Interpelacja w sprawie prowadzenia przez komornika sądowego egzekucji z nieruchomości przy istniejącym zabezpieczeniu na rzecz prokuratury (art. 291 i art. 292 k.p.k.)

Interpelacja w sprawie prowadzenia przez komornika sądowego egzekucji z nieruchomości przy istniejącym zabezpieczeniu na rzecz prokuratury (art. 291 i art. 292 k.p.k.) Interpelacja nr 14547 do ministra sprawiedliwości w sprawie prowadzenia przez komornika sądowego egzekucji z nieruchomości przy istniejącym zabezpieczeniu na rzecz prokuratury (art. 291 i art. 292 k.p.k.) Zgłaszający: Krzysztof Habura Data wpływu: 09-01-2026 Szanowny Panie Ministrze, w praktyce działania komorników sądowych zdarzają się sytuacje, w których komornik sądowy, realizując tytuł wykonawczy wystawiony przez sąd powszechny, stosuje wobec dłużnika, który jest właścicielem nieruchomości, środek egzekucyjny w postaci egzekucji z nieruchomości, w sytuacji gdy prokuratura na nieruchomości ustanowiła zabezpieczenie w postaci hipoteki przymusowej w określonej kwocie pieniężnej. Zabezpieczenie to ma na celu zagwarantowanie zapłaty w przyszłości – przez właściciela nieruchomości, który jest dodatkowo podejrzanym w sprawie karnej – kary grzywny, którą zasądzi sąd karny. W tym celu prokuratorzy wydają postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym, które w podstawie prawnej zawiera przepis art. 291 K.p.k., który określa rodzaj kary, jaka zostanie orzeczona w przyszłości wobec właściciela nieruchomości, a którą ma zabezpieczać ustanowiona hipoteka, a także przepis art. 292 K.p.k., który wprowadza zakaz zbycia i obciążania nieruchomości. Tym samym komornik sądowy, realizując egzekucję z nieruchomości, której etapami są zajęcie nieruchomości, jej opis i oszacowanie, przybicie i przysądzenie własności nieruchomości na rzecz jej nabywcy licytacyjnego, docelowo dowiaduje się od nabywcy nieruchomości, że sąd wieczystoksięgowy poinformował go, iż pomimo wpisania go w dziale II księgi wieczystej jako nowego właściciela nieruchomości, nie wykreśli wpisu widniejącego w dziale IV księgi wieczystej o wciąż istniejącym zabezpieczeniu ustanowionym na rzecz prokuratury. Nabywcy nieruchomości nie chcą się z tym pogodzić, gdyż oznacza to dla nich, że nieruchomość, którą nabyli oni w egzekucji sądowej, wciąż jest zabezpieczona na rzecz prokuratury tytułem kary, która zostanie wymierzona wobec poprzedniego właściciela podejrzanego (oskarżonego) w sprawie karnej, a co więcej, prokuratura może z tej nieruchomości prowadzić egzekucję wobec nowego właściciela nieruchomości. Niektórzy nabywcy nieruchomości nie mają wiedzy prawnej, że przystępują do licytacji nieruchomości, która pomimo zmiany właściciela pozostanie obciążona. Próbują więc cofnąć skutek przysądzenia własności na ich rzecz i domagają się sądownie zwrotu zapłaconej w licytacji ceny za zakup nieruchomości. Co więcej, nawet jeżeli nabywca licytacyjny zapragnie zbyć nieruchomość kolejnej osobie trzeciej, obciążenie w postaci zabezpieczenia wciąż będzie istniało na rzecz prokuratury i nie wygaśnie ono na skutek kolejnego przeniesienia własności czy też podziału nieruchomości. Na tę zależność i nieporozumienia zwrócił uwagę rzecznik praw obywatelskich, który w piśmie z dnia 11.07.2024 r., znak: II.510.666.2024.JS, skierowanym do ministra sprawiedliwości zaproponował nowelizację przepisów Kodeksu postępowania karnego w zakresie art. 294 K.p.k. poprzez dodanie nowego §3 w brzmieniu: „§3. Z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności wygasa zabezpieczenie, o którym mowa w art. 292.”. Minister sprawiedliwości w odpowiedzi z dnia 14.11.2024 r., znak: DPK-I.053.1.2024, przeciwstawił się takiej zmianie przepisów, uznając, że interes Skarbu Państwa i konieczność uzyskania zaspokojenia w sprawie karnej od osoby, która dopuściła się przestępstwa, jest najważniejszy. Jednocześnie minister sprawiedliwości zasugerował, aby organy egzekucyjne informowały potencjalnych nabywców o skutkach prawnych wynikających z zabezpieczeń ustanowionych przez prokuratorów na gruncie art. 291 K.p.k. i art. 292 K.p.k., a być może informacje takie zamieszczali w dokumencie pt. „Opis i oszacowanie nieruchomości”, tak aby osoby te odstępowały od nabycia zabezpieczonych nieruchomości albo przystępowały do ich nabycia, mając świadomość skutków wynikających z postanowień o zabezpieczeniu majątkowym. W przypadku komorników sądowych w grę może nadto wchodzić odpowiedzialność odszkodowawcza organu egzekucyjnego wynikająca z art. 417 Kodeksu cywilnego. Tym samym – skoro nowelizacja przepisów nie wchodzi w grę – zasadne byłoby, aby minister sprawiedliwości wydał pismo okólne skierowane do komorników sądowych jako organów egzekucyjnych, z którego wynikałoby, aby nie stosować środków egzekucyjnych w postaci egzekucji z nieruchomości wobec tych nieruchomości, co do których prokuratorzy wydali postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym zgodnie z art. 291 K.p.k. i art. 292 K.p.k., ewentualnie aby zlecając w toku postępowania egzekucyjnego rzeczoznawcom majątkowym sporządzenie dokumentu pt. „Opis i oszacowanie nieruchomości”, dopilnowywać, aby w dokumencie tym znalazło się pouczenie o skutku prawnym dla nabywcy nieruchomości wynikającym z art. 291 K.p.k. i art. 292 K.p.k. W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie: Czy Pan Minister dostrzega konieczność wydania pisma okólnego skierowanego do komorników sądowych, aby nie stosować środków egzekucyjnych w postaci egzekucji z nieruchomości wobec tych nieruchomości, co do których prokuratorzy wydali postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym zgodnie z art. 291 K.p.k. i art. 292 K.p.k., ewentualnie aby zlecając w toku postępowania egzekucyjnego rzeczoznawcom majątkowym sporządzenie opisu i oszacowania nieruchomości, dopilnowywać, by w dokumencie tym znalazło się pouczenie o skutkach prawnych dla nabywcy nieruchomości wynikających z art. 291 K.p.k. i art. 292 K.p.k.? Proszę o udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie w możliwie najkrótszym terminie, zgodnie z zasadami dotyczącymi interpelacji i zapytań poselskich. Z wyrazami szacunku Krzysztof Habura