Interpelacja w sprawie zasad zwrotu świadczenia mieszkaniowego należnego funkcjonariuszom Policji

Interpelacja w sprawie zasad zwrotu świadczenia mieszkaniowego należnego funkcjonariuszom Policji Interpelacja nr 14679 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie zasad zwrotu świadczenia mieszkaniowego należnego funkcjonariuszom Policji Zgłaszający: Krzysztof Tuduj Data wpływu: 16-01-2026 Szanowny Panie Ministrze, w dniu 12 września 2025 r. Sejm RP uchwalił ustawę nowelizującą kwestię zaopatrzenia mieszkaniowego m.in. dla policjantów, która została podpisana przez Pana Prezydenta RP w dniu 8 października 2025 r. Pośród zmian, które wprowadza ona do ustawy „zaopatrzeniowej“ pojawił się przepis ustanawiający katalog osób, które w pewnych okolicznościach winne są zwrócić 50% przyznanej decyzją administracyjną pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego albo domu, odprawy mieszkaniowej lub ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z lokalu mieszkalnego w terminie 30 dni od dnia otrzymania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 88 ust. 12 ustawy o Policji. Nie rozstrzygając słuszności wskazanego rozwiązania, należy zwrócić uwagę Pana Ministra na fakt, że na mocy wprowadzanych przepisów funkcjonariusze Policji zmuszeni zostaną do zwrotu ww. świadczeń w wysokości kwoty brutto – podczas, gdy uzyskując to świadczenie zobowiązani zostali do odprowadzenia od niego podatku, wobec czego ostatecznie trafiła do nich kwota netto. Pokrzywdzeni wejściem w życie tych przepisów zostaną również policjanci, którzy otrzymali pomoc na zasadach rozporządzenia MSWiA z 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (t.j. Dz. U. 2022 poz. 2351), w którym § 5 przewiduje obowiązek zwrotu tylko w razie zwolnienia ze służby przed upływem 10 lat od rozpoczęcia służby oraz mechanizm obniżania kwoty o 1/10 za każdy pełny rok służby. Obie wymienione przeze mnie powyżej sytuacje rodzą poważne wątpliwości co do ochrony praw nabytych, zgodności z zasadą zaufania do państwa i prawa, równego traktowania oraz proporcjonalności obciążeń. W związku z powyższym uprzejmie proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania: 1. Jakie działania podjął Pan Minister w celu zmiany przepisów, które ustanawiają obowiązek zwrotu ww. kwot w kwocie brutto, a nie netto? 2. Czy Pan Minister wyda wytyczne dla kierowników jednostek organizacyjnych Policji, aby przy ustalaniu kwoty zwrotu uwzględniano kwotę netto faktycznie otrzymaną przez funkcjonariusza (bądź wprowadzono mechanizm kompensaty uprzednio zapłaconego podatku)? 3. Jakie działania podejmie Pan Minister w celu zabezpieczenia praw nabytych funkcjonariuszy, którym – z mocy § 5 rozporządzenia z 17 października 2001 r. – po upływie 10 lat służby nie powstawał obowiązek zwrotu? 4. Czy przedstawi Pan Minister nowelizację przepisów w kierunku całkowitego wyłączenia obowiązku zwrotu wobec funkcjonariuszy spełniających warunki z § 5 ww. rozporządzenia (co najmniej 10 lat służby)? 5. Czy przedstawi Pan Minister nowelizację przepisów w kierunku wprowadzenia zasady, że podstawą zwrotu jest kwota netto, ewentualnie wprowadzenia ustawowego mechanizmu proporcjonalnego obniżenia (np. 1/10 za każdy pełny rok służby albo inny współczynnik) także dla przypadków objętych nową ustawą? 6. Czy przedstawi Pan Minister nowelizację przepisów w kierunku zapewnienia, by nowe regulacje nie działały retrospektywnie i nie naruszały zasady ochrony praw słusznie nabytych? 7. Czy Pan Minister analizował orzecznictwo sądów administracyjnych w obszarze poruszanym w opisie stanu rzeczywistego, w szczególności sprawy NSA, sygn. III OSK 6811/21 oraz WSA w Gliwicach, sygn. IV SA/Gl 1075/17? Proszę o stanowisko, w jakim zakresie te rozstrzygnięcia powinny być uwzględnione w praktyce organów Policji przy żądaniu zwrotu pomocy. 8. Ilu funkcjonariuszy (według stanu na dzień odpowiedzi) może być objętych nowymi potrąceniami 50% oraz jaki jest szacunkowy koszt/fiskalny efekt tych potrąceń? 9. Czy Pan Minister wstrzyma potrącenia do czasu wydania wytycznych/nowelizacji w sprawach, w których zachodzi ryzyko naruszenia praw nabytych bądź dwukrotnego obciążenia (najpierw PIT, następnie zwrot „brutto“)? 10. Czy przeprowadzi Pan Minister konsultacje z reprezentatywnymi organizacjami związkowymi (w tym organizacjami zrzeszającymi funkcjonariuszy i pracowników Policji) w celu wypracowania sprawiedliwego i proporcjonalnego rozwiązania? Z wyrazami szacunku Krzysztof Tuduj

Odpowiedź na interpelację w sprawie zasad zwrotu świadczenia mieszkaniowego należnego funkcjonariuszom Policji Odpowiedź na interpelację nr 14679 w sprawie zasad zwrotu świadczenia mieszkaniowego należnego funkcjonariuszom Policji Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 25-03-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 14679 Pana Posła Krzysztofa Tuduja w sprawie zasad zwrotu świadczenia mieszkaniowego należnego funkcjonariuszom Policji , z uwzględnieniem stanowiska Komendy Głównej Policji oraz Ministerstwa Finansów [1] , uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Ustawa z dnia 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z określeniem zasad zakwaterowania funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Ochrony Państwa oraz poprawy niektórych warunków pełnienia służby [2] wprowadziła nowe zasady realizacji prawa funkcjonariusza do zakwaterowania. Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji [3] funkcjonariuszowi mianowanemu na okres służby przygotowawczej lub na stałe, od dnia przyjęcia do służby do dnia zwolnienia, na jego wniosek, przysługuje prawo do zakwaterowania, które jest realizowane poprzez wybór jednej z dostępnych form: przydział lokalu mieszkalnego; przydział kwatery tymczasowej; skierowanie do miejsca w internacie albo kwatery internatowej; przyznanie świadczenia mieszkaniowego. Funkcjonariusz ma prawo wyboru jednej z ww. form, która jest dla niego najbardziej korzystna. Wyboru formy zakwaterowania funkcjonariusz dokonuje poprzez złożenie do właściwego podmiotu wniosku dotyczącego realizacji prawa do zakwaterowania. W przypadku policjantów, którzy wybrali świadczenie mieszkaniowe, a przed wejściem w życie ustawy o zakwaterowaniu otrzymali pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego albo domu, odprawę mieszkaniową lub ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z lokalu mieszkalnego z jednostek budżetowych, również w innych służbach, przyznane świadczenie mieszkaniowe wypłaca się: pomniejszone o kwotę stanowiącą maksymalnie 1/60 z 50% przyznanej decyzją administracyjną pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego albo domu, odprawy mieszkaniowej lub ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z lokalu za każdy miesiąc wypłaty świadczenia mieszkaniowego przez kolejne 60 miesięcy lub do wysokości 50% przyznanej pomocy finansowej, z możliwością jednorazowej wcześniejszej spłaty, albo w pełnej kwocie – w przypadku zwrotu przez policjanta 50% przyznanej decyzją administracyjną pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego albo domu, odprawy mieszkaniowej lub ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z lokalu mieszkalnego w terminie 30 dni od dnia otrzymania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 88 ust. 12 ustawy o Policji . Powyższe przepisy prawa nie nakładają na funkcjonariusza obowiązku zwrotu 50% otrzymanej pomocy finansowej jednorazowo. Decyzję funkcjonariusz podejmuje indywidualnie. W przypadku zwolnienia funkcjonariusza ze służby lub wybrania innej z dostępnych form realizacji prawa do zakwaterowania, rozstrzygnięcie w przedmiocie świadczenia mieszkaniowego wygasa z mocy prawa, a tym samym – z przyczyn oczywistych – zostaje zatrzymany mechanizm pomniejszania świadczenia mieszkaniowego o pozostałą kwotę pobranej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego albo domu, odprawy mieszkaniowej lub ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z lokalu mieszkalnego. Przepisy prawa nie stanową bowiem o jakimkolwiek mechanizmie obligującym funkcjonariusza do zwrotu pozostałej kwoty zadeklarowanej w oświadczeniu. Z powyższego wynika, że pomniejszanie świadczenia mieszkaniowego nie jest de facto zwrotem pobranej wcześniej pomocy finansowej, ale warunkiem który należy spełnić aby je otrzymywać. W odniesieniu do kwestii otrzymania przez funkcjonariusza kwoty netto pomocy finansowej, a potrącania świadczenia mieszkaniowego/zwrotu całości jednorazowo o kwotę brutto należy zauważyć, że obowiązujące przepisy prawa podatkowego [4] , umożliwiają odzyskanie przez funkcjonariusza uprzednio opodatkowanego dochodu, w rocznym rozliczeniu podatkowym. Z przekazanego w przedmiotowej sprawie stanowiska Ministerstwa Finansów wynika, że dla potrzeb podatku dochodowego od osób fizycznych zwrot pomocy finansowej przez funkcjonariuszy służb podległych ministrowi spraw wewnętrznych i administracji, należy traktować jako zwrot nienależnie pobranych świadczeń. Wsparcie państwa na cele mieszkaniowe jest zwracane w kwocie z podatkiem (brutto), gdyż w takiej kwocie (brutto) zostało uprzednio otrzymane przez podatnika. Funkcjonariusze, którzy na podstawie obowiązujących przepisów prawa zawnioskowali o świadczenie mieszkaniowe, rozliczają otrzymaną uprzednio pomoc finansową w sposób wybrany przez siebie (ratalny bądź jednorazowo). W sytuacji gdy funkcjonariusz wybierze ratalne rozliczenie, płatnik będzie na bieżąco stosował pomniejszenie świadczenia mieszkaniowego maksymalnie o 1/60 z 50% przyznanego wsparcia państwa na cele mieszkaniowe. Przepisy ustawy PIT zawierają podstawę prawną dla płatnika, aby przy obliczaniu zaliczek na podatek odejmował od dochodu kwotę dokonanego zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Jak wynika bowiem z art. 41b ustawy PIT , jeżeli podatnik dokonał zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, które uprzednio zwiększyły dochód podlegający opodatkowaniu, przy ustalaniu wysokości podatku (zaliczek) płatnicy, o których mowa w art. 32, 33, 35 i 41, odejmują od dochodu kwotę dokonanych zwrotów, łącznie z pobranym podatkiem (zaliczką). Przykładowo, jeżeli wparcie państwa na cele mieszkaniowe, jakie otrzymał funkcjonariusz wyniosło 30 000 zł, to zwrotowi będzie podlegało 15 000 zł. Funkcjonariusz może dokonać zwrotu tej kwoty jednorazowo bądź ratalnie (1/60 tej kwoty to 250 zł, a w przypadku Służby Ochrony Państwa 1/120 – 125 zł). Zatem o tę kwotę (250 zł lub 125 zł) płatnik będzie: pomniejszał wypłacane „nowe świadczenie“, tj. świadczenie mieszkaniowe; na podstawie ww. art. 41b ustawy PIT , odejmował od dochodu (podstawy obliczenia miesięcznej zaliczki na podatek) kwotę dokonanego zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Ostateczne rozliczenie zwracanych przez podatnika nienależnie pobranych świadczeń, które uprzednio zwiększyły dochód do opodatkowania, następuje w zeznaniu podatkowym. Jeżeli płatnik nie uwzględniał tego zwrotu przy obliczaniu zaliczek na podatek (gdy funkcjonariusz dokonał jednorazowego zwrotu), podatnik w zeznaniu podatkowym może odliczyć od dochodu dokonane w roku podatkowym zwroty nienależnie pobranych świadczeń, które uprzednio zwiększyły dochód podlegający opodatkowaniu, w kwotach uwzględniających pobrany podatek dochodowy [5] . Przykładowo, jeśli podatnik zwróci płatnikowi jednorazowo 15 000 zł pomocy finansowej (z podatkiem), to kwotę tę podatnik będzie mógł odliczyć od dochodu w zeznaniu podatkowym. W przypadku, gdy zwrócona kwota nienależnie pobranych świadczeń przekroczyła roczną kwotę dochodu podatnika wykazaną w zeznaniu podatkowym, podatnik może ją odliczyć od dochodu uzyskanego w najbliższych kolejno po sobie następujących 5 latach podatkowych [6] . Odnosząc się do kwestii praw nabytych w kontekście zwrotu pomocy finansowej (nawet po 10 latach od jej otrzymania) należy wskazać, że postępowanie w przedmiocie przyznania świadczenia mieszkaniowego jest postępowaniem prowadzonym na wniosek. Zwrot pomocy finansowej ( de facto połowy pomocy finansowej – uważanej w myśl dotychczasowego orzecznictwa za surogat lokalu mieszkalnego) stanowi jeden z warunków otrzymania świadczenia mieszkaniowego. Zaniechanie zwrotu pomocy finansowej stoi w sprzeczności z założeniami ustawy o zakwaterowaniu , a ponadto powodowałoby naruszenie zasady równości, w szczególności w kontekście art. 12 ustawy o zakwaterowaniu , który stanowi, że: „Funkcjonariusz Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego oraz Służby Ochrony Państwa, który otrzymał lokal mieszkalny albo kwaterę tymczasową na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowuje prawo do przydzielonego lokalu mieszkalnego albo kwatery tymczasowej i nie przysługuje mu prawo do zakwaterowania, o którym mowa w art. 88 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w art. 92 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 2, w art. 74 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 4, w art. 102 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 6, w art. 62 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 8, w art. 178a ust. 1 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, chyba że opróżni przyznany mu lokal mieszkalny albo kwaterę tymczasową“. Powyższe ma na celu zapewnienie, co do zasady, zrównania sytuacji osób, które do dnia wejścia w życie ustawy o zakwaterowaniu nie uzyskały korzyści z tytułu pomocy finansowej, w przeciwieństwie do policjantów, którzy taką pomoc otrzymali. Wprowadzenie tego mechanizmu pozwala na wyrównanie sytuacji obu grup policjantów, eliminując potencjalne nierówności w dostępie do środków publicznych i zachowując zasadę sprawiedliwości społecznej. Utrzymanie parytetu w przyznawaniu środków publicznych wzmacnia zaufanie do systemu oraz jego przejrzystość, zapobiegając sytuacjom, w których niektóre osoby mogłyby uzyskać nieuzasadnione podwójne wsparcie. Taki mechanizm stanowi nie tylko element równoważenia uprawnień, ale także gwarancję racjonalnego gospodarowania środkami budżetowymi. Natomiast w kontekście przywołanego w niniejszym wystąpieniu orzecznictwa sądów administracyjnych, należy zauważyć, że dotyczy ono stanu prawnego sprzed wejścia w życie ustawy o zakwaterowaniu , a postępowania administracyjne dotyczące świadczenia mieszkaniowego (w tym te, w których rozstrzygano o zwrocie pomocy finansowej) prowadzono w nowym stanie prawnym. Zatem przepisy ustawowe oraz wykonawcze dotyczące pomocy finansowej już nie obowiązywały. Organy działały więc zgodnie z zasadą legalizmu, wykonując i stosując prawo w jego literalnym brzmieniu, działając na podstawie i w granicach prawa. Przepisy ustawy o zakwaterowaniu traktują o zwrocie/pomniejszaniu świadczenia mieszkaniowego o 50% pomocy finansowej przyznanej decyzją, tj. o kwotę brutto. Zgodnie z przepisami przejściowymi do ustawy o zakwaterowaniu wszyscy funkcjonariusze Policji zainteresowani otrzymaniem świadczenia mieszkaniowego z wyrównaniem od lipca 2025 r. powinni byli złożyć wnioski (i zdeklarować sposób zwrotu pomocy finansowej) przed 15 grudnia 2025 r. Jednocześnie informuję, że po upływie 4 lat od dnia wejścia w życie przepisów ustawy o zakwaterowaniu jest planowane przeprowadzenie ewaluacji przedmiotowej regulacji, której zakres przewiduje: ocenę, czy cele ustawy, w tym przede wszystkim kwestia zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych uprawnionych funkcjonariuszy służb oraz zwiększenie ich stanu etatowego – zostaną osiągnięte; analizę finansową: czy koszty świadczeń odpowiadają założeniom i są efektywne; analizę adekwatności wprowadzonych zmian legislacyjnych do założonych celów i ewentualną propozycję ich modyfikacji, jeśli praktyka ujawni problemy. Według stanu na 27 lutego 2026 r. świadczenie mieszkaniowe pomniejszone o 50% przyznanej decyzją administracyjną pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego albo domu, o której mowa w art. 94b ust. 4 ustawy o Policji , wypłacane jest 23 805 funkcjonariuszom Policji. Szacunkowe sumy kwot przyznanej pomocy finansowej na zakup mieszkania albo domu, odprawy mieszkaniowej lub ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z lokalu, zadeklarowanych przez funkcjonariuszy w złożonych wnioskach, w wysokości 50% przyznanej pomocy finansowej wynoszą 164 196 tys. zł. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] pismo Pana Jarosława Nenemana, Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Finansów z 9 marca 2026 r., sygn. DD3.8223.16.2026 [2] Dz. U. poz. 1366, dalej: ustawa o zakwaterowaniu [3] Dz. U. z 2025 r. poz. 636, z późn. zm. [4] ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm.), dalej: ustawa PIT [5] art. 26 ust. 1 pkt 5 ustawy PIT [6] art. 26 ust. 7h ustawy PIT