Interpelacja w sprawie zmiany przepisów dotyczących zadań gminy

Interpelacja w sprawie zmiany przepisów dotyczących zadań gminy Interpelacja nr 14940 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie zmiany przepisów dotyczących zadań gminy Zgłaszający: Elżbieta Anna Polak Data wpływu: 29-01-2026 Szanowny Panie Ministrze, zwracam się do Pana w związku ze zgłoszonym problemem na dyżurze poselskim, przez prezes Zarządu Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej sp. z o.o. z Żar. Spółka została powołana do wykonywania zadań własnych gminy Żary o charakterze użyteczności publicznej na warunkach określonych w ustawie z dnia 20.12.1996 r. o gospodarce komunalnej oraz ustawy z dnia 08.03.1990 r. o samorządzie gminnym. Przedmiotem jej działalności jest m.in. zarządzanie nieruchomościami na zlecenie. Na podstawie wystąpień pokontrolnych, Najwyższa Izba Kontroli dnia 17.06.20210 r. wykazała, że spółka nie powinna zarządzać nieruchomościami wspólnot mieszkaniowych, oraz że nie prowadziła takiej działalności przy pomocy licencjonowanych zarządców, uniemożliwiając tym samym spółce wykonywanie takich zadań. W związku z powyższym spółka straciła część dochodów, które mogła przeznaczać m.in. na remonty podległych budynków. Utrudniło to również funkcjonowanie oraz realizowanie podstawowych zadań spółki, do których należy także prowadzenie targowiska oraz schroniska dla zwierząt. W związku z powyższym wnioskodawca zaproponował aby rozszerzyć zadania gminy o zarządzanie wspólnotami mieszkaniowymi, co pozwoli na uzyskanie przez spółkę dodatkowych dochodów na jej funkcjonowanie oraz potrzebne remonty podległych nieruchomości i obiektów. W związku z powyższym zwracam się z pytaniem: Czy ministerstwo przewiduje wprowadzenie zmian w ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, poprzez dopisanie do zadań gminy w art. 7 ust. 1 "Zarządzanie wspólnotami mieszkaniowymi"?

Odpowiedź na interpelację w sprawie zmiany przepisów dotyczących zadań gminy Odpowiedź na interpelację nr 14940 w sprawie zmiany przepisów dotyczących zadań gminy Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański Warszawa, 17-02-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 14940 pani poseł Elżbiety Polak w sprawie zmiany przepisów dotyczących zadań gminy uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Na wstępie należy zwrócić uwagę, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. [1] ustanawia zasadę samorządności terytorialnej, w myśl której samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych samorząd wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność [2] . Gwarantuje tym samym obywatelom udział w sprawowaniu władzy przez konstrukcję władzy lokalnej, dzięki której mogą oni faktycznie decydować w sprawach lokalnych lub mieć na nie wpływ. Powyższa zasada wyznacza również zakres zadań publicznych, jakie powinny przynależeć do samorządu terytorialnego, jak i wskazuje na samodzielność w ich wykonywaniu. Samodzielność samorządu ogranicza wyłącznie zasada legalizmu. Zakres zadań publicznych realizowanych przez samorząd w istotny sposób determinuje zasada domniemania kompetencji samorządu [3] . W odniesieniu do gmin powyższa zasada jest dodatkowo doprecyzowana, zgodnie bowiem z art. 164 ust. 3 Konstytucji RP gmina wykonuje wszystkie zadania samorządu terytorialnego niezastrzeżone dla innych jednostek samorządu terytorialnego. Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów [4] . Należy wskazać, że wystąpienie pokontrolne Najwyższej Izby Kontroli (NIK), [5] przywołane w przedmiotowej interpelacji, odnosiło się do konkretnego stanu faktycznego oraz sposobu wykonywania zadań przez konkretną spółkę gminną. Biorąc pod uwagę powyższe, należy zauważyć, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie posiada kompetencji do dokonywania wiążącej oceny prawnej poszczególnych stanów faktycznych zaistniałych w jednostkach samorządu terytorialnego. Niezależnie od powyższego jedynie na marginesie należy wskazać, że w celu realizacji zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne. W większości jednostki organizacyjne są tworzone przez gminy w celu wykonywania zadań użyteczności publicznej. Zadania te rozumiane są jako zadania własne gminy, określone w art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym , których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych [6] . Ogólny sposób sformułowania pojęcia zadań użyteczności publicznej wynika z faktu, że określony w art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym katalog zadań własnych gminy ma charakter otwarty. Gmina powołana została bowiem do zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty, a te w związku z rozwojem społeczno-gospodarczym ewoluują. Różnie też kształtują się te potrzeby w poszczególnych jednostkach. Domniemanie kompetencji gminy i jej organów w tym zakresie powoduje, że to właśnie one decydują o tym, jakie potrzeby mają wspólnoty lokalne i w jaki sposób zostaną zaspokojone. Nie wszystkie zadania własne gminy mają charakter użyteczności publicznej. W konsekwencji ustawodawca dopuszcza prowadzenie przez gminy działalności gospodarczej poza sferą użyteczności publicznej na zasadach określonych w ustawie o gospodarce komunalnej [7] . Oznacza to, że poza sferą użyteczności publicznej znajdzie się działalność gospodarcza służąca realizacji zadań publicznych, których celem nie jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych, jak również działalność o stricte gospodarczym charakterze. Prowadzenie takiej działalności dopuszcza ustawa o gospodarce komunalnej [8] . Przywołana powyżej ustawa przewiduje sytuacje, w których może być prowadzona działalność poza sferą użyteczności publicznej: Gmina może poza sferą użyteczności publicznej tworzyć spółki prawa handlowego i przystępować do nich, jeżeli istnieją niezaspokojone potrzeby wspólnoty samorządowej na rynku lokalnym oraz występujące w gminie bezrobocie w znacznym stopniu wpływa ujemnie na poziom życia wspólnoty samorządowej, a zastosowanie innych działań i wynikających z obowiązujących przepisów środków prawnych nie doprowadziło do aktywizacji gospodarczej, a w szczególności do znacznego ożywienia rynku lokalnego lub trwałego ograniczenia bezrobocia. Warunki te muszą wystąpić łącznie. Poza sferą użyteczności publicznej gmina może tworzyć spółki prawa handlowego i przystępować do nich również wówczas, jeżeli zbycie składnika mienia komunalnego mogącego stanowić wkład niepieniężny gminy do spółki albo też rozporządzenie nim w inny sposób spowoduje dla gminy poważną stratę majątkową. Ograniczenia dotyczące tworzenia spółek prawa handlowego i przystępowania przez gminę do nich nie mają zastosowania do posiadania przez gminę akcji lub udziałów spółek zajmujących się czynnościami bankowymi, ubezpieczeniowymi oraz działalnością doradczą, promocyjną, edukacyjną i wydawniczą na rzecz samorządu terytorialnego, a także innych spółek ważnych dla rozwoju gminy, w tym prowadzących działalność w zakresie budownictwa mieszkaniowego na wynajem, w tym również związanych z uprawnieniem do nabycia przez najemcę własności lokalu w przyszłości, oraz klubów sportowych działających w formie spółki kapitałowej. Reasumując, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie przewiduje podejmowania działań legislacyjnych zmierzających do zmiany przepisów w zakresie wskazanym w przedmiotowej interpelacji. Z poważaniem z up. Tomasz Szymański Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. 1997 nr 78 poz. 483 z późn. zm. [2] Art. 16 ust. 2 Konstytucji RP. [3] Art. 167 Konstytucji RP. [4] Art. 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym , Dz. U. 2025 poz. 1153 z późn. zm. [5] Wystąpienie pokontrolne NIK (Delegatura w Zielonej Górze) z dnia 17 czerwca 2010 r., znak: LZG-4112-01/2010, S/10/001. [6] Art. 9 ust. 4 o samorządzie gminnym oraz art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej, Dz. U. 2021 poz. 679. [7] Art. 9 ustawy o samorządzie gminnym . [8] Art. 10 ustawy o gospodarce komunalnej .