Interpelacja w sprawie luki prawnej w zakresie przyznania dodatku specjalnego zastępcy wójta, burmistrza, prezydenta miasta wykonującemu zadania włodarza w czasie jego przejściowej nieobecności

Interpelacja w sprawie luki prawnej w zakresie przyznania dodatku specjalnego zastępcy wójta, burmistrza, prezydenta miasta wykonującemu zadania włodarza w czasie jego przejściowej nieobecności Interpelacja nr 14528 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie luki prawnej w zakresie przyznania dodatku specjalnego zastępcy wójta, burmistrza, prezydenta miasta wykonującemu zadania włodarza w czasie jego przejściowej nieobecności Zgłaszający: Lidia Czechak, Wioletta Maria Kulpa, Jarosław Krajewski, Robert Warwas Data wpływu: 08-01-2026 Szanowny Panie Ministrze! Zgodnie z art. 28g ustawy o samorządzie gminnym w przypadku przemijającej przeszkody w wykonywaniu zadań i kompetencji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) spowodowanej m.in. niezdolnością do pracy jego obowiązki przejmuje zastępca. W praktyce samorządowej dochodzi wówczas do sytuacji, w której zastępca obciążony zostaje podwójnym zakresem obowiązków – własnych oraz wynikających z zastępstwa włodarza. Orzecznictwo sądów administracyjnych (m.in. w kontekście niedawnych rozstrzygnięć nadzorczych i wyroków WSA) wskazuje na istotny problem ustrojowy. Rady gmin, kierując się słusznością i zasadami współżycia społecznego (aksjologią), podejmują uchwały o przyznaniu zastępcom dodatków specjalnych za zwiększony nakład pracy. Jednakże sądy konsekwentnie stwierdzają nieważność takich uchwał. Sądy argumentują, że mimo istnienia oczywistej potrzeby docenienia finansowego pracownika, rada gminy nie posiada kompetencji do ustalania składników wynagrodzenia zastępcy wójta. Zgodnie z art. 7 pkt 1 ustawy o pracownikach samorządowych czynności z zakresu prawa pracy wobec zastępcy wykonuje wójt (jako kierownik urzędu). Powstaje sytuacja patowa: 1) rada gminy nie może podjąć uchwały, gdyż narusza to zasadę legalizmu (art. 7 Konstytucji RP) i zakaz domniemywania kompetencji; 2) nieobecny wójt nie może przyznać dodatku, ponieważ to właśnie jego nieobecność (np. choroba) jest przyczyną powstania zwiększonego nakładu pracy u zastępcy; 3) przewodniczący rady, choć wykonuje czynności z zakresu prawa pracy wobec wójta, nie posiada wyraźnego umocowania ustawowego do jednostronnego kształtowania wynagrodzenia zastępcy w drodze aktu o charakterze generalnym lub indywidualnym zastępującym decyzję kierownika urzędu w tym specyficznym zakresie. Prowadzi to do niesprawiedliwości systemowej – osoba biorąca pełną odpowiedzialność za zarządzanie gminą w sytuacjach kryzysowych nie może otrzymać należnej gratyfikacji z powodu wskazanej wyżej luki. Pytania do ministra W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się z następującymi pytaniami: 1. Czy planowane są prace legislacyjne mające na celu doprecyzowanie przepisów ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o pracownikach samorządowych, aby jednoznacznie wskazać podmiot uprawniony do przyznania dodatku specjalnego zastępcy wójta w czasie „przemijającej przeszkody” w sprawowaniu urzędu przez włodarza? 2. Jakie rozwiązanie sugeruje resort w obecnym stanie prawnym, aby uniknąć zarzutu „chaosu prawnego” przy jednoczesnym zachowaniu elementarnej sprawiedliwości płacowej wobec osób pełniących kluczowe funkcje w administracji lokalnej? Z poważaniem Lidia Czechak Poseł na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie luki prawnej w zakresie przyznania dodatku specjalnego zastępcy wójta, burmistrza, prezydenta miasta wykonującemu zadania włodarza w czasie jego przejściowej nieobecności Odpowiedź na interpelację nr 14528 w sprawie luki prawnej w zakresie przyznania dodatku specjalnego zastępcy wójta, burmistrza, prezydenta miasta wykonującemu zadania włodarza w czasie jego przejściowej nieobecności Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański Warszawa, 26-01-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 14528 pani poseł Lidii Czechak, pani poseł Wioletty Kulpy, pana posła Jarosława Krajewskiego i pana posła Roberta Warwasa w sprawie luki prawnej w zakresie przyznania dodatku specjalnego zastępcy wójta, burmistrza, prezydenta miasta wykonującemu zadania włodarza w czasie jego przejściowej nieobecności uprzejmie przedstawiam, co następuje. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przepisy prawa regulujące przejęcie przez zastępcę wójta [1] wykonywania zadań i kompetencji wójta [2] na czas trwania przemijającej przeszkody w wykonywaniu obowiązków na tym stanowisku funkcjonują w porządku prawnym od blisko dwudziestu lat [3] w niemalże niezmienionym kształcie. Przedmiotowa regulacja została wprowadzona do ustawy o samorządzie gminnym jako instrument umożliwiający sprawne kierowanie sprawami gminy w przypadku, kiedy organ wykonawczy z pewnych powodów nie jest w stanie pełnić swojej funkcji. Należy wskazać, że do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji nie wpływały postulaty dotyczące przyznania zastępcy wójta czasowo wykonującemu zadania i kompetencje wójta dodatku specjalnego z tego tytułu. Niniejsza interpelacja stanowi pierwszy tego rodzaju sygnał. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa przejęcie przez zastępcę wójta zadań i kompetencji wójta następuje z mocy ustawy, tj. bez konieczności wydawania jakichkolwiek upoważnień. W okresie trwania przemijającej przeszkody zastępca wójta przejmuje całość kompetencji przysługujących organowi wykonawczemu gminy. Przedmiotowy zakres obejmuje również uprawnienia wynikające z przepisów ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych [4] , w tym czynności z zakresu prawa pracy wobec zastępcy wójta. W tym kontekście należy podkreślić, że rada gminy nie posiada ustawowych kompetencji do ustalania wysokości wynagrodzenia ani jego poszczególnych składników wobec zastępcy wójta, w tym dodatku specjalnego. Niniejsza kompetencja, zgodnie z art. 7 pkt 1 ustawy o pracownikach samorządowych , przysługuje wyłącznie wójtowi jako kierownikowi urzędu. W omawianej wyjątkowej sytuacji przyznanie sobie przez zastępcę wójta wykonującego zadania i kompetencje wójta dodatku specjalnego może budzić wątpliwości natury etycznej, związanej z występowaniem w podwójnej roli – decydenta i beneficjenta określonego przysporzenia. Jednocześnie należy zauważyć, że obowiązujące przepisy prawa nie wyłączają możliwości wyrażania przez radę gminy stanowisk o kierunkach działania wójta, w tym w sprawie wystąpień i apeli kierowanych do organu wykonawczego. Rada gminy może zatem, w granicach swoich kompetencji, sformułować do organu wykonawczego postulat zmiany warunków wynagrodzenia zastępcy wójta, który wykonuje zadania i kompetencje organu wykonawczego (np. w zakresie czasowego przyznania dodatku specjalnego). Przedmiotowe działanie gminnego organu stanowiącego i kontrolnego wydaje się usuwać wątpliwości związane z przyznaniem zastępcy wójta dodatkowych składników wynagrodzenia. Mając na uwadze powyższe, uprzejmie informuję, że w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji obecnie nie są planowane prace legislacyjne zmierzające do nowelizacji ustawy o samorządzie gminnym ani ustawy o pracownikach samorządowych w zakresie przyznawania zastępcy wójta dodatku specjalnego z tytułu czasowego wykonywania zadań i kompetencji wójta. Z poważaniem z up. Tomasz Szymański Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Analogicznie burmistrza i prezydenta miasta. [2] Jw. [3] Art. 28g ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 2025 poz. 1153 z późn. zm.) został dodany ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2005 nr 175 poz. 1457). [4] Dz. U. 2024 poz. 1135.