliwość różnicowania tych opłat w zależności od rodzaju i postaci podręcznika, zakresu kształcenia, rodzaju zajęć edukacyjnych oraz etapu edukacyjnego; zwiększenia liczby wymaganych opinii rzeczoznawców z trzech do czterech opinii w przypadku podręczników w postaci papierowej oraz do pięciu opinii w przypadku podręczników w postaci elektronicznej. Projekt nowelizacji ww. rozporządzenia w sprawie dopuszczania do użytku szkolnego podręczników jest obecnie przygotowywany. Planowane jest zwiększenie liczby wymaganych opinii rzeczoznawców i zastąpienie dotychczasowych dwóch opinii merytoryczno-dydaktycznych dwiema opiniami merytorycznymi i odrębną, jedną opinią dydaktyczną. Zmiana ta zapewni uczniom podręczniki lepszej jakości. Odpowiednie opracowanie metodyczne podręcznika ma bowiem fundamentalne znaczenie dla jego wartości jako źródła pozyskiwania przez uczniów wiedzy i umiejętności określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego. Planowane jest rozszerzenie i uszczegółowienie katalogu warunków, jakie musi spełnić podręcznik, aby mógł zostać uznany za poprawny i przydatny dydaktycznie. Rozszerzenie i doprecyzowanie wymagań dotyczących opracowania metodycznego podręczników stanowi kluczowy element podnoszenia jakości kształcenia. Zwiększenie liczby wymaganych opinii – poprzez wyodrębnienie opinii merytorycznych oraz osobnej opinii dydaktycznej w miejsce dotychczasowych opinii merytoryczno-dydaktycznych – pozwoli na bardziej szczegółową analizę i ocenę treści oraz sposobu ich prezentacji w podręczniku. Każdy z tych obszarów wymaga bowiem odrębnych kompetencji eksperckich a ocena przydatności do użytku szkolnego dokonywana jest z nieco odmiennej perspektywy. Zgodnie z przyjętymi założeniami w przypadku podręcznika w postaci papierowej warunkiem dopuszczenia podręcznika do użytku szkolnego będzie uzyskanie czterech opinii rzeczoznawców, w tym: dwóch opinii merytorycznych, jednej opinii dydaktycznej i jednej opinii językowej, a w przypadku podręcznika w postaci elektronicznej warunkiem dopuszczenia do użytku szkolnego będzie uzyskanie, oprócz ww. opinii, także jednej opinii rzeczoznawcy do spraw podręczników do kształcenia specjalnego, zawierającej m. in. szczegółową ocenę spełniania przez podręcznik warunków określonych w załączniku do ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1440). Planowane jest także zobowiązanie wnioskodawców do składania wraz ze wnioskiem o dopuszczenie podręcznika do użytku szkolnego informacji o jego koncepcji metodycznej, zawierającej opis założeń metodycznych i sposobu ich odzwierciedlenia w podręczniku. Koncepcja będzie - wraz z projektem podręcznika - przekazywana rzeczoznawcy dydaktycznemu. Przepisami ww. ustawy z dnia 13 lutego 2026 r. wprowadzono zmianę dotyczącą wysokości opłat wnoszonych przez wydawców wraz z wnioskiem o dopuszczenie podręcznika do użytku szkolnego. Minimalna wysokość opłaty będzie wynosić 2800 zł, natomiast maksymalna 14 000 zł. Obecnie wysokość tej opłaty wynosi od 800 do 6 000 zł. Dotychczasowa stawka została ustalona ponad 20 lat temu i nie była od tego czasu zmieniana. Większość opłat wnoszonych przez wydawców z wnioskiem o dopuszczenie do użytku szkolnego podręcznika w postaci papierowej będzie wynosić 11 200 zł, co oznacza wynagrodzenie w kwocie 2 800 zł brutto dla jednego rzeczoznawcy (obecnie jest to 1600 zł brutto). Opłata w wysokości 14 000 zł została przewidziana dla wniosku o dopuszczenie podręcznika w postaci elektronicznej. Nie planuje się zmian w sposobie naboru rzeczoznawców. Tak jak dotychczas wpis następować będzie na wniosek osoby zainteresowanej, posiadającej odpowiednie osiągnięcia, doświadczenie oraz rekomendację. W przypadku nowej grupy rzeczoznawców sporządzających opinie dydaktyczne planuje się doprecyzowanie kategorii i rodzajów instytucji wydających rekomendacje osobie ubiegającej się o wpis na listę rzeczoznawców sporządzających te opinie. W 2024 r. dopuszczonych do użytku szkolnego zostało 107 podręczników, a w 2025 r. 74 podręczniki. Wydatki związane z realizacją zadań w zakresie dopuszczania do użytku szkolnego podręczników są finansowane z budżetu państwa z części 30 – Oświata i wychowanie. Podmioty składające do ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania wnioski o dopuszczenie do użytku szkolnego podręcznika wnoszą opłatę, która stanowi dochód budżetu państwa. W ramach prowadzonych postępowań o dopuszczenie do użytku szkolnego podręczników są zawierane umowy pomiędzy Skarbem Państwa – Ministrem Edukacji a rzeczoznawcami do spraw podręczników szkolnych, wskazanymi do opiniowania poszczególnych podręczników. Wydatki związane z realizacją umów zawartych z rzeczoznawcami do spraw podręczników nie przekraczają wysokości opłat wnoszonych przez wydawców podręczników. Koszty wynagrodzeń rzeczoznawców w 2024 r. wyniosły 785 646,00 zł, a w 2025 r. 432 078,00 zł. W 2024 r. wpływ z tytułu opłat wnoszonych przez wydawców podręczników do budżetu państwa wyniósł 446.607,14 zł, a w 2025 r. wyniósł 303.600,00 zł. Różnice w wysokości wpływów do budżetu państwa i wydatków na umowy z rzeczoznawcami w poszczególnych latach wynikają z faktu, że procedura dopuszczania podręczników do użytku szkolnego trwa kilka miesięcy. Umowy zawarte z rzeczoznawcami w ostatnim kwartale roku są w większości przypadków zrealizowane w roku następnym. Wypłata wynagrodzenia jest bowiem możliwa dopiero po zakończeniu procesu opiniowania podręcznika. Ponadto, część wydawców wnosi opłatę z końcem roku, a wniosek o dopuszczenie do użytku szkolnego składa w roku następnym. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu