Interpelacja w sprawie podsumowania pierwszego roku funkcjonowania znowelizowanej definicji przestępstwa zgwałcenia

Interpelacja w sprawie podsumowania pierwszego roku funkcjonowania znowelizowanej definicji przestępstwa zgwałcenia Interpelacja nr 15321 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie podsumowania pierwszego roku funkcjonowania znowelizowanej definicji przestępstwa zgwałcenia Zgłaszający: Anita Kucharska-Dziedzic Data wpływu: 13-02-2026 Szanowny Panie Ministrze, 13 lutego 2025 roku weszła w życie nowelizacja Kodeksu karnego zmieniająca definicję przestępstwa zgwałcenia, oparta na modelu „braku zgody“. Była to jedna z najistotniejszych reform w obszarze ochrony wolności seksualnej w ostatnich latach, mająca na celu lepsze zabezpieczenie praw osób pokrzywdzonych oraz dostosowanie polskich regulacji do standardów międzynarodowych. Po upływie pierwszego roku obowiązywania nowych przepisów zasadne jest dokonanie oceny ich praktycznego funkcjonowania, w szczególności w zakresie skuteczności ścigania, obciążenia organów ścigania, jednolitości stosowania prawa oraz wpływu na sytuację osób pokrzywdzonych. W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Ile zgłoszeń dotyczących podejrzenia popełnienia przestępstwa zgwałcenia wpłynęło do Policji w pierwszym roku obowiązywania znowelizowanej definicji i jak liczba ta wypada w porównaniu z rokiem poprzednim? Ile postępowań przygotowawczych prowadzonych przez Policję dotyczyło czynów kwalifikowanych według nowej definicji zgwałcenia oraz ile z nich zakończyło się: przekazaniem sprawy do prokuratury z wnioskiem o dalsze czynności, umorzeniem na etapie policyjnym – i z jakich przyczyn? Czy Policja odnotowała zmianę dynamiki zgłoszeń dotyczących przestępstw na tle seksualnym po wejściu w życie nowelizacji? Jeśli tak, jakiego rodzaju są to zmiany? Czy w związku ze zmianą definicji zgwałcenia wprowadzono nowe wytyczne, procedury lub instrukcje dotyczące przyjmowania zawiadomień, prowadzenia czynności dowodowych lub kontaktu z osobami pokrzywdzonymi? Jeśli tak, czego dotyczą te zmiany? Czy funkcjonariusze Policji zostali objęci dodatkowymi szkoleniami związanymi z nową definicją zgwałcenia, standardami przesłuchań, zabezpieczaniem dowodów lub pracą z osobami pokrzywdzonymi? Jeśli tak, ilu funkcjonariuszy przeszkolono i jaki był zakres tematyczny szkoleń? Czy do MSWiA zgłaszano trudności interpretacyjne lub organizacyjne związane ze stosowaniem nowych przepisów? Jeśli tak, czego dotyczyły i jakie działania podjęto w celu ich rozwiązania? Czy w ocenie ministerstwa zmiana definicji zgwałcenia wpłynęła na poprawę jakości pracy Policji w zakresie ścigania przestępstw przeciwko wolności seksualnej oraz na zwiększenie bezpieczeństwa i komfortu osób pokrzywdzonych podczas procedur zgłoszeniowych? Czy MSWiA planuje dalsze działania organizacyjne, szkoleniowe lub legislacyjne wynikające z doświadczeń pierwszego roku stosowania nowych przepisów przez Policję? Z poważaniem dra Anita Kucharska-Dziedzic Posłanka na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie podsumowania pierwszego roku funkcjonowania znowelizowanej definicji przestępstwa zgwałcenia Odpowiedź na interpelację nr 15321 w sprawie podsumowania pierwszego roku funkcjonowania znowelizowanej definicji przestępstwa zgwałcenia Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 11-03-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 15321 Pani Poseł Anity Kucharskiej-Dziedzic w sprawie podsumowania pierwszego roku funkcjonowania znowelizowanej definicji przestępstwa zgwałcenia , na podstawie stanowiska Komendy Głównej Policji, uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Na wstępie należy zauważyć, że nowelizacja części przepisów Rozdziału XXV. Przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny [1] , tj. art. 197 § 1, 1a i 2 oraz art. 198, nie wymagała zmian w zasadach postępowania funkcjonariuszy Policji w odniesieniu do pokrzywdzonych przestępstwem zgwałcenia. Zmiana definicji przestępstwa zgwałcenia nie spowodowała konieczności wprowadzenia w Policji nowych wytycznych, procedur lub instrukcji dotyczących przyjmowania zawiadomień, prowadzenia czynności dowodowych lub kontaktu z osobami pokrzywdzonymi. W sprawach o przestępstwa zgwałcenia funkcjonariusze Policji stosują przede wszystkim przepisy k.k. oraz k.p.k . Jednocześnie aktualne pozostają i są stosowane wytyczne Prokuratora Generalnego z dnia 18 grudnia 2015 r. dotyczące zasad postępowania w sprawach o przestępstwo zgwałcenia . Zgodnie z punktem 2 ww. wytycznych, protokół zawiadomienia o przestępstwie, ograniczony do wskazania najważniejszych faktów i dowodów, powinien być sporządzony przez prokuratora. Tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach protokół sporządza funkcjonariusz innego uprawnionego organu. Ponadto policjanci są obowiązani do stosowania wydanych w dniu 29 sierpnia 2024 r. wytycznych Prokuratora Generalnego w sprawie zasad postępowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury w zakresie prowadzenia spraw o przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich z rozdziału XXV Kodeksu karnego [2] . Jednocześnie wsparciem dla policjantów w omawianym zakresie są także wydane w dniu 9 sierpnia 2024 r. wytyczne Prokuratora Generalnego nr 2/2024 w sprawie zasad postępowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury w zakresie przeciwdziałania przemocy domowej . W 2025 r. dokonano zmiany wytycznych nr 3 z dnia 30 sierpnia 2017 r. Komendanta Głównego Policji w sprawie wykonywania niektórych czynności dochodzeniowo-śledczych przez policjantów [3] . Powyższe wytyczne mają wpływ na prowadzenie przez policjantów spraw o przestępstwo zgwałcenia. Przedmiotowe zmiany polegały na doprecyzowaniu kwestii dotyczących sposobu realizacji przez prowadzących postępowanie policjantów obowiązku informowania stron i innych uczestników postępowania o ich uprawnieniach i obowiązkach, a także wskazano sposób realizacji przez funkcjonariuszy czynności związanych z indywidualną oceną potrzeb pokrzywdzonego i świadka. Jednocześnie należy wskazać że omawiana problematyka jest przedmiotem stałego szkolenia policjantów w ramach szkoleń zawodowych, jak i doskonalenia zawodowego w Policji. Ponadto formacja stale podejmuje działania mające na celu zapewnienie jednolitości i zgodności praktyki z aktualnym stanem prawnym, w tym m.in. poprzez współpracę i wspólne projekty szkoleniowe z organizacjami pozarządowymi, specjalizującymi się w działaniach na rzecz ochrony i pomocy dla kobiet. Odnosząc się do danych, o które wnioskuje Pani Poseł informuję, że forma i zakres gromadzonych przez Policję danych uniemożliwia, na poziomie centralnym, wyszczególnienie zgłoszeń dotyczących podejrzenia popełnienia przestępstwa zgwałcenia. Niemniej poniżej przedstawiam dane statystyczne za 2025 r. dotyczące postępowań wszczętych oraz zakończonych, obejmujących art. 197 k.k . Jednocześnie warto zauważyć, że zakres i sposób gromadzenia przez Policję danych w omawianym obszarze nie zmienił się w związku z wejściem w życie nowelizacji k.k . Ustawa kodeks karny Postępowania wszczęte Postępowania zakończone Postępowania zakończone z wynikiem pozytywnym Postępowania zakończone aktem oskarżenia Postępowania zakończone aktem oskarżenia po procedurze z art. 335 k.p.k. [4] Postępowania zakończone po procedurze z art. 335 k.p.k . (bez aktu oskarżenia) Postępowania zakończone umorzeniem przy warunkach z art. 59 k.k. Postępowania zakończone niewykryciem sprawcy Postępowania zakończone brakiem cech przestępstwa Postępowania zakończone zawieszeniem Postępowania zakończone w inny sposób dotyczące nieletnich art. 197 2492 2748 914 635 13 3 0 115 1672 187 56 Stosownie do stanowiska Komendy Głównej Policji analiza posiadanych danych nie wskazuje, aby nastąpił znaczący wzrost liczby wszczętych postępowań przygotowawczych o przestępstwo zgwałcenia. W tym miejscu warto również nadmienić, że sfera wolności seksualnej i obyczajności jest jednym z obszarów działalności profilaktycznej policjantów służby prewencyjnej. Podejmowane w tym obszarze działania, w szczególności przez policjantów zajmujących się profilaktyką społeczną, przestępczością i demoralizacją nieletnich, skierowane są przede wszystkim do osób młodych. W ramach realizowanych spotkań, w zależności od grupy wiekowej odbiorców, policjanci poruszają m.in. zagadnienia związane z asertywnością, zasadami bezpieczeństwa w kontaktach z osobami nieznanymi czy stawianiem granic w relacjach z innymi osobami. Jednocześnie informuję, że przepisy k.p.k. nie przewidują nadzoru ministra właściwego do spraw wewnętrznych nad postępowaniem przygotowawczym prowadzonym przez funkcjonariuszy Policji. Zgodnie z art. 15 § 1 k.p.k . Policja i inne organy w zakresie postępowania karnego wykonują polecenia sądu, referendarza sądowego i prokuratora oraz prowadzą pod nadzorem prokuratora śledztwo lub dochodzenie w granicach określonych w ustawie. Natomiast inicjowanie i prowadzenie prac legislacyjnych w przedmiotowym obszarze pozostaje w zakresie właściwości Ministra Sprawiedliwości. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2025 r. poz. 383, z późn. zm., dalej: k.k. [2] Wytyczne te stanowią realizację założeń Krajowego Planu Przeciwdziałania Przestępstwom Przeciwko Wolności Seksualnej i Obyczajności na Szkodę Małoletnich na lata 2023-2026 . [3] Dz. Urz. KGP poz. 59, z późn. zm. [4] Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 46, z późn. zm.).