Interpelacja w sprawie funkcjonowania systemu grup poszukiwawczo-ratowniczych z psami ratowniczymi w Polsce

Interpelacja w sprawie funkcjonowania systemu grup poszukiwawczo-ratowniczych z psami ratowniczymi w Polsce Interpelacja nr 14554 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie funkcjonowania systemu grup poszukiwawczo-ratowniczych z psami ratowniczymi w Polsce Zgłaszający: Łukasz Horbatowski, Marek Jan Chmielewski, Anna Sobolak, Bartosz Zawieja, Rafał Siemaszko, Sylwia Bielawska, Iwona Małgorzata Krawczyk, Robert Jagła, Jolanta Niezgodzka, Jacek Niedźwiedzki, Adam Krzemiński, Dominik Jaśkowiec, Marcin Józefaciuk, Patryk Gabriel, Krzysztof Habura Data wpływu: 09-01-2026 Szanowny Panie Ministrze, zespoły poszukiwawczo-ratownicze z psami stanowią jeden z najbardziej kluczowych elementów krajowego systemu ratownictwa, mający bezpośredni wpływ na szanse przeżycia osób zaginionych. Niestety, napływające od środowisk ratowniczych informacje wskazują na poważną niewydolność organizacyjną i systemową, która paraliżuje pracę wyspecjalizowanych jednostek ochotniczych straży pożarnych (OSP) oraz organizacji cywilnych. Największą barierą jest obecnie wadliwy mechanizm dysponowania jednostek. Grupy poszukiwawcze (GPR), których w całym kraju jest zaledwie kilkadziesiąt, są traktowane przez system tak samo jak standardowe jednostki OSP gaszące pożary, co w praktyce ogranicza ich działanie do terenu gminy, w której mają siedzibę. Mimo istnienia w Państwowej Straży Pożarnej (PSP) formalnych procedur pozwalających na dysponowanie ponadpowiatowe i ponadwojewódzkie, praktyka pokazuje, że przepisy te pozostają martwe. Uniemożliwia to wykorzystanie specjalistów w miejscach oddalonych o kilkadziesiąt czy kilkaset kilometrów, gdzie ich pomoc jest niezbędna. Kolejnym krytycznym problemem jest paraliż systemu certyfikacji. Choć coroczny egzamin jest warunkiem gotowości operacyjnej, zespoły ratownicze z psami regularnie nie są uwzględniane w harmonogramach egzaminów organizowanych przez PSP, mimo wysyłania wymaganych zgłoszeń. Prowadzi to do dramatycznych dylematów operacyjnych: ratownicy muszą decydować, czy użyć wyszkolonego psa bez formalnego certyfikatu do ratowania życia, czy zrezygnować z akcji z przyczyn biurokratycznych. Efektem tych zaniedbań jest masowy odpływ specjalistów ze struktur OSP do nowo powstających stowarzyszeń cywilnych. Zjawisko to, będące odpowiedzią na niewydolność systemu, skutkuje rozproszeniem zasobów, trudnościami w finansowaniu profesjonalnego sprzętu oraz osłabieniem potencjału służb podległych MSWiA. W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracamy się z następującymi pytaniami: 1. Jakie są przyczyny problemów z dysponowaniem grup poszukiwawczo-ratowniczych poza teren własnej gminy i dlaczego procedury PSP umożliwiające dysponowanie ponadpowiatowe nie są stosowane w realnych działaniach? 2. Z czego wynika brak uwzględniania zgłoszeń zespołów kynologicznych w harmonogramach egzaminów certyfikacyjnych, co uniemożliwia im legalne niesienie pomocy? 3. Czy ministerstwo planuje wdrożenie działań mających na celu usprawnienie systemu certyfikacji oraz uelastycznienie zasad dysponowania psów ratowniczych na poziomie ogólnokrajowym? 4. W jaki sposób MSWiA zamierza uporządkować zasady współpracy pomiędzy PSP, OSP oraz rosnącą liczbą cywilnych grup poszukiwawczo-ratowniczych? 5. Czy resort dokonał oceny wpływu obecnych problemów systemowych na poziom bezpieczeństwa obywateli i skuteczność poszukiwań osób zaginionych w Polsce? Liczymy na wyczerpujące odpowiedzi, które pozwolą na podjęcie prac nad uzdrowieniem systemu ratownictwa kynologicznego w naszym kraju. Z poważaniem

Odpowiedź na interpelację w sprawie funkcjonowania systemu grup poszukiwawczo-ratowniczych z psami ratowniczymi w Polsce Odpowiedź na interpelację nr 14554 w sprawie funkcjonowania systemu grup poszukiwawczo-ratowniczych z psami ratowniczymi w Polsce Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Szczepański Warszawa, 30-01-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 14554 Pana Posła Łukasza Horbatowskiego oraz grupy Posłów [1] w sprawie funkcjonowania systemu grup poszukiwawczo-ratowniczych z psami ratowniczymi w Polsce , z uwzględnieniem stanowiska Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej (PSP) oraz Komendy Głównej Policji (KGP), uprzejmie przedstawiam następujące informacje. W pierwszej kolejności należy wskazać, że funkcjonowanie psów w PSP regulują przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej [2] , w szczególności art. 20a oraz rozdział 11a – Psy w Państwowej Straży Pożarnej [3] . Zgodnie z ww. ustawą w PSP są wykorzystywane: psy służbowe – psy znajdujące się na stanie jednostki organizacyjnej PSP, w której są używane; psy kontraktowe – psy stanowiące własność strażaka, dobrane do użycia w PSP na podstawie kontraktu zawartego między strażakiem a jednostką organizacyjną PSP, w której pies jest używany, w okresie trwania kontraktu; inne psy – psy stanowiące własność osoby fizycznej będącej członkiem podmiotu włączonego do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (krsg) lub podmiotu, z którym zawarto umowę cywilnoprawną, o której mowa w przepisach prawa, wydanych na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej [4] , dobrane do użycia w PSP na podstawie umowy cywilnoprawnej, zawartej między osobą fizyczną lub podmiotem, o których mowa powyżej, a jednostką organizacyjną PSP, w której pies jest używany. Czynnikiem warunkującym używanie psa w akcjach ratowniczych PSP jest: w przypadku psa służbowego – ważny egzamin gruzowiskowy; w przypadku psa kontraktowego – ważny egzamin gruzowiskowy oraz kontrakt między właścicielem psa (funkcjonariuszem PSP) a jednostką organizacyjną PSP; w przypadku innego psa – ważny egzamin gruzowiskowy oraz umowa cywilnoprawna między właścicielem psa, członkiem podmiotu ksrg lub podmiotu współdziałającego z ksrg a jednostką organizacyjną PSP. Jednocześnie należy wskazać, że psy ratownicze, będące w jednostkach ochotniczej straży pożarnej (OSP), mogą być używane w akcjach ratowniczych PSP, jako „inne psy”, po spełnieniu wymienionych powyżej warunków. Obecnie w PSP używanych jest 11 „innych psów” (będących własnością osoby fizycznej – strażaka OSP, dobranych do użycia w PSP na podstawie umowy cywilnoprawnej). Wymienione psy wchodzą w skład: Specjalistycznej Grupy Poszukiwawczo-Ratowniczej Jastrzębie-Zdrój (2 psy w jednostce OSP Orzech oraz 3 psy w jednostce OSP Jastrzębie-Zdrój); Specjalistycznej Grupy Poszukiwawczo-Ratowniczej Gdańsk (2 psy w jednostce OSP Gdańsk); Specjalistycznej Grupy Poszukiwawczo-Ratowniczej Nowy Sącz (2 psy w jednostce OSP Nowy Sącz, 1 pies w jednostce OSP Wieprz oraz 1 pies w jednostce OSP Kęty). Jednocześnie warto podkreślić, że ww. psy mogą być używane do akcji ratowniczych prowadzonych na terenie całego kraju. W nawiązaniu do kwestii używania psów ratowniczych OSP w działaniach poszukiwawczych, warto nadmienić, że prowadzenie ww. działań po katastrofach budowlanych czy trzęsieniach ziemi należy do zadań PSP, a działań poszukiwawczych w terenie otwartym (np. lasy, łąki itp.) - do Policji, wspieranej przez PSP i OSP poprzez dysponowanie do działań własnych sił i środków. W kontekście pytania nr 4 niniejszej interpelacji, odnosząc się szerzej do współpracy służb w omawianym obszarze, uprzejmie informuję, że PSP wspiera akcje poszukiwawcze w terenie (koordynowane przez Policję) na podstawie Porozumienia w sprawie współdziałania Państwowej Straży Pożarnej i Policji z 30 grudnia 2019 r. , zawartego pomiędzy Komendantem Głównym Państwowej Straży Pożarnej a Komendantem Głównym Policji. Stosownie do ww. Porozumienia dysponowanie zespołów (przewodników z psami) należących do ksrg odbywa się poprzez stanowiska kierowania PSP na wniosek Policji, natomiast w przypadku zespołów złożonych z podmiotów działających poza ksrg - dysponowanie zespołów powinno być dokonywane bezpośrednio przez Policję. W uzupełnieniu powyższego, warto dodać, że Policja – realizując ustawowe zadania w zakresie poszukiwania osób zaginionych – w pierwszej kolejności wykorzystuje własne siły i środki, a następnie w zależności od charakteru zdarzenia i dostępności zasobów, sięga po wsparcie podmiotów zrzeszonych w krsg , w tym jednostek PSP i OSP. W dalszej kolejności możliwe jest wykorzystanie innych lokalnych zasobów, takich jak Wojska Obrony Terytorialnej czy wyspecjalizowanych cywilnych grup poszukiwawczo-ratowniczych. Policja dostrzegając znaczenie współpracy pomiędzy służbami państwowymi a wyspecjalizowanymi podmiotami cywilnymi, w szczególności w sytuacjach wymagających szybkiego i skutecznego reagowania, gdzie kluczowe znaczenie ma czas dotarcia oraz dostępność odpowiednich zasobów, poza przywołanym wcześniej porozumieniem w sprawie współdziałania PSP i Policji z 30 grudnia 2019 r., realizuje wspólne działania również na poziomie lokalnym w oparciu o porozumienia zawierane pomiędzy jednostkami organizacyjnymi Policji a wyspecjalizowanymi cywilnymi grupami poszukiwawczo-ratowniczymi, które umożliwiają wykorzystanie ich potencjału poszukiwawczego, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W kontekście współpracy służb, warto również podkreślić, że PSP pozostaje w stałym kontakcie z przedstawicielami Zespołu ds. grup poszukiwawczo-ratowniczych Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej (ZOSP RP), funkcjonującego przy Zarządzie Głównym ZOSP RP. W listopadzie 2025 r., podczas odprawy Zespołu Komendanta Głównego PSP ds. działań poszukiwawczo-ratowniczych, uczestniczący w niej przedstawiciele Zespołu ZOSP RP przedstawili oczekiwania środowiska przewodników psów z OSP, w szczególności dotyczące egzaminów psów specjalności gruzowiskowej i terenowej. W efekcie podjętych ustaleń Zespół Komendanta Głównego PSP ds. działań poszukiwawczo-ratowniczych przygotowuje propozycję zmian do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 28 grudnia 2021 r. w sprawie psów używanych w akcjach ratowniczych [5] , które będą obejmowały zagadnienia dotyczące m.in. wydłużenia ważności egzaminu terenowego klasy 1 do 24 miesięcy czy rezygnacji z egzaminów klasy 0. Odnosząc się szerzej do problematyki egzaminów certyfikacyjnych, warto wyjaśnić, że zgodnie z § 7 rozporządzenia w sprawie psów używanych w akcjach ratowniczych ustala się następujące specjalności ratownicze psów: gruzowiskową, która obejmuje psy przeznaczone do poszukiwań ludzi zasypanych pod gruzami oraz pod osuwiskami ziemnymi i kamiennymi; terenową, która obejmuje psy przeznaczone do poszukiwań ludzi zaginionych na terenach trudno dostępnych i leśnych. Stosownie do wymienionych specjalności są organizowane egzaminy w zakresie gruzowiskowej specjalności ratowniczej (egzamin gruzowiskowy) oraz terenowej specjalności ratowniczej (egzamin terenowy). Obecnie ważną specjalność gruzowiskową posiada łącznie 48 zespołów (przewodnik i pies), w tym: 21 zespołów w PSP, 23 zespoły w jednostkach OSP funkcjonujących w ramach ksrg oraz 4 zespoły w jednostkach OSP spoza ksrg . Natomiast ważną specjalność terenową posiada 137 zespołów, w tym: 14 zespołów w PSP, 91 zespołów w jednostkach OSP, działających w ramach ksrg oraz 18 zespołów w jednostkach OSP spoza ksrg . Pozostałe 14 zespołów tworzą inne podmioty, m.in.: Polski Czerwony Krzyż, Wojska Obrony Terytorialnej, Stowarzyszenie Cywilnych Zespołów Ratowniczych z Psami STORAT, inne cywilne grupy poszukiwawczo-ratownicze czy niezrzeszeni. Zgodnie z ustawą o Państwowej Straży Pożarnej organizatorem egzaminu jest szkoła lub ośrodek szkolenia PSP wskazany przez Komendanta Głównego PSP. Obecnie, na podstawie decyzji Komendanta Głównego PSP, organizatorem egzaminów jest Szkoła Aspirantów PSP w Krakowie. Rozkład egzaminów ze względu na podmioty (podobnie jak w latach ubiegłych), przedstawia się następująco (dane za 2024 r.): 74 egzaminy zespołów z PSP; 347 egzaminów zespołów z OSP (działających w ramach ksrg ); 94 egzaminy zespołów OSP (spoza ksrg ); 90 egzaminów innych zespołów. Odnośnie do kwestii procentowego rozkładu egzaminów w latach 2020-2024: 14% egzaminów dotyczyło zespołów PSP, 60% zespołów OSP (jednostek włączonych do ksrg ), 11% zespołów OSP (jednostek spoza ksrg ), 15% pozostałych zespołów. W ostatnich latach nastąpił zauważalny wzrost zarówno liczby egzaminów, jak i liczby zespołów posiadających ważną specjalność gruzowiskową i terenową. Znamienny jest również rozkład egzaminów ze względu na podmioty przystępujące do sprawdzenia - ponad 70% dotyczy zespołów z OSP, a 14% - z PSP. W uzupełnieniu powyższych informacji, warto nadmienić, że w przypadku podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa górskiego, realizowane przez nie szkolenia, a następnie certyfikowanie psów do podejmowania działań ratowniczych oraz poszukiwawczych, odbywają się zgodnie ze standardami opracowanymi przez Międzynarodową Organizację Psów Ratowniczych (IRO) - w przypadku Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego lub rekomendacjami Międzynarodowej Komisji Ratownictwa Górskiego (IKAR) - w przypadku Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego. Wymienione podmioty, w ramach prowadzonych poszukiwań, współpracują zarówno z Policją, jak i z PSP, i nie zgłaszają zastrzeżeń do ww. współdziałania. Z poważaniem z up. Wiesław Szczepański Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Pana Posła Marka Jana Chmielewskiego, Pani Poseł Anny Sobolak, Pana Posła Bartosza Zawiei, Pana Posła Rafała Siemaszki, Pani Poseł Sylwii Bielawskiej, Pani Poseł Iwony Małgorzaty Krawczyk, Pana Posła Roberta Jagły, Pani Poseł Jolanty Niezgodzkiej, Pana Posła Jacka Niedźwiedzkiego, Pana Posła Adama Krzemińskiego, Pana Posła Dominika Jaśkowca, Pana Posła Marcina Józefaciuka, Pana Posła Patryka Gabriela i Pana Posła Krzysztofa Habury. [2] Dz. U. z 2025 r. poz. 1312, z późn. zm., dalej: „ustawa o PSP”. [3] Art. 124o-124z ustawy o PSP. [4] Dz. U. z 2025 r. poz. 188. [5] Dz. U. z 2022 r. poz. 20.