Interpelacja w sprawie substancji PFAS stanowiących problem środowiskowy i zdrowotny

Interpelacja w sprawie substancji PFAS stanowiących problem środowiskowy i zdrowotny Interpelacja nr 14540 do ministra klimatu i środowiska w sprawie substancji PFAS stanowiących problem środowiskowy i zdrowotny Zgłaszający: Piotr Górnikiewicz Data wpływu: 08-01-2026 Szanowna Pani Minister! Substancje z grupy PFAS (per- i polifluoroalkilowe) to kilka tysięcy syntetycznych związków chemicznych, które ze względu na swoje unikalne właściwości (odporność na wodę, tłuszcz i wysoką temperaturę) są powszechnie stosowane w przemyśle: od powłok teflonowych, przez odzież outdoorową, po piany gaśnicze i opakowania do żywności. Ich najbardziej niebezpieczną cechą jest ekstremalna trwałość – nie rozkładają się one w środowisku naturalnym, przez co zyskały miano „wiecznych chemikaliów“. Liczne badania naukowe potwierdzają, że długotrwała ekspozycja na PFAS, nawet w śladowych ilościach, ma katastrofalny wpływ na zdrowie człowieka. Związki te kumulują się w organizmie, prowadząc do nowotworów (nerki, jąder), chorób tarczycy, zaburzeń hormonalnych, obniżenia płodności oraz osłabienia odpowiedzi układu immunologicznego (co jest szczególnie istotne w kontekście skuteczności szczepień). W 2026 roku, gdy Unia Europejska zaostrza normy dotyczące jakości wody pitnej (dyrektywa 2020/2184), a kolejne państwa członkowskie wprowadzają rygorystyczne limity dla PFAS w glebie i żywności, polski system monitoringu środowiska wydaje się nie dostrzegać skali problemu. W Polsce wciąż brakuje ogólnokrajowej inwentaryzacji terenów skażonych tymi związkami, m.in. wokół lotnisk, poligonów czy zakładów chemicznych. W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami: Czy Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ) prowadzi systematyczny, ogólnokrajowy monitoring obecności substancji z grupy PFAS w wodach powierzchniowych, podziemnych oraz glebach? Jeśli tak, jakie są wyniki tych badań w ostatnich dwóch latach? Jakie konkretne działania podjęło ministerstwo w celu implementacji norm jakości wody pitnej w zakresie PFAS (limit 0,1 µg/l dla sumy PFAS) wynikających z unijnych dyrektyw? Czy polskie stacje uzdatniania wody są przygotowane technologicznie do usuwania tych zanieczyszczeń? Czy resort dysponuje mapą „punktów zapalnych“ (hotspots), czyli terenów o podwyższonym ryzyku występowania PFAS (np. rejony dawnych zakładów chemicznych, bazy lotnicze, miejsca składowania odpadów niebezpiecznych)? Czy planowane jest wprowadzenie krajowych norm stężenia PFAS w osadach ściekowych wykorzystywanych w rolnictwie, aby zapobiec przenikaniu „wiecznych chemikaliów“ do łańcucha pokarmowego? Czy ministerstwo planuje uruchomienie programu wsparcia finansowego dla samorządów na modernizację infrastruktury wodociągowej pod kątem eliminacji substancji PFAS? Jakie jest stanowisko Polski w sprawie propozycji całkowitego zakazu stosowania PFAS w Unii Europejskiej w ramach rozporządzenia REACH? Z poważaniem