Interpelacja w sprawie zabytkowych wież wodnych i innych obiektów kolejowych

Interpelacja w sprawie zabytkowych wież wodnych i innych obiektów kolejowych Interpelacja nr 1459 do ministra kultury i dziedzictwa narodowego w sprawie zabytkowych wież wodnych i innych obiektów kolejowych Zgłaszający: Paulina Matysiak Data wpływu: 14-02-2024 Szanowny Panie Ministrze, Polskie Koleje Państwowe prawdopodobnie są właścicielem największej w Polsce liczby zabytków architektury. Związane jest to z tym, że zdecydowana większość obiektów architektury kolejowej zbudowana została ponad sto lat temu. Oczywiście spółka PKP SA nie jest instytucją muzealną, niemniej spoczywa na niej jako właścicielu nieruchomości obowiązek należytego utrzymania posiadanych obiektów. Niestety zdecydowana większość popada w ruinę, a tylko nieliczne dworce oraz bardzo rzadko inne obiekty są przez spółkę rewitalizowane. Istotną częścią posiadanej przez PKP SA zabytkowej architektury są wieże wodne. W dzisiejszych czasach nie pełnią one już swojej pierwotnej funkcji, często niszczeją lub służą za maszty sieci komórkowych. Rozwiązaniem problemu może być przekształcanie wież wodnych w wieże widokowe, punkty gastronomiczne lub mieszkania. Przykładem takiej zmiany może być wieża wodna w Łobżenicy czy w Umianowicach - obydwie są dzisiaj punktami widokowymi - albo wieże wodne w niemieckim Angermünde czy wieże zakładowe w Grudziądzu, które zaadaptowano na mieszkania. Inne przykłady udanej renowacji wieży wodnej to: kolejowa wieża wodna w Białowieży Towarowej, kolejowa wieża wodna w Solcu Kujawskim, wieża zakładów Fakora w Łodzi przy ulicy Rzgowskiej czy wieże w Goleniowie i Żyrardowie. Niekiedy remontuje się tylko drewniane części wież wodnych, aby zapobiec ich dalszej degradacji - tak zrobiono np. w Szamotułach. Rolą państwa powinno być dbanie o historię i związane z nią zabytki, niestety szereg dawnych wież wodnych znajduje się w złym stanie technicznym i wymaga pilnych prac remontowych lub prac związanych ze zmianą przeznaczenia. Szczególną troską należy objąć obiekty, które posiadają drewniane elementy konstrukcyjne, np. drewnianą obudowę górnej części wieży, w której znajduje się zbiornik na wodę. Działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1339), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1. Ile obiektów zabytkowych wpisanych do gminnych ewidencji zabytków znajduje się w posiadaniu PKP SA oraz jakie to są obiekty? Ile z nich stanowią wieże wodne? 2. Ile obiektów zabytkowych wpisanych do rejestru zabytków znajduje się w posiadaniu PKP SA oraz jakie to są obiekty? Ile z nich stanowią wieże wodne? 3. Ile kolejowych obiektów zabytkowych będących w posiadaniu PKP SA lub PKP PLK wybudowano przed 1900 rokiem? 4. Czy są prowadzone prace nad programem ochrony kolejowych obiektów zabytkowych? 5. Jakie są plany dla wybranych wież wodnych w województwie dolnośląskim: 1) dla wieży wodnej w Jordanowie Śląskim, która przez zaniedbania właściciela nie posiada już części drewnianej; 2) dla wieży wodnej w Kamiennej Górze; 3) dla wieży wodnej w Ławszowej, która nadal posiada zachowaną drewnianą część; 4) dla wieży wodnej w Marciszowie, której drewniana część grozi zawaleniem; 5) dla wieży wodnej w Nowej Wsi Grodziskiej; 6) dla wieży wodnej w Piławie Górnej, której drewniana część częściowo się zawaliła; 7) dla wieży wodnej w Przewornie, która z braku właściwej opieki częściowo się zawaliła; 8) dla wieży wodnej w Stroniu Śląskim; 9) dla dwóch wież wodnych w Strzegomiu; 10) dla wieży wodnej w Szczytnej; 11) dla wieży wodnej w Trzebieszowicach, która nie posiada już części zbiornikowej; 12) dla ośmiokątnej ceglanej wieży wodnej w Złotoryi, która nie posiada już drewnianej części obudowy zbiornika? 6. Jakie są plany dla wybranych wież wodnych w województwie kujawsko-pomorskim: 1) dla wieży wodnej w Aleksandrowie Kujawskim; 2) dla małej wieży wodnej na stacji Bydgoszcz Główna, która pozostała po wyburzeniu parowozowni; 3) dla wież wodnych na stacjach Mogilno, Gopło oraz Kruszwica, które przez zaniedbania ze strony właściciela nie posiadają już części drewnianej; 4) dla pozostałej po wieży wodnej podstawy wieży na stacji Koronowo; 5) dla wieży wodnej na stacji Łążek, której drewniany dach już częściowo się zawalił; 6) dla wieży wodnej nr 2 na stacji Nakło nad Notecią z drewnianą częścią obudowy zbiornika; 7) dla wieży wodnej oraz parowozowni wachlarzowej stacji Pruszcz Bagienica; 8) dla wieży wodnej na stacji Szubin, która przez zaniedbania właściciela nie posiada już dachu; 9) dla wieży wodnej na stacji Unisław Pomorski; 10) dla wieży wodnej na stacji Warlubie; 11) dla wieży wodnej na stacji Włocławek, której ściany części drewnianej zabezpieczono jedynie deskami a dach zawalił się; 12) dla wieży wodnej na stacji Więcbork; 13) dla wieży wodnej na stacji Wrocki? 7. Jakie są plany dla wybranych wież wodnych w województwie lubelskim: 1) dla wieży wodnej w Józefowie Roztoczańskim, która wymaga pilnej interwencji remontowej; 2) dla wieży wodnej stacji Bystrzyca koło Lublina; 3) dla wieży wodnej stacji Trawniki; 4) dla wieży wodnej stacji Sadurki; 5) dla wieży wodnej stacji Uhrusk; 6) dla wieży wodnej stacji Puławy? 8. Jakie są plany dla wybranych wież wodnych w województwie lubuskim: 1) dla wschodniej wieży wodnej stacji Gorzów Wielkopolski; 2) dla wieży wodnej w Lubniewicach, która przez zaniedbania właściciela częściowo się zawaliła; 3) dla wieży wodnej na dawnej stacji Wysoka Gorzowska; 4) dla budynków wagonowni stacji Żary (w budynkach tych znajdowała się wieża wodna)? 9. Jakie są plany dla wybranych wież wodnych i budynków w województwie łódzkim: 1) dla ceglanych wież wodnych na stacjach Głowno, Łowicz, Łask oraz Zgierz; 2) dla budynków zespołu kolei wąskotorowej w Krośniewicach; 3) dla budynku dworca Ostrowy? 10. Jakie są plany dla wybranych wież wodnych w województwie małopolskim: 1) dla unikatowej w skali kraju wieży wodnej na stacji Kęty; 2) dla kolejowej wieży wodnej na stacji Zator; 3) dla kolejowej wieży wodnej na stacji Trzebinia? 11. Jakie są plany dla wybranych wież wodnych w województwie mazowieckim: 1) dla kolejowej wieży ciśnień na stacji Płońsk; 2) dla kolejowej wieży wodnej przy ulicy Domagalskiego obsługującej kiedyś parowozy na stacji Radom; 3) dla wieży wodnej położonej przy stacji wąskotorowej Tarczyn? 12. Jakie są plany dla wybranych wież wodnych w województwie opolskim: 1) dla wieży wodnej stacji Głuchołazy, która wymaga pilnej interwencji; 2) dla wieży wodnej na stacji Opole Groszowice? 13. Jakie są plany dla wybranych wież wodnych w województwie podkarpackim: 1) dla pozostałości wieży wodnej na stacji Rudnik nad Sanem; 2) dla wieży wodnej stacji Żurawica Rozrządowa? 14. Jakie są plany dla wybranych wież wodnych w województwie podlaskim: 1) dla wieży wodnej na stacji Nurzec; 2) dla wieży wodnej na stacji Suwałki? 15. Jakie są plany dla wybranych wież wodnych w województwie pomorskim: 1) dla wieży wodnej na stacji w Czarnym; 2) dla wieży wodnej stacji Łeba; 3) dla wieży wodnej stacji Miechucino; 4) dla wieży wodnej stacji Ocypel, która przez zaniedbania właściciela nie posiada już dachu; 5) dla wieży wodnej stacji Skórcz oraz całego zespołu dworca w Skórczu; 6) dla wieży wodnej na stacji Zielin Miastecki? 16. Jakie są plany dla wybranych wież wodnych i budowli w województwie śląskim: 1) dla kolejowej wieży ciśnień na stacji Bytom Karb Wąskotorowy; 2) dla wieży wodnej stacji Strzemieszyce Północne (Dąbrowa Górnicza); 3) dla dworca kolejowego Dąbrowa Górnicza Strzemieszyce; 4) dla stacji Dąbrowa Górnicza Ząbkowice; 5) dla wieży wodnej oraz nastawni bramowej na stacji Racibórz; 6) dla wieży wodnej na stacji Ruda Kochłowice; 7) dla wieży wodnej na stacji Sosnowiec Maczki oraz dla budynku dworca kolejowego Sosnowiec Maczki; 8) dla wieży wodnej na stacji Tworóg? 17. Jakie są plany dla wybranych wież wodnych oraz dworców kolejowych w województwie świętokrzyskim: 1) dla wieży wodnej na stacji Końskie oraz budynku dworca Końskie; 2) dla bardzo zniszczonego budynku dworca kolejowego Stąporków; 3) dla drewnianego budynku dworca Wierna Rzeka; 4) dla pałacowego zdewastowanego dworca Dębska Wola oraz sąsiadującego kamiennego budynku dworcowego; 5) dla budynku dworca kolejowego Zagnańsk? 18. Jakie są plany dla wybranych wież wodnych oraz niektórych dworców kolejowych w województwie warmińsko-mazurskim: 1) dla wieży wodnej zachodniej stacji Elbląg; 2) dla wieży wodnej oraz dworca kolejowego stacji Górowo Iławeckie; 3) dla wieży wodnej stacji Lidzbark Warmiński; 4) dla wieży wodnej stacji Małdyty; 5) dla wieży wodnej stacji Montowo; 6) dla wieży wodnej stacji Muszaki; 7) dla wieży wodnej stacji Orzysz oraz budynku dworca Orzysz wraz z budynkiem magazynu; 8) dla wieży wodnej stacji Zalewo, która przez brak właściwego utrzymania nie posiada już obudowy zbiornika? 19. Jakie są plany dla wybranych wież wodnych w województwie wielkopolskim: 1) dla wieży wodnej na stacji Krzyż; 2) dla wieży wodnej przy parowozowni Piła Główna; 3) dla pozostałości po wieży wodnej stacji Rosko; 4) dla dwóch wież wodnych na stacji Złotów? 20. Jakie są plany dla wybranych wież wodnych w województwie zachodniopomorskim: 1) dla wieży wodnej stacji Czaplinek; 2) dla pozostałej po wieży wodnej podstawy wieży na stacji Głowaczewo; 3) dla kolejowej wieży wodnej nr 3 stacji Szczecinek; 4) dla wieży wodnej stacji Świdwin; 5) dla wieży wodnej stacji Świnoujście; 6) dla wieży wodnej stacji Tarnowo Pomorskie; 7) dla wieży wodnej oraz gmachu dworca kolejowego Wałcz? Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak Posłanka na Sejm RP