Interpelacja w sprawie stanu zaawansowania prac nad tworzeniem mapy zasadniczej na podstawie odpowiednich zbiorów danych

Interpelacja w sprawie stanu zaawansowania prac nad tworzeniem mapy zasadniczej na podstawie odpowiednich zbiorów danych  Interpelacja nr 14979 do ministra finansów i gospodarki w sprawie stanu zaawansowania prac nad tworzeniem mapy zasadniczej na podstawie odpowiednich zbiorów danych  Zgłaszający: Krzysztof Habura Data wpływu: 02-02-2026 Ewidencja gruntów i budynków (dalej: EGiB) to wielozadaniowy rejestr nieruchomości zawierający dane o powierzchni działek, domów i mieszkań oraz ich właścicielach i podmiotach władających nieruchomością. Powinien on zawierać dane pozwalające na identyfikację nieruchomości i ich geometryczne opisanie. Przedmiotem tego rejestru są dane o gruntach i budynkach, zaś podmiotem są właściciele nieruchomości oraz osoby władające nieruchomościami. Rejestr ten powinien być przede wszystkim wiarygodnym narzędziem obrotu nieruchomościami, zwiększającym bezpieczeństwo obrotu, a tym samym atrakcyjność inwestowania. Ewidencja gruntów i budynków to system informacyjny zdefiniowany w art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1151, 1824, z 2025 r. poz. 1019, 1542, 1792, dalej: uPgik), który pełni kluczową rolę w infrastrukturze informacji przestrzennej. Ewidencja gruntów i budynków powinna: - obejmować obszar całego kraju – podstawowe obiekty obszarowe (jednostki ewidencyjne, obręby ewidencyjne, działki ewidencyjne) wypełniają obszar całego kraju w sposób topologicznie spójny, - być prowadzona w sposób sformalizowany przez organy administracji publicznej w postaci elektronicznej i na bieżąco aktualizowana, - zawierać zbiory danych przestrzennych, które należą do tematów danych przestrzennych: „działki katastralne” oraz „budynki” są podstawą do tworzenia i prowadzenia baz danych. Aktualnie ewidencja gruntów i budynków jest w fazie modernizacji związanej w dużej mierze z realizacją w Polsce dyrektywy 2007/2/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 marca 2007 r. (INSPIRE). Bardzo duże znaczenie dla ewolucji EGiB w Polsce miały uwarunkowania historyczne na przestrzeni wielu lat. EGiB zakładana była na mapach źródłowych katastru pruskiego, austriackiego i rosyjskiego. Specyfika prowadzenia, różnorodność jednostek miar, metod pomiarowych oraz nieodpowiednia jakość tych materiałów nadal wpływają na niską jakość obecnej ewidencji. EGiB jest także podstawowym źródłem danych dla administracji publicznej, przedsiębiorców, obywateli, sądów, notariuszy, funkcjonując jako rejestr rozproszony, składający się z tylu baz danych, ile jest powiatów. Do zadań starostów należy w szczególności prowadzenie powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w tym prowadzenie dla obszaru powiatu EGiB w systemie teleinformatycznym. Starostowie ponadto są zobowiązani gromadzić i aktualizować dane objęte tą ewidencją, zapewnić ich dostępność dla uprawnionych podmiotów, wprowadzać zmiany w danych tej ewidencji, wynikające ze złożonych wniosków właścicieli działek ewidencyjnych, wydanych decyzji administracyjnych lub wyroków sądowych. Aktualność ewidencji gruntów i budynków oraz proces jej modernizacji to jedno z ważniejszych wyzwań w systemie geodezyjnym w Polsce. Istotną rolę w sprawowaniu nadzoru nad skutecznością i rzetelnością prowadzenia EGiB pełni główny geodeta kraju (GGK), który powinien zapewnić jednolitość i rzetelność danych geodezyjnych na obszarze kraju oraz pozyskać aktualne informacje o stanie realizacji zadania zleconego z zakresu administracji rządowej w obszarze tej ewidencji. GGK może osiągnąć ten cel poprzez: - tworzenie i aktualizację standardów dotyczących prowadzenia EGiB, - koordynację działań wojewodów oraz starostów, aby zapewnić spójność i jednolitość danych w skali kraju, - inicjowanie zmian legislacyjnych w zakresie geodezji i kartografii w celu usprawnienia funkcjonowania EGiB, - współpracę z instytucjami rządowymi i samorządowymi w zakresie integracji danych geodezyjnych z innymi rejestrami publicznymi, - monitorowanie jakości danych w EGiB, w tym wdrażanie mechanizmów kontroli poprawności wprowadzanych informacji, - szkolenie i wsparcie dla organów administracji geodezyjnej, w tym opracowywanie wytycznych dotyczących poprawnego prowadzenia rejestrów, - nadzór merytoryczny i techniczny nad systemami informatycznymi służącymi do gromadzenia i przetwarzania danych geodezyjnych. W dniu 16 grudnia 2025 r. Najwyższa Izba Kontroli opublikowała informację o wynikach kontroli nr ewid. 22/2025/P/24/020/KIN pt. „Nadzór wojewody nad realizacją na szczeblu powiatowym zadań z zakresu ewidencji gruntów i budynków”, z której wynika m.in., że: „Wykonywanie przez wojewodów nadzoru i kontroli nad organami realizującymi zadania w obszarze EGiB nie było w pełni skuteczne i nie przyczyniło się do zakończenia realizacji cyfryzacji i modernizacji tego rejestru, prowadzonych od ponad 20 lat. W imieniu wojewodów wszystkie działania kontrolne prowadzili WINGiK, przy czym kontrole te przeprowadzano niemal wyłącznie w tematach priorytetowych określonych przez GGK. Wojewodowie – organy nadzoru nad j.s.t. pod względem legalności – nie wykorzystywali natomiast swoich uprawnień kontrolnych, o których mowa w art. 28 ust. 1 uWoj oraz w art. 6 ust. 4 pkt 1–4 uKar. W większości przypadków nie planowali i nie przeprowadzali własnych kontroli, mimo przekazywania starostom milionowych dotacji na realizację zadania zleconego z zakresu administracji rządowej w tym obszarze, podczas gdy począwszy od 2001 r. rejestry EGiB były w dalszym ciągu w części prowadzone w postaci analogowej, nie zawierały kompletnych i poprawnych danych o gruntach, budynkach lub lokalach, a mapy ewidencyjne poszczególnych obrębów były prowadzone w formie papierowej. Wojewodowie w większości nie zagwarantowali również funkcjonowania w kierowanych przez nich urzędach adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej, co było niezgodne z przepisami art. 68 i 69 uFp. Dopuścili przez to m.in. do nieprzeprowadzania przez WINGiK kontroli działalności przedsiębiorców w zakresie określonym przepisami uPgik, skutkiem czego było pozostawienie poza kontrolą państwa istotnego obszaru dotyczącego legalności i rzetelności wykonywania prac geodezyjnych. Ponadto w kontrolowanych urzędach wojewódzkich odmiennie ustalano zapotrzebowanie i wysokości kwot dotacji przyznawanych poszczególnym powiatom, co utrudniało wojewodom identyfikowanie kluczowych barier i problemów w realizacji zadań z obszaru EGiB, a w konsekwencji sprawiało, iż j.s.t. otrzymywały nieadekwatne środki finansowe do skutecznego zrealizowania tego zadania. Kontrolowani wojewodowie stosowali również niejednolitą praktykę podpisywania dokumentów kontrolnych, w tym podpisywania tych dokumentów za WINGiK, co mogłoby zostać uznane za deprecjonowanie ustawowych kompetencji tego organu kontroli. WINGiK byli ustawowo zobowiązani do przeprowadzania kontroli w zakresie geodezji i kartografii w imieniu wojewody. Fakt silnego zespolenia organizacyjnego w ramach urzędów wojewódzkich nie zapewnił jednak stabilnej sytuacji kadrowej, wskutek czego WINGiK nie dysponowali zasobami kadrowymi umożliwiającymi przeprowadzanie kontroli w innych zakresach tematycznych i według innej metodyki ponad te wskazane przez GGK. Tym samym nie przeprowadzali kontroli, których wyniki stanowiłyby dla wojewodów bezpośrednie i rzetelne źródło aktualnych informacji niezbędnych do podjęcia działań nadzorczych nad realizacją na szczeblu powiatowym zadania zleconego w obszarze EGiB. Wszyscy kontrolowani WINGiK odstąpili od realizacji zadania, o którym stanowi art. 7 ust. 1 pkt 4 uPgik, tj. prowadzenia kontroli przedsiębiorców w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących geodezji i kartografii, mimo iż na zasadność prowadzenia tego typu kontroli wskazywały wyniki innych działań WINGiK. Ponadto o niepełnej realizacji zadań kontrolnych przez niektórych WINGiK świadczy nieprowadzenie przez nich kontroli prawidłowości wydatkowania środków przyznanych starostom z dotacji budżetowych na realizację zadania w obszarze EGiB lub nieprzekazywanie rzetelnych informacji o potrzebach finansowych j.s.t. związanych z realizacją zadań w tym obszarze”. Z kolei „Główny geodeta kraju – zobowiązany na podstawie przepisów uPgik do koordynowania działania organów administracji publicznej oraz innych podmiotów realizujących zadania dotyczące EGiB – nie zapewnił skutecznego funkcjonowania systemu pozyskiwania informacji o aktualnym stanie danych EGiB i faktycznym zapotrzebowaniu starostów do realizacji zadania w obszarze tej ewidencji. W latach 2019–2023 GGK, postępując nierzetelnie, nie prowadził monitoringu utworzenia na obszarze kraju baz danych tego rejestru, a w całym badanym okresie ich dostosowania do obowiązującego modelu pojęciowego. W konsekwencji GGK nie dysponował aktualnymi informacjami o kompletności baz danych EGiB oraz o skuteczności realizacji zadania zleconego w obszarze tej ewidencji. Nie identyfikował tym samym powiatów, w których przeprowadzenie modernizacji EGiB było konieczne, jak również nie posiadał informacji, w jakim zakresie powinna zostać przeprowadzona. W związku z powyższym GGK podejmował ograniczone i nie w pełni skuteczne działania naprawcze. W szczególności zgłaszał do ministra potrzebę wydłużenia terminu ustawowego na utworzenie tych baz, wskazując jedynie na ryzyko jego niedotrzymania, rozpoczął merytoryczne podsumowania wyników własnych ankiet oraz opracowywał projekt wieloletniego programu rządowego dotyczącego cyfryzacji i modernizacji EGiB. Prace nad tym projektem rozpoczęte w 2022 r. nie zostały zakończone do końca kontroli NIK. Podobnie długotrwale prowadzono prace nad wystandaryzowaniem kosztów prac geodezyjnych. Wyniki tych działań przekazano w 2024 r. do ministra finansów, mimo iż ten minister wnioskował o dokonanie dogłębnej analizy, standaryzacji kosztów realizacji zadań oraz wprowadzenie jednolitych w skali kraju zasad finansowania zadań z zakresu geodezji i kartografii już w 2021 r.”. W związku z prowadzeniem przez głównego geodetę kraju ankietyzacji wojewódzkich inspektoratów nadzoru geodezyjnego i kartograficznego w zakresie dotyczącym monitoringu stanu cyfryzacji i modernizacji baz danych ewidencji gruntów i budynków uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie: Ile obrębów ewidencyjnych według stanu na dzień 31 grudnia 2025 r. jest objętych tworzeniem mapy zasadniczej oraz jaki procent powierzchni powiatów jest objęty tworzeniem mapy zasadniczej na podstawie odpowiednich zbiorów danych? Proszę o udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie w możliwie najkrótszym terminie, zgodnie z zasadami dotyczącymi interpelacji i zapytań poselskich. Z wyrazami szacunku Krzysztof Habura