Interpelacja w sprawie potrzeby nowelizacji ustawy Prawo o zgromadzeniach w celu przeciwdziałania nadużyciom prawa i ochrony ładu publicznego w miastach

Interpelacja w sprawie potrzeby nowelizacji ustawy Prawo o zgromadzeniach w celu przeciwdziałania nadużyciom prawa i ochrony ładu publicznego w miastach Interpelacja nr 15024 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie potrzeby nowelizacji ustawy Prawo o zgromadzeniach w celu przeciwdziałania nadużyciom prawa i ochrony ładu publicznego w miastach Zgłaszający: Dorota Marek Data wpływu: 02-02-2026 Szanowny Panie Ministrze, konstytucyjna wolność zgromadzeń jest fundamentem demokracji, jednak dekada obowiązywania ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. – Prawo o zgromadzeniach pokazała, że niektóre jej przepisy stały się narzędziem do celowego omijania prawa miejscowego i paraliżowania życia społeczno-gospodarczego miast. Przykładem jest miasto Kraków, gdzie od 2015 r. zgłoszono ponad 12 tysięcy zgromadzeń, z czego znaczna część budzi uzasadnione wątpliwości co do ich rzeczywistego celu. Jako poseł na Sejm RP, po licznych konsultacjach z samorządowcami i mieszkańcami, pragnę wskazać na trzy kluczowe obszary leżące w kompetencji Pana Ministra, które wymagają interwencji ustawodawczej: 1. Obecne przepisy pozwalają osobom fizycznym na zgłaszanie „zgromadzeń“, które w rzeczywistości są ulicznymi występami artystycznymi. Pozwala to tzw. artystom ulicznym na omijanie lokalnych uchwał o parkach kulturowych, uniknięcie weryfikacji jakości artystycznej oraz opłat za zajęcie przestrzeni publicznej. Służby mundurowe i organa gminy są w takich sytuacjach bezsilne, gdyż ustawa nie daje precyzyjnych narzędzi do zakwestionowania zgromadzenia, które jest oczywistą fikcją prawną. 2. Prawo o zgromadzeniach w obecnym brzmieniu daje niemal nieograniczony przywilej używania nagłośnienia. Prowadzi to do sytuacji, w których grupy liczące zaledwie kilka osób generują hałas paraliżujący duże obszary miast, uniemożliwiając pracę przedsiębiorcom i instytucjom (np. codzienne zgromadzenia antagonistyczne w Krakowie trwające od 3 lat). Ratio legis przepisu o nagłośnieniu zakładało umożliwienie komunikacji w dużych grupach, a nie zajmowanie znacznego otoczenia przez jednostki. 3. Poważne wątpliwości budzi brak możliwości wydania zakazu dla zgromadzenia zgłoszonego w trybie uproszczonym oraz brak obowiązku podawania celu zgromadzenia. Tworzy to martwą strefę prawną, w której organ gminy nie ma żadnego wpływu na bezpieczeństwo i spokój mieszkańców, nawet jeśli zgłoszenie jest ewidentnie nadużyciem prawa. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami: 1. Czy resort spraw wewnętrznych planuje nowelizację ustawy – Prawo o zgromadzeniach w celu wprowadzenia definicji lub mechanizmów weryfikacji, które pozwolą odróżnić rzeczywiste zgromadzenie publiczne od występów artystycznych lub działalności komercyjnej? 2. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie do ustawy wymogu minimalnej liczby uczestników, powyżej której dopuszczalne jest używanie zewnętrznych instalacji nagłaśniających o dużej mocy? 3. Czy jest planowane wprowadzenie zmian w tzw. trybie uproszczonym polegających na obowiązku wskazania celu zgromadzenia oraz przyznaniu gminie uprawnienia do sprzeciwu w przypadku zgromadzeń pozornych? 4. Czy MSWiA zamierza wypracować wspólnie ze stroną samorządową (np. w ramach Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego) katalog dobrych praktyk lub wytycznych dla służb porządkowych w zakresie egzekwowania zakłócania ładu publicznego podczas zgromadzeń o charakterze uporczywym? 5. Czy resort dysponuje analizami dotyczącymi skali zjawiska „fikcyjnych zgromadzeń“ w największych aglomeracjach w Polsce? Z poważaniem

Odpowiedź na interpelację w sprawie potrzeby nowelizacji ustawy Prawo o zgromadzeniach w celu przeciwdziałania nadużyciom prawa i ochrony ładu publicznego w miastach Odpowiedź na interpelację nr 15024 w sprawie potrzeby nowelizacji ustawy Prawo o zgromadzeniach w celu przeciwdziałania nadużyciom prawa i ochrony ładu publicznego w miastach Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański Warszawa, 25-02-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 15024 Pani Poseł Doroty Marek w sprawie potrzeby nowelizacji ustawy Prawo o zgromadzeniach w celu przeciwdziałania nadużyciom prawa i ochrony ładu publicznego w miastach, uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Wolność zgromadzeń została uregulowana w art. 57 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. [1] i należy do jednego z fundamentalnych praw i wolności politycznych. Prawo wolnego człowieka do swobodnego zgromadzania się, wyrażania poglądów, protestowania jest fundamentem państwa demokratycznego. Stanowi ono niejako emanację woli suwerena, który m.in. poprzez prawo do swobodnego zgromadzania się ma realną możliwość komunikowania swoich oczekiwań, zastrzeżeń odnośnie do kierunku prowadzonej polityki czy też wyrażania niezadowolenia. W doktrynie wskazano, że prawo to „pełni funkcję operacjonalizacyjną, pozwala urzeczywistnić np. wolność religii, wolność słowa, suwerenność narodu“ [2] . Dzięki bowiem swojej funkcji służebnej prawo wolności zgromadzeń odnosi się także do innych wolności i praw, a także zasad ustroju, które dzięki zgromadzeniom mogą być pełniej realizowane. Z uwagi na powyższe uwarunkowania oraz fundamentalne znaczenie prawa do wolności zgromadzeń w demokratycznym państwie prawa – ustrojodawca dopuścił możliwość ograniczenia tego prawa jedynie w drodze ustawowej. Podjęcie interwencji legislacyjnej w ww. zakresie – niezależnie od przyczyn – musi jednakże uwzględniać zasadność, adekwatność i proporcjonalność takiego ograniczenia, W art. 31 ust. 3 Konstytucji RP wskazano, że o graniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. W tym jedynie sensie można przyjąć, że wolność zgromadzeń nie ma charakteru absolutnego i może doznać ww. ograniczeń. Należy jednak przytoczyć stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w wyroku z 5.01.2001 r., sygn. akt III RN 38/00, który wskazał, że ocena zgodności z prawem decyzji o zakazie odbycia zgromadzenia publicznego powinna być dokonana przez sąd administracyjny przede wszystkim z punktu widzenia uprawnień wynikających z wolności zgromadzeń, a nie tylko pod kątem ochrony praw i wolności innych osób. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25.05.2006 r., sygn. akt I OSK 329/06, stwierdził że „nie jest więc zadaniem organów administracji publicznej i sądów administracyjnych analizowanie haseł, idei i treści, które nie naruszają przepisów obowiązującego prawa, a którym służyć ma zgromadzenie, z punktu widzenia przekonań moralnych osób działających w imieniu organu administracji czy też sędziów zasiadających w składzie orzekającym sądu, bądź też przekonań dowolnej części społeczeństwa. Dokonywanie takich zabiegów zniweczyłoby konstytucyjną wolność zgromadzeń“ [3] . Biorąc pod uwagę niezaprzeczalnie fundamentalny charakter prawa do wolności zgromadzeń oraz ukształtowaną linię orzeczniczą ewentualna interwencja legislacyjna musiałaby spełnić przesłanki określone w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, co – w zakresie wskazanym w przedmiotowej interpelacji – wydaje się niemożliwe bez naruszenia istoty konstytucyjnego prawa do wolności zgromadzeń. Dawałaby ona bowiem prawo do weryfikacji i oceny celu zgromadzenia – co zakwestionował chociażby Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku. Odrębną kwestią pozostaje natomiast ochrona praw i wolności innych ludzi oraz porządku i bezpieczeństwa publicznego. W tym zakresie polskie ustawodawstwo odnoszące się do zgromadzeń przewiduje określone regulacje, w tym m.in. możliwość rozwiązania zgromadzenia oraz odpowiedzialność wynikającą z art. 52 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń [4] . Prawo nakłada również określone obowiązki na organizatora zgromadzeń. Z kolei w kontekście wspomnianych w wystąpieniu służb mundurowych należy wskazać, że rolą służb porządkowych w demokratycznym państwie prawa jest egzekwowanie zachowania zgodnego z prawem oraz ochrona praw i wolności każdego człowieka. W myśl ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji [5] do zadań tej formacji należy m.in. ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym zapewnienie spokoju w miejscach publicznych, jak również wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Funkcjonariusze Policji są obowiązani podjąć działania służbowe w sytuacji, gdy dochodzi do naruszenia prawa dokonywanego przez uczestników zgromadzenia. Mając powyższe na uwadze pragnę poinformować, że w ocenie MSWiA obowiązujące przepisy prawa są wystarczające, a ich stosowanie przez funkcjonariuszy Policji w praktyce nie powoduje trudności, które uzasadniałyby potrzebę nowelizacji ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. Prawo o zgromadzeniach [6] w kierunku wskazywanym w przedmiotowej interpelacji. Z poważaniem z up. Tomasz Szymański Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. Nr 78 poz. 483, z późn. zm. [2] vide: Legalis J. Sułkowski [w:] M. Safjan, L. Bosek (red.), Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, wyd. 1, 2016, art. 57. [3] Legalis: J. Sułkowski [w:] M. Safjan, L. Bosek (red.), Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, wyd. 1, 2016, art. 57. [4] Dz. U. z 2025 r. poz. 734, z późn. zm. [5] Dz. U. z 2025 r. poz. 636, z późn. zm. [6] Dz. U. z 2022 r. poz. 1389