Interpelacja w sprawie naruszenia zasady proporcjonalności wynikającej z ustawy Prawo zamówień publicznych i nieefektywnego wydatkowania środków publicznych

Interpelacja w sprawie naruszenia zasady proporcjonalności wynikającej z ustawy Prawo zamówień publicznych i nieefektywnego wydatkowania środków publicznych Interpelacja nr 15345 do ministra infrastruktury w sprawie naruszenia zasady proporcjonalności wynikającej z ustawy Prawo zamówień publicznych i nieefektywnego wydatkowania środków publicznych Zgłaszający: Jarosław Sachajko Data wpływu: 16-02-2026 Szanowny Panie Ministrze, 19 stycznia br. Krajowa Izba Odwoławcza, po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez konsorcjum w składzie: Budimex, a także Budimex Kolejnictwo i PORR, nakazała spółce PKP Polskie Linie Kolejowe unieważnić wybór oferty na przebudowę linii kolejowej Rail Baltica między Białymstokiem a Ełkiem. W rezultacie z przetargu zostało wykluczone konsorcjum polskich firm, tj. Torpol-Mirbud, które złożyło najkorzystniejszą finansowo ofertę na przebudowę tego kluczowego odcinka międzynarodowej trasy. Powodem odwołania była kara 15 tys. złotych nałożona w 2022 roku na Mirbud, mimo że art. 111 ustawy Prawo zamówień publicznych przewiduje trzyletni okres wykluczenia w przypadku takich kar. W kontekście powyższego należy podkreślić, że konsorcjum Torpol-Mirbud składało ofertę w ww. przetargu po upływie trzyletniego okresu wykluczenia, zatem zarzut naruszenia art. 111 PZP wydaje się być zarzutem chybionym, wobec czego sprawa ma mieć swoją kontynuację w sądzie (https://www.rp.pl/budownictwo/art43769171-mirbud-rusza-do-sadu-stawka-miliardowy-kontrakt-na-rail-baltica). Co jednak najbardziej bulwersujące, w wyniku unieważnienia wyboru oferty konsorcjum polskich firm, tj. Torpol-Mirbud, PKP PLK zdecyduje o wyborze oferty o 400 mln złotych droższej i złożonej przez konsorcjum, w którym liderem jest Budimex – spółka składająca odwołanie do KIO, na której – według doniesień prasowych – ciąży wyrok warszawskiego sądu okręgowego za doprowadzenie do zakłócenia konkurencji w jednym z postępowań o zamówienie publiczne na budowę linii wysokiego napięcia (https://www.wnp.pl/budownictwo/batalia-o-przetarg-pse-sad-utrzymal-wyrok,1015851.html). Co ciekawe, Ministerstwo Aktywów Państwowych wielokrotnie deklarowało realizację polityki local content, oznaczającej dążenie do zwiększania udziału polskich przedsiębiorstw, kapitału, dostawców, podwykonawców oraz polskiej myśli technicznej w realizacji strategicznych inwestycji publicznych. Celem tej polityki jest m.in. wzmacnianie potencjału polskich firm, zwiększanie wpływów podatkowych do budżetu państwa oraz ograniczanie odpływu kapitału za granicę. W komunikatach resortowych podkreślano, że local content ma być jednym z priorytetów polityki właścicielskiej państwa, szczególnie w sektorach infrastrukturalnych i energetycznych. Oznacza to, że przy realizacji inwestycji finansowanych ze środków publicznych należy uwzględniać nie tylko formalne kryterium ceny, lecz również szeroko rozumiany interes gospodarki narodowej. Tymczasem, w przypadku przetargu na przebudowę linii kolejowej Rail Baltica między Białymstokiem a Ełkiem, dochodzi do sytuacji, która stanowi całkowite zaprzeczenie polityki local content, wobec czego konieczne jest zwrócenie uwagi ministerstwa na ten fakt i zadanie pytania, czy fakt ten jest w interesie Polski. Ponadto, w kontekście unieważnienia wyboru oferty opiewającej na 4,5 mld zł z powodu kary na 15 tys. zł, nałożonej w 2022 r. (zatem nienaruszającej tzw. okresu wykluczenia), należy odnieść się do zasady proporcjonalności, która wynika zarówno z prawa unijnego, jak i z polskiego Prawa zamówień publicznych. Zgodnie z zasadą proporcjonalności wymagania stawiane wykonawcom mają być adekwatne do przedmiotu zamówienia, sankcje za ewentualne uchybienia mają nie być nadmierne w stosunku do charakteru i wagi naruszenia, środki ingerujące w sytuację wykonawcy mają być najmniej dolegliwe spośród możliwych. W praktyce oznacza to, że ewentualne uchybienia formalne w ofertach powinny być oceniane pod kątem ich rzeczywistego wpływu na wynik postępowania i interes publiczny. Unieważnienie wyboru oferty lub wykluczenie wykonawcy powinno stanowić środek ostateczny – szczególnie gdy skutkiem jest znaczące zwiększenie kosztów dla Skarbu Państwa. W sytuacji gdy różnica między ofertami wynosi aż 400 mln zł, powstaje zasadnicze pytanie, czy unieważnienie wyboru tańszej oferty z powodu budzącego wątpliwości uchybienia i tym samym wybór oferty droższej o kilkaset milionów złotych pozostaje w zgodzie z zasadą gospodarności, efektywności wydatkowania środków publicznych oraz interesem polskiego podatnika. Dodatkowo należy uwzględnić koszt utraconego czasu – każdy miesiąc opóźnienia inwestycji infrastrukturalnej oznacza wzrost kosztów realizacji, ryzyko utraty finansowania unijnego oraz spowolnienie rozwoju gospodarczego regionów. W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami: 1. Czy Pan Minister zgodzi się z twierdzeniem, że Prawo zamówień publicznych nie powinno sprowadzać się do automatycznego stosowania sankcji, oderwanego od kontekstu sprawy, interesu publicznego oraz celu, jakim jest racjonalne i efektywne wydatkowanie środków publicznych? 2. Czy zdaniem Pana Ministra wykluczenie konsorcjum Torpol-Mirbud pozostaje w zgodzie z zasadą proporcjonalności, biorąc pod uwagę wagę zarzucanego uchybienia? 3. Czy zdaniem Pana Ministra zasadne było wykluczenie konsorcjum Torpol-Mirbud, biorąc pod uwagę fakt, że struktura akcjonariatu spółki zdominowana jest przez akcjonariat kontrolowany przez Skarb Państwa. Czy takie działanie nie jest sprzeczne z interesem Skarbu Państwa? 4. Czy zdaniem Pana Ministra racjonalne jest – zarówno z punktu widzenia interesu społecznego, jaki i interesu finansów publicznych – wykluczenie z przetargu zwycięskiego oferenta z powodu marginalnej kary sprzed trzech lat i wybór oferty o ponad 400 mln złotych droższej, dodatkowo złożonej przez spółkę prawomocnie uznaną za winną zmowy przetargowej w innym postępowaniu? 5. Czy zdaniem Pana Ministra działania państwowej spółki PKP PLK, która skłania się do oferty wyraźnie droższej, nie biorąc pod uwagę nieproporcjonalności kary i pomijając interes społeczny, to przykład nieefektywnego wydatkowania środków publicznych? 6. Czy jest zgoda Pana Ministra na działania polegające na wykluczaniu z przetargów polskich firm na rzecz firm kontrolowanych przez zagraniczny kapitał? 7. Ministerstwo Aktywów Państwowych od kilku miesięcy przekonuje, że jego priorytetem jest tzw. local content. Czy zdaniem Pana Ministra opisywana wyżej sytuacja, w której wykluczona zostaje oferta konsorcjum polskiej firmy i spółki kontrolowanej przez Skarb Państwa, nie jest zaprzeczeniem tej idei? Jakie działania Pan Minister zamierza podjąć w ww. sprawie? 8. Czy i w jaki sposób zasada local content jest faktycznie uwzględniana w postępowaniach prowadzonych przez spółki z udziałem Skarbu Państwa? 9. Czy przeprowadzono analizę skutków finansowych dla budżetu państwa wynikających z wyboru oferty droższej o około 400 mln zł? 10. Czy różnica w cenie została zestawiona z potencjalnym charakterem uchybienia, które stało się podstawą rozstrzygnięcia? 11. Czy rząd planuje doprecyzowanie przepisów lub wytycznych, tak aby zasada proporcjonalności była stosowana w sposób zapewniający ochronę interesu finansowego państwa? 12. Jakie działania zostaną podjęte w celu ograniczenia przewlekłości postępowań odwoławczych w strategicznych inwestycjach infrastrukturalnych? 13. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie mechanizmów systemowych pozwalających w większym stopniu uwzględniać kryterium wpływu inwestycji na krajowy potencjał gospodarczy?