Interpelacja w sprawie skutków wejścia w życie nowelizacji Karty Nauczyciela w zakresie nagród jubileuszowych oraz wykluczenia nauczycieli z najdłuższym stażem pracy

Interpelacja w sprawie skutków wejścia w życie nowelizacji Karty Nauczyciela w zakresie nagród jubileuszowych oraz wykluczenia nauczycieli z najdłuższym stażem pracy Interpelacja nr 14552 do ministra edukacji w sprawie skutków wejścia w życie nowelizacji Karty Nauczyciela w zakresie nagród jubileuszowych oraz wykluczenia nauczycieli z najdłuższym stażem pracy Zgłaszający: Joanna Frydrych Data wpływu: 09-01-2026 Szanowna Pani Minister, z dniem 1 stycznia 2026 roku weszły w życie długo oczekiwane zmiany w ustawie Karta Nauczyciela, które wprowadziły nową nagrodę jubileuszową za 45 lat pracy w wysokości 400% wynagrodzenia miesięcznego oraz podwyższyły nagrodę za 40 lat pracy do 300%. Co do zasady, zmiany te należy ocenić pozytywnie jako wyraz docenienia trudu pracy pedagogicznej. Niestety, już w pierwszych dniach obowiązywania nowych przepisów, do mojego biura poselskiego zaczęły napływać liczne głosy rozgoryczenia ze strony środowiska nauczycielskiego. Problem dotyczy konstrukcji przepisów wprowadzających, które w sposób sztywny określiły datę nabycia uprawnień. Nauczyciele, którzy wymagany staż pracy (40 lub 45 lat) osiągnęli choćby jeden dzień przed wejściem w życie ustawy – np. 31 grudnia 2025 roku – zostali pozbawieni prawa do nowych, wyższych gratyfikacji. W efekcie mamy do czynienia z sytuacją głębokiej niesprawiedliwości społecznej. Nauczyciel, który przepracował 45 lat i nabył prawo do nagrody w grudniu 2025 roku, nie otrzymał z tego tytułu żadnego świadczenia (gdyż poprzednie przepisy go nie przewidywały). Natomiast jego współpracownik, osiągający ten sam staż w styczniu 2026 roku, otrzymuje nagrodę w wysokości 400% wynagrodzenia. Różnica kilku dni w kalendarzu decyduje o pozbawieniu wieloletnich, zasłużonych pedagogów znaczących środków finansowych, co jest odbierane jako lekceważenie ich dorobku zawodowego. Szanowna Pani Minister, działając na podstawie ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zwracam się do Pani z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej ma świadomość, że obowiązujące od 1 stycznia 2026 r. przepisy de facto ukarały finansowo nauczycieli, którzy swój jubileusz 45-lecia pracy obchodzili bezpośrednio przed wejściem w życie nowelizacji, i czy resort dostrzega konieczność pilnej interwencji w tej sprawie? 2. Czy w związku z napływającymi sygnałami o nierównym traktowaniu, ministerstwo planuje pilną nowelizację ustawy lub wydanie rozporządzenia wprowadzającego mechanizm wyrównawczy dla nauczycieli, którzy osiągnęli 45-letni staż pracy w okresie np. ostatnich 12 miesięcy przed 1 stycznia 2026 r., a wciąż pozostają w stosunku pracy? 3. Jakie inne formy gratyfikacji (finansowej, nagrody Ministra, odznaczenia resortowe wiążące się z dodatkiem pieniężnym) resort może zaproponować nauczycielom, którzy "ominęli" nową nagrodę jubileuszową wyłącznie ze względu na niefortunny zbieg dat, mimo posiadania wymaganego stażu? 4. Czy ministerstwo dysponuje opiniami prawnymi, które potwierdzają, że obecne różnicowanie sytuacji prawnej nauczycieli o identycznym stażu pracy, oparte wyłącznie na dacie kalendarzowej, jest zgodne z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa oraz zakazem dyskryminacji? 5. Ilu nauczycieli w skali kraju – według szacunków ministerstwa – znalazło się w tej "luce prawnej", osiągając 45 lat pracy w roku 2025, i jaki byłby koszt objęcia ich nowymi przepisami? Z poważaniem Joanna Frydrych

Odpowiedź na interpelację w sprawie skutków wejścia w życie nowelizacji Karty Nauczyciela w zakresie nagród jubileuszowych oraz wykluczenia nauczycieli z najdłuższym stażem pracy Odpowiedź na interpelację nr 14552 w sprawie skutków wejścia w życie nowelizacji Karty Nauczyciela w zakresie nagród jubileuszowych oraz wykluczenia nauczycieli z najdłuższym stażem pracy Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 03-02-2026 Szanowna Pani Poseł, mając na względzie konieczność wzmocnienia ekonomicznego nauczycieli, ustawą z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1160) wprowadzono szereg korzystnych dla nauczycieli zmian, w tym m. in. zrównujących uprawnienia nauczycieli w zakresie niektórych świadczeń z uprawnieniami pracowników samorządowych. Ustawa ta wprowadziła w szczególności rozszerzenie uprawnień nauczycieli w zakresie nagrody jubileuszowej – wysokość nagrody za 40 lat pracy podwyższa się z 250% do 300% wynagrodzenia miesięcznego. Ponadto wprowadzona została nagroda jubileuszowa dla nauczycieli za 45 lat pracy w wysokości 400% wynagrodzenia miesięcznego. Zgodnie z art. 11 ww. ustawy, przepisy wprowadzające prawo do nagrody za 40 lat pracy oraz za 45 lat pracy mają zastosowanie do nauczycieli, którym okres odpowiednio 40 lat i 45 lat pracy upłynie po dniu 31 grudnia 2025 r. Przepis prawa przyznający pracownikom nowe uprawnienie nie działa wstecz, chyba że ustawodawca w przepisie przejściowym wyraźnie przyzna takie prawo z mocą wsteczną. Oznacza to, że nowe świadczenie przysługuje wyłącznie w odniesieniu do zdarzeń przyszłych, a nie do sytuacji, które wystąpiły przed wejściem w życie ustawy. W przeciwnym razie doszłoby do naruszenia zasady pewności i stabilności prawa. Dlatego wprowadzanie nowych uprawnień z mocą wsteczną nie jest częstą praktyką. Należy przypomnieć, że na mocy ustawy z dnia 14 czerwca 1996 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela (Dz. U. poz. 396) z dniem 1 stycznia 1997 r. nauczyciele uzyskali nowe prawo do nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy, przy czym przepisy tej ustawy nie przewidywały przepisów przejściowych w tym zakresie. Oznacza to, że prawa do nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy nie nabyli wówczas nauczyciele, którzy osiągnęli 40 lat pracy przed dniem 1 stycznia 1997 r. Podobne rozwiązanie stosowane było również w przypadku innych grup zawodowych. Z dniem 29 kwietnia 2023 r. prawo do nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy zyskali pracownicy niepedagogiczni zatrudnieni w szkołach prowadzonych przez organy administracji rządowej. Uprawnienie to wprowadzone zostało rozporządzeniem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 5 kwietnia 2023 r., zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników niebędących nauczycielami, zatrudnionych w szkołach i placówkach oświatowych prowadzonych przez organy administracji rządowej oraz w niektórych innych jednostkach organizacyjnych (Dz. U. poz. 705). W nowelizacji tej nie przewidziano przepisów przejściowych, co oznacza, że nowy przepis miał zastosowanie dopiero od dnia jego wejścia w życie. Tym samym, aby otrzymać nagrodę za 45 lat pracy, pracownik niepedagogiczny zatrudniony w szkole prowadzonej przez organy administracji rządowej musiał osiągnąć taki staż pracy w dniu 29 kwietnia 2023 r. albo później. Zgłaszane przez Panią Posłankę wątpliwości dotyczące naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa oraz zakazu dyskryminacji nie znajdują uzasadnienia w świetle obowiązujących standardów stanowienia prawa. Podkreślić należy, że wprowadzenie nowego uprawnienia w postaci nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy stanowi wyraz swobody ustawodawcy w zakresie kształtowania polityki społecznej i wynagrodzeniowej państwa. Każde świadczenie tego rodzaju funkcjonuje od daty określonej w ustawie i znajduje zastosowanie wyłącznie do zdarzeń przyszłych. Oznacza to, że osoby, które osiągnęły wymagany staż przed dniem wejścia w życie nowelizacji, nie zostały ukarane finansowo poprzez pozbawienie praw już nabytych, lecz nie zostały objęte nowym uprawnieniem, którego w systemie prawnym dotychczas nie przewidziano. Dlatego brak objęcia prawem do nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy zdarzeń, które nastąpiły przed planowaną datą wejścia w życie przepisu, tj. przypadków osiągnięcia odpowiedniego stażu pracy przez nauczyciela przed dniem 1 stycznia 2026 r., nie stanowi nierównego traktowania. W momencie powstania tych zdarzeń obowiązujące przepisy nie przewidywały żadnych skutków prawnych, a ustawodawca nie ma obowiązku nadawania im mocy wstecznej. Zastosowane kryterium daty granicznej ma charakter obiektywny, jasny i jednolity dla wszystkich adresatów normy. Tego rodzaju rozwiązanie jest typowe dla legislacji w zakresie świadczeń pracowniczych i emerytalnych, ponieważ pozwala na zachowanie przejrzystości prawa oraz zapewnia stabilność finansów publicznych. W świetle powyższego przyjęte rozwiązanie odpowiada zasadzie równości wobec prawa. Jest ono proporcjonalne względem celu regulacji, jakim jest stopniowe i odpowiedzialne rozszerzanie uprawnień nauczycieli, z poszanowaniem możliwości finansowych państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Jednocześnie uprzejmie wyjaśniam, że, przygotowując propozycję zmiany w zakresie nagrody jubileuszowej dla nauczycieli, Ministerstwo Edukacji Narodowej analizowało skutki finansowe ewentualnego przyznania prawa do nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy wstecz nauczycielom, którym 45 lat pracy upłynęło przed dniem wejścia w życie tego przepisu. Ze względu na uwarunkowania budżetowe nie było jednak możliwe zagwarantowanie jednostkom samorządu terytorialnego od dnia 1 stycznia 2026 r. środków niezbędnych do sfinansowania takiej zmiany. Należy zauważyć, że zawarte w ustawie z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw rozwiązania polegające na podwyższeniu wysokości nagrody za 40 lat pracy oraz wprowadzeniu nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy powodują istotne skutki finansowe. Ponadto przyznanie prawa do nagrody za 45 lat pracy wstecz mogłoby spotkać się z zarzutem nierównego traktowania w stosunku do nauczycieli, którzy otrzymali do dnia 31 grudnia 2025 r. nagrodę jubileuszową za 40 lat pracy w wysokości 250% wynagrodzenia miesięcznego. Nauczyciele ci mogliby podnosić, że oni również powinni otrzymać wyrównanie stanowiące różnicę pomiędzy wysokością tej nagrody obowiązującą od dnia 1 stycznia 2026 r. a wysokością otrzymanej nagrody. Jest to liczna grupa nauczycieli. Wypłaty nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy mogliby również oczekiwać nauczyciele, którzy nie pozostają już w zatrudnieniu w jednostkach oświaty, ale którym 45 lat pracy upłynęło, kiedy pozostawali w zatrudnieniu w tych jednostkach. Mając powyższe na uwadze, podjęto decyzję o przyznaniu prawa do nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy nauczycielom, którzy spełnią warunki uprawniające do tej nagrody począwszy od dnia wejścia w życie tego przepisu. Z przedstawionych powyżej względów nie planuje się nowelizacji ustawy – Karta Nauczyciela, która przyznałaby nauczycielom prawo do nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy wstecz. Niemniej jednak należy zauważyć, że ustawa zawiera również szereg innych korzystnych rozwiązań dla nauczycieli, szczególnie tych legitymujących się długim stażem pracy. Z uwagi na dostrzeżoną przez rząd potrzebę zapewnienia nauczycielom przechodzącym na emeryturę lepszego wsparcia finansowego, wprowadzono zmiany istotnie zwiększające wysokość odpraw emerytalnych dla nauczycieli. Zgodnie ze zmienionym art. 87 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela, w związku z przejściem na emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne nauczycielowi przysługuje jednorazowa odprawa w wysokości: po 10 latach pracy – dwumiesięcznego wynagrodzenia; po 15 latach pracy – trzymiesięcznego wynagrodzenia; po 20 latach pracy – sześciomiesięcznego wynagrodzenia. Do czasu wprowadzenia zmiany, nauczycielowi (bez względu na staż pracy) przysługiwała odprawa w związku z przejściem na emeryturę w wysokości dwumiesięcznego wynagrodzenia, a nauczycielowi, który przepracował w szkole co najmniej 20 lat trzymiesięcznego wynagrodzenia. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu