Interpelacja w sprawie "Poradnika bezpieczeństwa"

Interpelacja w sprawie "Poradnika bezpieczeństwa" Interpelacja nr 14830 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie "Poradnika bezpieczeństwa" Zgłaszający: Ewa Leniart, Paweł Hreniak, Władysław Dajczak, Łukasz Kmita, Lidia Czechak, Artur Chojecki Data wpływu: 23-01-2026 Na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora zwracam się do prezesa Rady Ministrów z następującymi pytaniami: 1. Która instytucja była formalnie odpowiedzialna za opracowanie merytoryczne „Poradnika bezpieczeństwa” rozpowszechnianego wśród gospodarstw domowych w Polsce? 2. Czy treści poradnika były przygotowywane: • przez pracowników administracji rządowej, • czy przez podmioty zewnętrzne (firmy, fundacje, agencje, ekspertów)? 3. Jeżeli w procesie opracowania treści uczestniczyły podmioty zewnętrzne: • jakie były ich nazwy, formy prawne oraz tryb wyboru (przetarg, zapytanie ofertowe, zlecenie z wolnej ręki)? 4. Jakie kwalifikacje merytoryczne i doświadczenie zawodowe posiadały osoby odpowiedzialne za przygotowanie treści poradnika, w szczególności w obszarach bezpieczeństwa narodowego, zarządzania kryzysowego, komunikacji ryzyka oraz psychologii społecznej? 5. Kto ponosi odpowiedzialność za wyraźnie infantylizujący charakter części treści poradnika, który - mimo że kierowany jest do osób dorosłych i całych gospodarstw domowych - posługuje się nadmiernie uproszczonym językiem i formą przekazu, mogącą obniżać powagę omawianych zagrożeń oraz skuteczność komunikacji państwa w obszarze bezpieczeństwa publicznego? 6. Jakie analizy zagrożeń, raporty lub badania potrzeb społecznych stanowiły podstawę do podjęcia decyzji o opracowaniu i dystrybucji poradnika? 7. Czy przed wdrożeniem projektu dokonano oceny: • rzeczywistej przydatności poradnika w sytuacjach kryzysowych, • zdolności obywateli do praktycznego zastosowania zawartych w nim zaleceń? 8. Czy sporządzono ocenę skuteczności projektu (ex ante) jako narzędzia podnoszącego poziom bezpieczeństwa obywateli? 9. Czy treść poradnika była recenzowana lub konsultowana z niezależnymi ekspertami, w tym specjalistami z zakresu zarządzania kryzysowego, psychologii kryzysowej, pedagogiki lub komunikacji społecznej? 10. Czy projekt „Poradnika bezpieczeństwa” był konsultowany społecznie przed jego wdrożeniem? 11. Jeżeli tak: • z jakimi środowiskami (samorządy, organizacje pozarządowe, eksperci, obywatele), • w jakiej formie oraz w jakim terminie przeprowadzono konsultacje? 12. Jeżeli konsultacje społeczne nie były prowadzone - jakie były powody rezygnacji z tego etapu, mimo że projekt dotyczył całego społeczeństwa i finansowany był ze środków publicznych? 13. Kto był odpowiedzialny za opracowanie graficzne i wizualne poradnika? 14. Czy projekt graficzny został wykonany: • przez jednostki administracji publicznej, • czy przez podmiot zewnętrzny? 15. Jaki był koszt przygotowania warstwy graficznej, w tym ilustracji, składu i przygotowania do druku? 16. Czy przed zatwierdzeniem projektu badano czytelność, odbiór i adekwatność formy wizualnej poradnika w różnych grupach społecznych (m.in. seniorzy, osoby z niepełnosprawnościami, osoby o niskich kompetencjach informacyjnych)? 17. Który podmiot realizował druk poradnika i w jakim trybie został wybrany? 18. Jaki był: • łączny nakład, • koszt jednostkowy egzemplarza, • całkowity koszt druku? 19. W jaki sposób poradnik był dystrybuowany do gospodarstw domowych (operator pocztowy, samorządy, inne podmioty)? 20. Jaki był koszt usługi dystrybucji oraz który podmiot był za nią odpowiedzialny? 21. Czy rozważano alternatywne, mniej kosztowne i potencjalnie skuteczniejsze formy przekazu, takie jak kampanie cyfrowe, współpraca z samorządami, szkołami lub organizacjami lokalnymi? 22. Jaki był całkowity koszt projektu, obejmujący: • opracowanie merytoryczne, • przygotowanie graficzne, • druk, • dystrybucję, • przygotowanie wersji alternatywnych (np. Braille, wersje językowe)? 23. Z jakiego źródła finansowania pochodziły środki przeznaczone na realizację projektu? 24. Jaka była łączna kwota wydatkowana ze środków publicznych, a tym samym koszt poniesiony przez podatników? 25. Czy planowana jest ewaluacja skuteczności poradnika po zakończeniu jego dystrybucji? 26. Czy w przypadku stwierdzenia niskiej użyteczności, nieadekwatności treści lub nieefektywnego wydatkowania środków publicznych przewidziano: • korektę podobnych działań w przyszłości, • odpowiedzialność instytucjonalną, • wstrzymanie realizacji analogicznych projektów?

Odpowiedź na interpelację w sprawie "Poradnika bezpieczeństwa" Odpowiedź na interpelację nr 14830 w sprawie "Poradnika bezpieczeństwa" Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Szczepański Warszawa, 20-02-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 14830 pani poseł Ewy Leniart oraz grupy posłów [1] w sprawie Poradnika bezpieczeństwa – skierowaną do prezesa Rady Ministrów – przekazaną [2] zgodnie z właściwością ministrowi spraw wewnętrznych i administracji w celu udzielenia odpowiedzi z porozumieniu z ministrem obrony narodowej oraz dyrektorem Rządowego Centrum Bezpieczeństwa (RCB) uprzejmie przedstawiam poniższe informacje. Wiodącą rolę w merytorycznym opracowaniu „Poradnika bezpieczeństwa“ – na równych prawach – przyjęło na siebie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA), Ministerstwo Obrony Narodowej (MON) oraz RCB. Treść „Poradnika bezpieczeństwa“ była współtworzona i recenzowana przez ponad 100 ekspertów. Proces powstawania publikacji obejmował konsultacje nie tylko z niezależnymi ekspertami z zakresu zarządzania kryzysowego, psychologii kryzysowej, pedagogiki lub komunikacji społecznej, ale również z niezależnymi ekspertami z organizacji pozarządowych, instytutów naukowych i społecznych, specjalistami ds. cyberbezpieczeństwa i terroryzmu, doświadczonymi ratownikami medycznymi i strażakami oraz naukowcami. W pracach nad „Poradnikiem bezpieczeństwa“ brali udział przedstawiciele i eksperci: RCB, MSWiA, MON, Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwa Zdrowia, Głównego Inspektoratu Sanitarnego, Głównego Inspektoratu Weterynarii, Ministerstwa Cyfryzacji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Biura Bezpieczeństwa Narodowego i Biura Rzecznika Praw Dziecka. Istotny wkład w opracowanie treści wnieśli również przedstawiciele służb mundurowych i ratowniczych, w tym: Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej, Akademii Pożarniczej, Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Gdańsku, Wojewódzkiej Stacji Ratownictwa Medycznego w Łodzi, a także Państwowego Ratownictwa Medycznego. W proces tworzenia „Poradnika bezpieczeństwa“ zaangażowani byli także eksperci z uczelni i instytucji wojskowych: Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji, Wojskowego Instytutu Wydawniczego, Akademii Sztuki Wojennej, Wojskowej Akademii Technicznej, Dowództwa Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni, Dowództwa Wojsk Obrony Terytorialnej, Wojskowego Centrum Edukacji Obywatelskiej, jak również Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej – Państwowego Instytutu Badawczego, Hanken School of Economics, Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego oraz Supply Chain Management and Social Responsibility (Helsinki). W procesie konsultacji wzięły udział również liczne organizacje pozarządowe, w tym m.in.: Caritas Polska, Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej, Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej, Związek Harcerstwa Polskiego, Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej, Federacja Polskich Banków Żywności, Polski Czerwony Krzyż, UNHCR Polska (Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców w Polsce). Dobór osób zaangażowanych w prace redakcyjne i konsultacyjne odbywał się wyłącznie w oparciu o kryterium merytoryczne, uwzględniając ich kwalifikacje zawodowe, doświadczenie praktyczne oraz specjalistyczną wiedzę w obszarach bezpieczeństwa narodowego, zarządzania kryzysowego, komunikacji ryzyka i psychologii społecznej. Jednocześnie należy zaznaczyć, że eksperci konsultujący merytoryczną część „Poradnika bezpieczeństwa“ nie otrzymywali za swoją pracę wynagrodzenia – wszyscy działali pro publico bono . Dodatkowo w kontekście konsultacji społecznych publikacji warto zauważyć, że „Poradnik bezpieczeństwa“ jeszcze przed wydrukiem został udostępniony w wersji cyfrowej [3] na stronie internetowej www.gov.pl/poradnik-bezpieczenstwa . W tym okresie każdy zainteresowany obywatel, organizacja pozarządowa, ekspert czy przedstawiciel samorządu terytorialnego miał możliwość zapoznania się z pełną treścią dokumentu, w tym możliwość zgłaszania uwag, komentarzy i sugestii dotyczących zarówno merytorycznej zawartości, jak i formy przekazu. Temat „Poradnika bezpieczeństwa“ był szeroko omawiany w mediach ogólnopolskich i lokalnych, co sprzyjało publicznej debacie i wymianie opinii. Publikacja „Poradnik bezpieczeństwa“ w formie cyfrowej przed drukiem stanowiła świadome działanie, mające na celu umożliwienie społecznej weryfikacji treści oraz zgłaszania ewentualnych uwag przed końcową dystrybucją nakładu drukowanego. W proces projektowania identyfikacji wizualnej i weryfikacji rozwiązań graficznych było włączone również Stowarzyszenie Twórców Grafiki Użytkowej, które pełniło funkcję doradczą w zakresie zapewnienia czytelności, dostępności oraz funkcjonalności przekazu wizualnego. W pracach nad ostatecznym kształtem „Poradnika bezpieczeństwa“ brał udział ekspert z dziedziny prostego języka. Zakres zagrożeń ujętych w „Poradniku bezpieczeństwa“ został oparty na analizach zawartych m.in. w Krajowym Planie Zarządzania Kryzysowego, który identyfikuje charakterystykę zagrożeń oraz ocenę ryzyka ich wystąpienia. Jednocześnie przeprowadzono analizę funkcjonujących publikacji kryzysowych i poradników ochrony ludności i obrony cywilnej stosowanych w innych krajach europejskich oraz poza Europą [4] . Warto nadmienić, że poradniki bezpieczeństwa i gotowości kryzysowej zostały opublikowane w wielu krajach Europy oraz na całym świecie, stając się standardem komunikacji publicznej w zakresie zarządzania ryzykiem – od krajów nordyckich (Szwecja, Finlandia, Norwegia), przez Holandię, Wielką Brytanię, Austrię, Portugalię i Grecję, po USA (gdzie Federalna Agencja Zarządzania Kryzysowego FEMA wydaje regularne przewodniki). Wydanie polskiego „Poradnika bezpieczeństwa“ zostało podyktowane sytuacją za naszą wschodnią granicą – eskalacją rosyjskiej agresji na Ukrainę od 2022 r., co zwiększyło bezpośrednie zagrożenie hybrydowe i militarne dla Polski, wymuszając wzmocnienie odporności społecznej w duchu europejskich standardów resilience . To odpowiedź na realne ryzyka, zgodna z dobrymi praktykami RCB i unijnymi wytycznymi [5] . Dodatkowo zobowiązania międzynarodowe Polski wynikające z członkostwa w NATO oraz Unii Europejskiej, dyrektywy Critical Entities Resilience w sprawie odporności podmiotów krytycznych oraz Network and Information Security dotyczącej środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu cyberbezpieczeństwa – określają standardy ochrony infrastruktury krytycznej oraz bezpieczeństwa cyfrowego, które znalazły odzwierciedlenie w treści „Poradnika bezpieczeństwa“. W kontekście powyższego warto nadmienić, że przed rozpoczęciem prac nad publikacją osoby zaangażowane w przygotowywanie „Poradnika bezpieczeństwa“ szczegółowo zapoznały się z treściami ponad 20 poradników bezpieczeństwa wydanych w ostatnich latach w różnych krajach na całym świecie [6] , co pozwoliło na adaptację sprawdzonych rozwiązań pod kątem polskiej specyfiki oraz sytuacji za wschodnią granicą. Dodatkowo zostali oni zaznajomieni z analizami wpływu tych treści na odbiór społeczny (np. wzrost świadomości i gotowości o 20-30% wg badań MSB [7] i fińskich instytutów), co posłużyło jako podstawa oceny przewidywanej przydatności w sytuacjach kryzysowych. Przyjęta forma „Poradnika bezpieczeństwa“ ma na celu ułatwienie przekazywania treści w nim zawartych osobom w różnym wieku, o różnym poziomie wykształcenia i z różnymi możliwościami percepcji treści. Prostota języka nie wpływa na meritum przekazywanych treści i jednocześnie ułatwia komunikację dotyczącą bezpieczeństwa. Użyty w „Poradniku bezpieczeństwa“ język jest uniwersalny i zrozumiały dla przeciętnego odbiorcy, co było zamierzonym celem projektu. Należy mieć na uwadze również specyfikę tego typu publikacji, której celem nie jest szczegółowe wyjaśnianie mechanizmów powstawania zagrożeń ani ich przyczyn, lecz wskazanie właściwych procedur postępowania w sytuacjach kryzysowych. Stanowi on zatem zbiór uniwersalnych wytycznych postępowania, których konsekwentne stosowanie może znacząco zwiększyć szanse przetrwania oraz zminimalizować skutki zdarzenia kryzysowego. Odnosząc się do kwestii dotyczących strony graficznej „Poradnika bezpieczeństwa“, informuję, zgodnie ze stanowiskiem MON, że za kompleksowe opracowanie graficzne i wizualne „Poradnika bezpieczeństwa“ odpowiadało studio graficzne Podpunkt z Warszawy, które zrealizowało projekt na podstawie umowy zawartej z MON. Wartość umowy wyniosła 100 306,50 zł brutto. Druk „Poradnika bezpieczeństwa“ został zrealizowany przez drukarnię Abedik SA z siedzibą w Poznaniu. Wykonawca został wybrany w wyniku przeprowadzonego, w trybie przetargu nieograniczonego, na podstawie art. 132 ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych [8] , postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Całość dokumentacji przetargowej jest dostępna pod linkiem: https://www.gov.pl/web/mswia/druk-poradnika-bezpieczenstwa . Całkowity koszt druku [9] „Poradnika bezpieczeństwa“ wyniósł 46 512 000 zł brutto za 16 800 000 egzemplarzy [10] . Cena jednostkowa za wydruk 1 egz. wyniosła 2,76 zł. Podmiotem odpowiedzialnym za dostarczenie „Poradnika bezpieczeństwa“ do wszystkich gospodarstw domowych w Polsce była Poczta Polska, wyłoniona w otwartym postępowaniu przetargowym (przetarg nieograniczony). Umowa na dystrybucję została zawarta na kwotę – 11 424 000 zł brutto [11] . Do końca stycznia 2026 r. „Poradnik bezpieczeństwa“ został dostarczony do 16 321 144 gospodarstw domowych w całej Polsce. Środki przeznaczone na realizację projektu, w przypadku MSWiA, pochodziły z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026, obszar nr 4 – Edukacja, szkolenia oraz baza i zaplecze szkoleniowe . Natomiast odnosząc się do zagadnienia dotyczącego oceny skuteczności „Poradnika bezpieczeństwa“, należy wskazać na zaplanowane na 2026 r. powszechne warsztaty ochrony ludności. Na bazie przedmiotowej publikacji w całej Polsce będą odbywały się ćwiczenia mające na celu poszerzanie zawartych w nim informacji, co pozwoli na praktyczne wdrożenie wskazówek w nim zawartych oraz dalsze budowanie świadomości i odporności społecznej. Po zakończeniu całego projektu MSWiA planuje przeprowadzić ocenę skuteczności akcji edukacyjnej, w tym wskaźników dotarcia „Poradnika bezpieczeństwa“ do odbiorców oraz jego wpływu na wiedzę o bezpieczeństwie cywilnym. Z poważaniem z up. Wiesław Szczepański Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Pana posła Pawła Hreniaka, pana posła Władysława Dajczaka, pana posła Łukasza Kmity, pani poseł Lidii Czechak i pana posła Artura Chojeckiego. [2] Pismem o sygn. DSP.INT.4510.40.2026 z dnia 28 stycznia 2026 r. pana Jakuba Stefaniaka, sekretarza stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, działającego z upoważnienia prezesa Rady Ministrów. [3] w dniu 28 sierpnia 2025 r. [4] łącznie około 20 różnych publikacji [5] raport Sauli Niinistö pt. „Safer Together: A Path Towards a Fully Prepared Union“ oraz Europejska Strategia Gotowości (European Prepredness Union Strategy) [6] m.in. szwedzkiego, fińskiego, norweskiego, ukraińskiego, brytyjskiego czy amerykańskiego [7] Swedish Civil Defence and Resilience Agency [8] t.j. Dz. U. 2024 poz. 1320 z późn. zm. [9] wraz z dostarczeniem do składnic RARS [10] w związku z koniecznością dostarczenia „Poradnika bezpieczeństwa“ do urzędów wojewódzkich w całej Polsce, w celu przesłania go do jednostek samorządu terytorialnego z poleceniem przekazywania obywatelom w sytuacji zgłaszania takiej potrzeby, podjęto decyzję o dodrukowaniu dodatkowych 800 000 egzemplarzy. Zgodnie z art. 455 ust. 2 ustawy – Prawo zamówień publicznych umowa zawarta z drukarnią Abedik SA została aneksowana. [11] Całość dokumentacji przetargowej jest dostępna pod linkiem: https://www.gov.pl/web/mswia/dostarczenie-poradnika-bezpieczenstwa