Interpelacja w sprawie podstawy, trybu i finansowania udziału osoby towarzyszącej w zagranicznej wizycie ministra spraw zagranicznych w Indiach (17-20 stycznia 2026 r.), standardów transparentności oraz potrzeby doprecyzowania przepisów w tym zakresie

Interpelacja w sprawie podstawy, trybu i finansowania udziału osoby towarzyszącej w zagranicznej wizycie ministra spraw zagranicznych w Indiach (17-20 stycznia 2026 r.), standardów transparentności oraz potrzeby doprecyzowania przepisów w tym zakresie Interpelacja nr 15348 do ministra spraw zagranicznych w sprawie podstawy, trybu i finansowania udziału osoby towarzyszącej w zagranicznej wizycie ministra spraw zagranicznych w Indiach (17-20 stycznia 2026 r.), standardów transparentności oraz potrzeby doprecyzowania przepisów w tym zakresie Zgłaszający: Jarosław Sachajko Data wpływu: 16-02-2026 Szanowny Panie Ministrze, w związku z wizytą wicepremiera i ministra spraw zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej Pana Radosława Sikorskiego w Republice Indii w dniach 17-20 stycznia 2026 r. zwracam się z interpelacją dotyczącą standardów przejrzystości w zakresie udziału osób towarzyszących w zagranicznych wizytach oficjalnych oraz sposobu dokumentowania i rozliczania kosztów takich udziałów. Z publicznie dostępnych informacji wynika, że strona indyjska w oficjalnym komunikacie dotyczącym wizyty wskazała wprost, iż w wizycie uczestniczyła również „Mrs. Anne Applebaum”. Równocześnie w komunikatach publikowanych po stronie polskiej brak jest jasnej, publicznej informacji o statusie osoby towarzyszącej, podstawie jej udziału oraz o tym, kto poniósł koszty jej podróży i pobytu (przeloty, hotele, ewentualne ryczałty, logistyka i zabezpieczenie). W sytuacji gdy strona gospodarza ujmuje osobę towarzyszącą w oficjalnej zapowiedzi, brak analogicznego wyjaśnienia po stronie polskiej w praktyce generuje niepotrzebne domysły, ryzyka reputacyjne oraz spór, który dałoby się rozbroić prostą transparentnością. W dyplomacji udział małżonka/małżonki osoby pełniącej wysoką funkcję publiczną bywa elementem protokolarnym, obejmującym przede wszystkim wydarzenia reprezentacyjne, kulturalne lub społeczne. Dodatkowo, w programach wizyt międzynarodowych zdarzają się formuły typu „photo op: Official Only”, co może oznaczać, że część fotografii i ujęć oficjalnych celowo obejmuje jedynie urzędników, nawet jeżeli osoby towarzyszące przebywają na miejscu. Różnice w materiałach zdjęciowych czy komunikatach nie stanowią same w sobie dowodu na jakiekolwiek „ukrywanie”, ale wskazują na potrzebę jasnego opisu standardów: kto, w jakim charakterze, w których punktach programu uczestniczył oraz na czyj koszt. Jednocześnie należy zauważyć, że w państwie prawa i przy rosnącej wrażliwości opinii publicznej na gospodarowanie środkami publicznymi standardem powinno być, aby w przypadku jakiegokolwiek wykorzystania zasobów państwa na rzecz osoby niepełniącej funkcji publicznej (logistyka, rezerwacje, transport delegacyjny, akredytacje protokolarne, zabezpieczenie) istniała jasna podstawa, ścieżka decyzyjna i rozliczenie, a informacja o źródłach finansowania była możliwa do weryfikacji. Brak jednolitych reguł i jednoznacznej komunikacji sprzyja interpretacjom skrajnym: z jednej strony powstają niesprawiedliwe podejrzenia, z drugiej – zanika przejrzystość w obszarze, który powinien być odporny na uznaniowość. Dodatkowo, niezależnie od rozstrzygnięcia okoliczności tej konkretnej wizyty, warto rozważyć, czy obecne przepisy i praktyka nie są zbyt nieprecyzyjne w zakresie udziału małżonków członków Rady Ministrów w wydarzeniach dyplomatycznych i protokolarnych. W wielu państwach rozwiązano to poprzez jasne ramy „osoby oficjalnie towarzyszącej” w części reprezentacyjnej wizyty, co ma konkretne zalety: porządkuje status, ogranicza uznaniowość, umożliwia transparentne rozliczenie ewentualnych kosztów publicznych, pozwala z góry określić granice (np. zakaz udziału w częściach roboczych negocjacji i brak dostępu do informacji wrażliwych), a także umożliwia wykorzystanie komponentu kulturalnego i społecznego wizyt jako narzędzia soft power, bez naruszania standardów państwa prawa. Z perspektywy interesu publicznego takie doprecyzowanie mogłoby zmniejszyć temperaturę sporów, a jednocześnie zwiększyć profesjonalizm i przewidywalność protokołu dyplomatycznego. W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Czy Pani Anne Applebaum uczestniczyła w ww. wizycie w Indiach jako: członek delegacji oficjalnej, osoba oficjalnie towarzysząca (protokolarnie), czy osoba prywatna przebywająca równolegle, bez udziału w programie wizyty? Jeżeli w innym statusie – jakim? Jeżeli była osobą oficjalnie towarzyszącą lub członkiem delegacji, proszę wskazać podstawę formalną: kto i w jakim trybie zatwierdził jej udział (decyzja, polecenie wyjazdu, dokument wewnętrzny, zgoda dysponenta środków) oraz czy MSZ posiada ogólne wytyczne/procedury w tym zakresie. W jakich punktach programu wizyty Pani Anne Applebaum uczestniczyła i w jakim charakterze? Proszę wskazać listę punktów programu z rozróżnieniem, czy były to elementy oficjalne, protokolarne czy towarzyszące, oraz czy udział obejmował wyłącznie część otwartą (protokolarną), czy również część roboczą spotkań. Czy strona polska lub indyjska przewidywały odrębny program towarzyszący (tzw. spouse program)? Jeżeli tak – kto go przygotował, jaki miał zakres i czy generował koszty po stronie polskiej? Kto pokrył koszty podróży i pobytu Pani Anne Applebaum związane z wizytą (przeloty, zakwaterowanie, transport lokalny, ewentualne diety/ryczałty, obsługa logistyczna, akredytacje, inne koszty)? Proszę o jednoznaczną odpowiedź: środki prywatne, publiczne czy mieszane. Jeżeli jakakolwiek część kosztów była pokryta ze środków publicznych, proszę wskazać: łączną kwotę, strukturę wydatków, źródło finansowania (klasyfikacja budżetowa/dysponent) oraz podstawę dokonania wydatku (rodzaj dokumentów: umowa/faktura/rozliczenie). Jeżeli koszty były pokryte prywatnie, proszę wskazać, czy MSZ weryfikował, że żadne koszty po stronie państwa nie zostały poniesione pośrednio (np. w ramach zbiorczych rezerwacji i usług protokołu) oraz czy istnieje formalny tryb wykazania „braku kosztów publicznych” dla osób towarzyszących. Czy w trakcie wizyty zapewniano Pani Anne Applebaum ochronę lub inne formy zabezpieczenia? Jeśli tak – jaki był zakres, podstawa i koszt oraz z jakich środków został on sfinansowany? Czy osoba towarzysząca korzystała z transportu i infrastruktury delegacyjnej (samochody delegacyjne, wejścia protokolarne, akredytacje, obsługa protokołu)? Jeśli tak – czy MSZ kwalifikuje to jako koszt publiczny wymagający rozliczenia i w jakiej wysokości? Czy MSZ prowadzi rejestr kosztów wizyt zagranicznych z rozbiciem na koszty delegacji oraz ewentualne koszty osób towarzyszących? Jeśli tak – od kiedy i w jakim układzie, jeśli nie – czy MSZ planuje takie rozwiązanie? Czy MSZ dysponuje informacją, jakie zasady „photo op” obowiązywały przy kluczowych spotkaniach w Indiach (w tym „Official Only”) i czy były to zasady strony gospodarza, czy uzgodnione obustronnie? Czy MSZ zamierza wprowadzić standard publikowania w komunikatach o wizytach informacji o statusie osób towarzyszących oraz o źródłach finansowania ich udziału, w zakresie, w jakim nie narusza to bezpieczeństwa i informacji chronionych? Czy MSZ dokonuje oceny ryzyka konfliktu interesów w przypadku udziału osoby prywatnej towarzyszącej członkowi Rady Ministrów w wizycie zagranicznej? Jeśli tak – jaka jest procedura, jeśli nie – czy MSZ rozważa jej wdrożenie? Czy MSZ dostrzega potrzebę doprecyzowania przepisów (ustawowych lub wykonawczych) poprzez wprowadzenie formalnej kategorii „osoby oficjalnie towarzyszącej” członkom Rady Ministrów podczas wizyt zagranicznych, wraz z jasnymi granicami (np. brak udziału w częściach roboczych), zasadami finansowania i obowiązkami jawności/rozliczeń? Jeżeli tak – czy MSZ planuje inicjatywę w tym zakresie we współpracy z KPRM i MF? Jeżeli nie – proszę o uzasadnienie. Czy MSZ posiada analizę porównawczą rozwiązań stosowanych w innych państwach UE/NATO dotyczących udziału małżonków ministrów oraz standardów rozliczeń i transparentności? Jeżeli tak – proszę o udostępnienie lub wskazanie miejsca publikacji.

Odpowiedź na interpelację w sprawie podstawy, trybu i finansowania udziału osoby towarzyszącej w zagranicznej wizycie ministra spraw zagranicznych w Indiach (17-20 stycznia 2026 r.), standardów transparentności oraz potrzeby doprecyzowania przepisów w tym zakresie Odpowiedź na interpelację nr 15348 w sprawie podstawy, trybu i finansowania udziału osoby towarzyszącej w zagranicznej wizycie ministra spraw zagranicznych w Indiach (17-20 stycznia 2026 r.), standardów transparentności oraz potrzeby doprecyzowania przepisów w tym zakresie Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski Warszawa, 25-03-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 15348 posła Jarosława Sachajki w sprawie podstawy, trybu i finansowania udziału osoby towarzyszącej w zagranicznej wizycie ministra spraw zagranicznych w Indiach (17-20 stycznia 2026 r.), standardów transparentności oraz potrzeby doprecyzowania przepisów w tym zakresie), przekazuję następujące informacje. Czy Pani Anne Applebaum uczestniczyła w ww. wizycie w Indiach jako: członek delegacji oficjalnej, osoba oficjalnie towarzysząca (protokolarnie), czy osoba prywatna przebywająca równolegle, bez udziału w programie wizyty? Jeżeli w innym statusie – jakim? Pani Anne Applebaum uczestniczyła w wizycie w Republice Indii w dniach 17 – 20 stycznia 2026 roku jako osoba oficjalnie towarzysząca - Małżonka Wiceprezesa Rady Ministrów, Ministra Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej Pana Radosława Sikorskiego. W wizytach Wicepremierów, a także Ministrów Spraw Zagranicznych mogą uczestniczyć Współmałżonkowie. Dobrym przykładem jest Nieformalne Spotkanie Ministrów Spraw Zagranicznych Państw Członkowskich Unii Europejskiej w Formule Gymnich, które odbyło się w maju 2025 roku w Warszawie w ramach prezydencji Polski w Radzie Unii Europejskiej. W spotkaniu uczestniczyło sześciu Współmałżonków Ministrów Spraw Zagranicznych. Współmałżonkowie towarzyszyli Ministrom Spraw Zagranicznych w uroczystym obiedzie oraz realizowali program odrębny. Jeżeli była osobą oficjalnie towarzyszącą lub członkiem delegacji, proszę wskazać podstawę formalną: kto i w jakim trybie zatwierdził jej udział (decyzja, polecenie wyjazdu, dokument wewnętrzny, zgoda dysponenta środków) oraz czy MSZ posiada ogólne wytyczne/procedury w tym zakresie. Ogólne wytyczne/procedury dot. podróży służbowych pracowników MSZ oraz osób niebędących pracownikami Ministerstwa, których podróż jest finansowana ze środków MSZ, są zawarte w zarządzeniu nr 9 Dyrektora Generalnego Służby Zagranicznej z dnia 21 sierpnia 2019 (z późn. zm.) w sprawie podróży służbowych w Ministerstwie Spraw Zagranicznych i w placówkach zagranicznych. Jednocześnie informuję, że Biuro Administracji MSZ nie kupowało Pani Anne Applebaum biletu lotniczego ani nie wypłaciło świadczeń związanych z wyjazdem do Indii w dniach 17-20 stycznia 2026 roku. W jakich punktach programu wizyty Pani Anne Applebaum uczestniczyła i w jakim charakterze? Proszę wskazać listę punktów programu z rozróżnieniem, czy były to elementy oficjalne, protokolarne czy towarzyszące oraz czy udział obejmował wyłącznie część otwartą (protokolarną), czy również część roboczą spotkań. Małżonka Wiceprezesa Rady Ministrów, Ministra Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej Pana Radosława Sikorskiego uczestniczyła w następujących punktach programu: wizyta w Jantar Mantar wizyta w Pałac Miejskim wizyta w Pałacu Wiatrów udział w obiedzie wydawanym przez Bloomsbury Publishing udział w Jaipur Literature Festival udział w obiedzie wydawanym przez Juggernaut Publishing udział w obiedzie wydawanym przez Chargé d'affaires a.i. Rzeczypospolitej Polskiej w Republice Indii. Wicepremier R. Sikorski oraz A. Applebaum otrzymali odrębne zaproszenia na Jaipur Literature Festival. P. Anne Applebaum była osobiście zaproszona na obiady wydawane przez Bloomsbury Publishing oraz Juggernaut Publishing. W obu obiadach towarzyszył jej Wicepremier R. Sikorski. Czy strona polska lub indyjska przewidywała odrębny program towarzyszący (tzw. spouse program)? Jeżeli tak – kto go przygotował, jaki miał zakres i czy generował koszty po stronie polskiej. Poza punktami programu wymienionymi w odpowiedzi na pytanie 3. p. Anne Applebaum realizowała program odrębny. Kto pokrył koszty podróży i pobytu Pani Anne Applebaum związane z wizytą (przeloty, zakwaterowanie, transport lokalny, ewentualne diety/ryczałty, obsługa logistyczna, akredytacje, inne koszty)? Proszę o jednoznaczną odpowiedź: środki prywatne, publiczne czy mieszane. MSZ nie kupowało Pani Anne Applebaum biletu lotniczego ani nie wypłaciło świadczeń związanych z wyjazdem do Indii w dniach 17-20 stycznia 2026 roku. Jeżeli jakakolwiek część kosztów była pokryta ze środków publicznych, proszę wskazać: łączną kwotę, strukturę wydatków, źródło finansowania (klasyfikacja budżetowa/dysponent) oraz podstawę dokonania wydatku (rodzaj dokumentów: umowa/faktura/rozliczenie). Odpowiedź jak w pyt. 5. Jeżeli koszty były pokryte prywatnie, proszę wskazać, czy MSZ weryfikował, że żadne koszty po stronie państwa nie zostały poniesione pośrednio (np. w ramach zbiorczych rezerwacji i usług protokołu) oraz czy istnieje formalny tryb wykazania „braku kosztów publicznych” dla osób towarzyszących. Odpowiedź jak w pyt. 5. Czy w trakcie wizyty zapewniano Pani Anne Applebaum ochronę lub inne formy zabezpieczenia? Jeśli tak – jaki był zakres, podstawa i koszt oraz z jakich środków został on sfinansowany. W trakcie wizyty zapewniono ochronę SOP Wicepremierowi, Ministrowi Spraw Zagranicznych R. Sikorskiemu. P. Anne Applebaum nie jest objęta ochroną SOP. Czy osoba towarzysząca korzystała z transportu i infrastruktury delegacyjnej (samochody delegacyjne, wejścia protokolarne, akredytacje, obsługa protokołu)? Jeśli tak – czy MSZ kwalifikuje to jako koszt publiczny wymagający rozliczenia i w jakiej wysokości. Pani Anne Applebaum, tak jak wszyscy pozostali uczestnicy delegacji, korzystała z transportu zapewnionego przez Ambasadę RP w Nowym Delhi oraz saloniku VIP na lotniskach. Czy MSZ prowadzi rejestr kosztów wizyt zagranicznych z rozbiciem na koszty delegacji oraz ewentualne koszty osób towarzyszących? Jeśli tak – od kiedy i w jakim układzie; jeśli nie – czy MSZ planuje takie rozwiązanie. MSZ, tak jak każdy urząd państwowy, obowiązują jasne przepisy wynikające z ustaw. Delegację każdego pracownika lub osoby nie będącej pracownikiem, zgodnie z obowiązującymi przepisami, rozliczane są oddzielnie i wprowadzane do ewidencji księgowej według klasyfikacji budżetowej określonej w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 2 marca 2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 513, z późn. zm.). Czy MSZ dysponuje informacją, jakie zasady „photo op” obowiązywały przy kluczowych spotkaniach w Indiach (w tym „Official Only”) i czy były to zasady strony gospodarza czy uzgodnione obustronnie? Zasady ‘photo-op’ określone zostały przez stronę indyjską, jako gospodarza wizyty. Czy MSZ zamierza wprowadzić standard publikowania w komunikatach o wizytach informacji o statusie osób towarzyszących oraz o źródłach finansowania ich udziału, w zakresie, w jakim nie narusza to bezpieczeństwa i informacji chronionych? MSZ nie zamierza wprowadzać takiego standardu. Czy MSZ dokonuje oceny ryzyka konfliktu interesów w przypadku udziału osoby prywatnej towarzyszącej członkowi Rady Ministrów w wizycie zagranicznej? Jeśli tak – jaka jest procedura; jeśli nie – czy MSZ rozważa jej wdrożenie. Forma udziału współmałżonka szefa delegacji podczas wizyty zagranicznej wynika każdorazowo z formuły danej wizyty oraz jej celów. Na członków Rady Ministrów nałożone są obowiązki wynikające z ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w tym m.in. obowiązek składania informacji o korzyściach uzyskanych przez ich współmałżonków – obowiązek ten stanowi formalny mechanizm podnoszący poziom transparentności funkcjonowania członków Rady Ministrów i ich współmałżonków. Czy MSZ dostrzega potrzebę doprecyzowania przepisów (ustawowych lub wykonawczych) poprzez wprowadzenie formalnej kategorii „osoby oficjalnie towarzyszącej” członkom Rady Ministrów podczas wizyt zagranicznych, wraz z jasnymi granicami (np. brak udziału w częściach roboczych), zasadami finansowania i obowiązkami jawności/rozliczeń? Jeżeli tak – czy MSZ planuje inicjatywę w tym zakresie we współpracy z KPRM i MF; jeżeli nie – proszę o uzasadnienie. Forma udziału współmałżonka szefa delegacji podczas wizyty zagranicznej wynika każdorazowo z formuły danej wizyty oraz jej celów. Forma udziału może różnić się zasadniczo w zależności od sugestii strony przyjmującej, różnic kulturowych czy protokolarnych. Tworzenie jednolitej regulacji mającej określić zasady ewentualnego udziału współmałżonka w delegacji nie jest zasadne ze względu na brak możliwości sformalizowania potencjalnych różnic w odrębnych formułach udziału współmałżonka w delegacji podczas wizyty zagranicznej. Udział współmałżonka jest przede wszystkim elementem mającym wspomóc realizację celów wizyty zagranicznej oraz stanowić korzyść dla interesów RP. Wszelkie ewentualne dodatkowe koszty wynikające z odrębnego programu współmałżonka podczas wizyty zagranicznej są zwyczajowo pokrywane przez gospodarzy, zgodnie z zasadami protokołu dyplomatycznego. Czy MSZ posiada analizę porównawczą rozwiązań stosowanych w innych państwach UE /NATO dotyczących udziału małżonków ministrów oraz standardów rozliczeń i transparentności? Jeżeli tak – proszę o udostępnienie lub wskazanie miejsca publikacji. Wizyty oficjalne osób zajmujących najwyższe i wysokie funkcje państwowe w zakresie spraw protokolarnych nie są określone żadnym aktem prawnym, a ich przebieg i udział osób towarzyszących są ustalane w trakcie przygotowań. Podczas wizyt oficjalnych na poziomie prezydenta, premiera i ministra SZ uczestnictwo współmałżonków jest opcjonalne i wynika z wcześniejszego ustalenia stron. Kodyfikowanie obecności współmałżonka nie ma miejsca, ponieważ różne są oczekiwania poszczególnych stron w zależności od praktyki protokolarnej stosowanej w danym państwie. Z wyrazami szacunku z up. Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu