Interpelacja w sprawie podjęcia prac legislacyjnych umożliwiających tworzenie zespołów żłobkowo-przedszkolnych

Interpelacja w sprawie podjęcia prac legislacyjnych umożliwiających tworzenie zespołów żłobkowo-przedszkolnych Interpelacja nr 14558 do ministra edukacji, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie podjęcia prac legislacyjnych umożliwiających tworzenie zespołów żłobkowo-przedszkolnych Zgłaszający: Anita Kucharska-Dziedzic Data wpływu: 09-01-2026 Szanowne Panie Ministry, włodarze małych i średnich gmin zwracają się do mnie z apelem o wniesienie interpelacji dotyczącej konieczności rozpoczęcia prac nad zmianą przepisów regulujących funkcjonowanie przedszkoli i żłobków, tak aby umożliwić jednostkom samorządu terytorialnego tworzenie zespołów żłobkowo-przedszkolnych. Obowiązujące przepisy - zarówno ustawy o systemie oświaty, jak i ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 - nie przewidują możliwości łączenia przedszkola i żłobka w jedną jednostkę organizacyjną. Potwierdzają to liczne rozstrzygnięcia nadzorcze wojewodów oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, w których wskazuje się, że: • zespoły mogą być tworzone wyłącznie w ramach jednostek objętych jedną ustawą, • żłobki nie są częścią systemu oświaty, • brak jest podstawy prawnej do powoływania zespołów przedszkolno-żłobkowych. W konsekwencji gminy, które chciałyby racjonalizować koszty i organizację opieki nad najmłodszymi dziećmi, nie mają takiej możliwości. W ostatnich latach wiele gmin - zwłaszcza wiejskich i miejsko-wiejskich - mierzy się z gwałtownym spadkiem liczby urodzeń, postępującym wyludnianiem w związku z migracją młodych rodzin do większych ośrodków miejskich i rosnącymi kosztami utrzymania infrastruktury i administracji. W praktyce oznacza to, że w wielu miejscowościach liczba dzieci w wieku żłobkowym i przedszkolnym jest zbyt mała, aby utrzymywać dwie odrębne jednostki organizacyjne. Samorządy sygnalizują, że w takich warunkach utrzymanie żłobka jako osobnej jednostki staje się ekonomicznie nieuzasadnione, co może prowadzić do jego likwidacji, a tym samym do pogorszenia dostępności opieki dla najmłodszych dzieci. Umożliwienie tworzenia zespołów żłobkowo-przedszkolnych pozwoliłoby gminom racjonalizować koszty administracyjne, umożliwiłoby wspólne zarządzanie kadrą, budynkiem i zapleczem, zwiększyłoby stabilność finansową żłobków, poprawiłoby ciągłość opieki i edukacji dla dzieci w wieku 1–6 lat i wreszcie zapobiegłoby likwidacji żłobków w gminach o niskiej liczbie urodzeń. Warto podkreślić, że wiele państw europejskich stosuje model zintegrowanej opieki wczesnodziecięcej, który często okazuje się bardziej efektywny organizacyjnie i przyjazny dla rodziców. W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostrzegają potrzebę zmian legislacyjnych umożliwiających tworzenie zespołów żłobkowo-przedszkolnych? Jeśli takie prace są planowane, jaki jest przewidywany harmonogram tych działań? 2. Czy prowadzone są analizy dotyczące skutków demograficznych i finansowych obecnego rozdzielenia systemu opieki nad dziećmi do lat 3 i systemu oświaty w perspektywie najbliższych 10 lat? 3. Jeżeli ministerstwa stoją na stanowisku, że nie należy pozwalać gminom - w szczególności małym i wyludniającym się - na łączenie żłobków i przedszkoli w jedną jednostkę organizacyjną, jakie argumenty za tym przemawiają? Wprowadzenie możliwości tworzenia zespołów żłobkowo-przedszkolnych byłoby realnym wsparciem dla samorządów, które w obliczu niżu demograficznego i rosnących kosztów funkcjonowania stoją przed trudnymi decyzjami dotyczącymi utrzymania lokalnych instytucji opiekuńczych. Zmiana prawa pozwoliłaby zachować dostępność usług dla rodzin, a jednocześnie racjonalizować wydatki publiczne. Z poważaniem dra Anita Kucharska-Dziedzic Posłanka na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie podjęcia prac legislacyjnych umożliwiających tworzenie zespołów żłobkowo-przedszkolnych Odpowiedź na interpelację nr 14558 w sprawie podjęcia prac legislacyjnych umożliwiających tworzenie zespołów żłobkowo-przedszkolnych Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 03-02-2026 Szanowna Pani Poseł, obecnie procedowany jest projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 2061), którego pierwsze czytanie na posiedzeniu komisji sejmowej odbyło się w dniu 21 stycznia 2026 r. Projekt ten, w projektowanej zmianie nr 12, wprowadzającej art. 86a do ustawy – Prawo oświatowe, dopuszcza m.in. możliwość organizowania w budynku szkoły lub placówki zadań związanych z opieką nad dziećmi w wieku do lat 3. Wskazana wyżej propozycja jest m. in. odpowiedzią na niepokojące tendencje demograficzne, których efektem jest głos przedstawicieli samorządów lokalnych prowadzących szkoły podstawowe, którzy – mając na względzie obecnie obowiązujące przepisy – deklarują, że jedynym sposobem na dostosowanie sieci szkół podstawowych do malejącej liczby uczniów jest likwidacja szkół, do których uczęszcza niewiele dzieci. W uzasadnieniu do projektowanej ustawy zauważa się, że likwidacja małej szkoły, choć często jest uzasadniona ekonomicznie, a nawet demograficznie, może nieść za sobą niekorzystne – postrzegane przez niektórych jako nieodwracalne – skutki społeczne. Jak zauważono w materiale IBE, z doświadczenia szwedzkiego wynika, że zamknięcie szkół przyczyniło się do dalszego wyludniania się obszarów wiejskich (Olson and Lindberg, 2024). IBE, w oparciu o analizy doświadczeń innych krajów oraz polskich realiów, sformułował kilka rekomendacji, w tym rekomendacje zakładające: rozwój szkół jako centrów życia społecznego i wspomagania rozwoju – poszerzenie ich funkcji o ofertę w zakresie wczesnego wspomagania rozwoju małych dzieci, ofertę edukacyjną i kulturalną dla dorosłych oraz współpracę z organizacjami lokalnymi może wzmocnić ich znaczenie w środowisku, optymalizację kosztów przez współdzielenie zasobów – tworzenie rozwiązań organizacyjnych pozwalających na dzielenie się kadrą specjalistyczną, infrastrukturą i materiałami edukacyjnymi, np. tworzenie szkół podstawowych, którym są podporządkowane filie, lub tworzenie zespołów szkół podstawowych, lepsze wykorzystanie potencjału klas łączonych – szkolenia metodyczne dla nauczycieli, mentoring oraz elastyczne dostosowanie podstawy programowej mogą poprawić jakość nauczania w klasach łączonych, usprawnienie transportu uczniów – lepsza organizacja transportu szkolnego pozwoli zmniejszyć bariery edukacyjne, zwłaszcza na obszarach wiejskich, minimalizację oporu społecznego wobec zmian – transparentna komunikacja, konsultacje społeczne oraz pilotażowe wdrażanie reform mogą ułatwić ich akceptację i skuteczność. Powyższe rekomendacje – obok analiz, w tym analiz demograficznych – zostały wzięte pod uwagę przy przygotowywaniu projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw. Ministerstwo Edukacji Narodowej prowadzi analizy wpływu zmian demograficznych na system oświaty, między innymi na podstawie prognoz GUS. Z powyższych prognoz wynika, że w Polsce do 2029 r. liczba dzieci w wieku 7–14 lat spadnie o ok. 5%, a do 2034 r. - o około 19,5%. Do 2060 r. spadek ten może wynieść około 30%. Istotne w kontekście demograficznym jest przeciwdziałanie likwidacji szkół, zwłaszcza małych szkół podstawowych. W ramach przygotowań systemu oświaty do zmian demograficznych Rada Ministrów przedłożyła projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2061), który reguluje kilka ważnych obszarów polskiej oświaty. Przede wszystkim daje możliwości lepszego dostosowania sieci publicznych szkół do zmian demograficznych oraz wprowadza możliwość wykorzystania budynków oświatowych na potrzeby lokalnej społeczności. Niezmiernie ważne jest również stworzenie warunków do wykorzystania nieużywanych części budynku szkoły na potrzeby np. opieki żłobkowej, uczenia się przez całe życie, realizacji przedsięwzięć kulturalnych, czy realizacji szeroko pojętej polityki senioralnej. Proponowane w ustawie rozwiązania, mające na celu wprowadzenie regulacji pozwalających na dostosowanie edukacji na poziomie szkół podstawowych do zmian demograficznych, dadzą możliwości racjonalizacji sieci szkół i związanej z tym racjonalizacji kosztów zadań oświatowych przede wszystkim w gminach wiejskich, które najczęściej prowadzą szkoły z małą liczbą uczniów. Wszystkie zaproponowane w projekcie ustawy rozwiązania dotyczące oświaty samorządowej, w tym dotyczące przeznaczenia części budynku na potrzeby edukacji żłobkowej, są fakultatywne, a więc nie wystąpi automatycznie skutek finansowy dla budżetów JST. Wpływ zaprojektowanych rozwiązań na sektor finansów publicznych będzie zależny od indywidualnych decyzji JST o skorzystaniu z projektowanych propozycji. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu